Theo đó, Hướng dẫn là tài liệu khung, bao gồm các nội dung cơ bản có tính chất định hướng làm cơ sở để các cơ quan tài trợ kinh phí cho hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, các tổ chức KH&CN cụ thể hóa thành quy tắc nội bộ và triển khai áp dụng trong phạm vi cơ quan, tổ chức; góp phần bảo vệ giá trị tri thức, chất lượng nghiên cứu, xây dựng văn hóa liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và tính bền vững trong nghiên cứu.
Hướng dẫn tập trung vào các quy tắc bảo đảm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; các biện pháp phòng ngừa vi phạm.
Đồng thời, chỉ ra trách nhiệm của các chủ thể, bao gồm: cá nhân hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; tổ chức chủ trì, chủ nhiệm nhiệm vụ, trưởng nhóm nghiên cứu; bộ phận quản lý khoa học và công nghệ; thành viên hội đồng, chuyên gia tư vấn, phản biện, đánh giá; người đứng đầu cơ quan tài trợ kinh phí cho hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, tổ chức KH&CN trong việc bảo đảm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp.
Đặc biệt, văn bản nhấn mạnh các hành vi như đạo văn, ngụy tạo dữ liệu, che giấu xung đột lợi ích hay làm sai lệch bản chất nghiên cứu được xem là vi phạm nghiêm trọng liêm chính khoa học. Đồng thời, yêu cầu nhà nghiên cứu không được dùng AI để tạo dữ liệu giả, ảnh giả hoặc tài liệu tham khảo không có thật; không sử dụng tài liệu do AI tạo ra nhưng chưa được kiểm chứng làm nguồn tham khảo khoa học.
Theo quy định do Bộ KH&CN công bố, tùy mức độ vi phạm, cá nhân có thể bị nhắc nhở, cảnh cáo, yêu cầu cải chính hoặc xin lỗi công khai; bị dừng giao chủ trì hoặc tham gia nhiệm vụ KH&CN; buộc rút bài báo khoa học; hoàn trả hoặc bị thu hồi kinh phí nghiên cứu cùng các danh hiệu, khen thưởng liên quan.
Thậm chí, các trường hợp nghiêm trọng có thể bị cấm tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học trong thời hạn nhất định hoặc vô thời hạn.
Thông tin vi phạm sẽ được cập nhật lên Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia, bao gồm tên cá nhân vi phạm, tổ chức công tác, hành vi vi phạm, sản phẩm học thuật bị ảnh hưởng và hình thức xử lý…
Việc ban hành hướng dẫn diễn ra trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực then chốt cho phát triển đất nước.
