Nông dân tham gia chuỗi giá trị
Hợp tác xã Dịch vụ nông - ngư nghiệp Mỹ An (xã Phù Mỹ Đông) hiện có vùng nguyên liệu dược rộng gần 10 ha gồm cây trà, bạc hà và nhiều loại thảo dược khác. Phần lớn các khâu sản xuất của HTX vẫn được thực hiện thủ công, từ chăm sóc, làm cỏ đến thu hoạch. Thế nhưng, phía sau vẻ “thuần nông” ấy là tư duy kinh tế đổi mới.
Anh Nguyễn Thái Hoàng - Giám đốc HTX - chia sẻ: “Đã có thời gian dài, chúng tôi chỉ bán dược liệu thô ra thị trường. Lợi nhuận bấp bênh, phụ thuộc vào thương lái chính là giới hạn của cách làm cũ”.
Vài năm trở lại đây, HTX mạnh dạn đầu tư hệ thống sấy, chiết xuất tinh dầu, từng bước hình thành quy trình sản xuất khép kín, cho ra đời hàng chục dòng sản phẩm thảo dược dạng tinh dầu. Sản phẩm được chuẩn hóa từ chất lượng đến mẫu mã, xây dựng thương hiệu bài bản.
Hiện HTX có sản phẩm tinh dầu lăn thảo dược đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Mới đây, ý tưởng và sản phẩm “Tinh dầu lăn thảo dược và giá trị sức khỏe từ cây bạc hà” của HTX đạt giải nhất cuộc thi “Nông dân khởi nghiệp sáng tạo” do Hội Nông dân tỉnh tổ chức. Phần thưởng ấy không chỉ mang ý nghĩa động viên mà còn là sự ghi nhận cho một hướng đi đúng.
“Cây bạc hà rất phù hợp với đất Phù Mỹ Đông, có hàm lượng tinh dầu cao. Chúng tôi liên kết với 5 hộ dân trong vùng để mở rộng vùng nguyên liệu, cùng sản xuất và chế biến. Muốn nâng giá trị thì không thể chỉ bán nguyên liệu mà phải làm chủ từ sản xuất đến thị trường” - anh Hoàng chia sẻ.
Ở khu vực phía Tây tỉnh, mô hình nông nghiệp hữu cơ của anh Nguyễn Nam Phong (phường An Phú) phát triển ổn định theo hướng bền vững. Ít ai nghĩ chàng kỹ sư kinh tế năm nào giờ lại là Phó Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Hương Đất An Phú - được công nhận là DN nông nghiệp công nghệ cao. Anh Phong cũng có tên trong danh sách “Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2025” do Trung ương Hội Nông dân Việt Nam bình chọn.
Trên diện tích 8 ha, trong đó có gần 5 ha nhà màng, nhà lưới hiện đại, hệ thống tưới nhỏ giọt và quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP được áp dụng đồng bộ, mô hình của anh Phong mở ra cách làm nông nghiệp mới với việc kiểm soát chặt chẽ từ giống, đất, nước đến thu hoạch và truy xuất nguồn gốc.
Anh Phong chia sẻ: “Chúng tôi áp dụng quy trình sản xuất hiện đại từ nhiều năm nay. Lúc đầu cũng gặp không ít khó khăn, nhưng với xu hướng thị trường hiện nay, nếu không sản xuất hữu cơ, không hướng đến sản phẩm an toàn thì sẽ thiếu bền vững. Vì vậy, DN mở rộng từng bước, đẩy mạnh liên kết, quảng bá để có được thị trường ổn định như hôm nay”.
Nhờ cách làm khoa học, sản phẩm rau củ của Công ty TNHH một thành viên Hương Đất An Phú đã có mặt tại hệ thống các siêu thị lớn như Co.opmart, VinMart, Aeon và nhiều chuỗi thực phẩm sạch trên cả nước. Mỗi năm, Công ty cung ứng khoảng 600 - 700 tấn rau tươi. Doanh thu tăng trưởng ổn định, giai đoạn 2022 - 2024 đạt 18-20 tỷ đồng/năm, tạo việc làm thường xuyên cho hơn 50 lao động, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương.
Đứng vững trên thị trường
Không chỉ là những câu chuyện đơn lẻ, sự chuyển mình của người nông dân Gia Lai đang diễn ra trên diện rộng. Toàn tỉnh hiện có hơn 70.600 ha cây trồng được chứng nhận sản xuất nông nghiệp tốt, hữu cơ; gần 251 nghìn héc ta thực hiện liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm; hơn 10.700 ha được cấp mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Cùng với đó là 579 HTX nông nghiệp và hàng trăm chủ thể OCOP tham gia sâu vào chuỗi giá trị.
Sau 8 năm triển khai, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã trở thành bệ đỡ quan trọng, giúp nông dân chính thức bước vào thương trường với tư duy mới. Toàn tỉnh hiện có 981 sản phẩm OCOP còn hạn, chủ yếu là sản phẩm 3 và 4 sao, do các HTX, tổ hợp tác, cơ sở sản xuất của nông dân làm chủ. Không ít chủ thể đã đưa nông sản tiếp cận những thị trường khó tính, tham gia bán hàng trên sàn thương mại điện tử, sản xuất theo đơn đặt hàng, doanh thu ổn định, nhất là dịp cuối năm.
Bà Đỗ Thị Mỹ Thơm - Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Hùng Thơm Gia Lai - cho biết: HTX đang liên kết sản xuất khoảng 300 ha chanh dây, trong đó có hơn 100 ha đạt tiêu chuẩn GlobalGAP, có sản phẩm xuất khẩu sang thị trường châu Âu. “Muốn vào được những thị trường khó tính, người nông dân buộc phải thay đổi tư duy, tuân thủ quy trình sản xuất chặt chẽ, chuyên nghiệp hơn. Làm nông bây giờ không thể manh mún, phải có kiến thức, có quản trị, có liên kết” - bà Thơm khẳng định.
Còn chị Lưu Thị Thoa - chủ cơ sở chế biến cà phê, ngũ cốc tại làng Aneh (xã Ia Pia) thì chia sẻ: “Cơ sở của tôi có 3 sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh gồm: cà phê bột, mắc ca sấy hạt, trà mãng cầu. Tham gia Chương trình OCOP, sản phẩm có thương hiệu, có uy tín hơn. Chúng tôi bán hàng qua các sàn thương mại điện tử, có đơn đều, sản xuất theo đơn nên không lo đầu ra. Có tháng giáp Tết, doanh thu của cơ sở đạt 600 - 700 triệu đồng”.
Theo ông Y Khâm - Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh, nông dân hiện nay rất năng động, sáng tạo, chủ động hoàn thiện mẫu mã, nâng cao chất lượng và trực tiếp quảng bá sản phẩm. Các ngành chức năng cũng tăng cường hỗ trợ về cơ chế, liên kết DN, chuyển đổi số, kết nối cung - cầu, giúp nông dân giảm thiểu rủi ro trước biến động thị trường.
