Chia sẻ trên của thầy Bùi Đức Dũng (Trường Cao đẳng Gia Lai) chạm đến trăn trở của không ít học sinh, phụ huynh sau lớp 9.
Nỗ lực thay đổi “định kiến”
Nhiều năm qua, khi xã hội đang ngày càng đề cao kỹ năng nghề nghiệp và năng lực thực hành, không ít học sinh và phụ huynh vẫn giữ tư tưởng “học hết lớp 12 rồi vào đại học” mới là con đường đúng. Điều này khiến công tác phân luồng học sinh sau THCS - một chủ trương lớn của ngành giáo dục vẫn gặp không ít rào cản trong quá trình triển khai.
Tại Trường CĐ Gia Lai, mỗi mùa tuyển sinh số lượng học sinh THCS đăng ký học nghề đều tăng. Tuy nhiên, theo Th.S Phạm Văn Điều, Hiệu trưởng nhà trường, định kiến xã hội vẫn là trở ngại lớn. Không ít phụ huynh vẫn nghĩ học nghề là dành cho học sinh yếu. Vì vậy, dù con em có năng khiếu về thực hành, vẫn “bị định hướng” theo học THPT, thậm chí miễn cưỡng theo đuổi đại học.
Cũng theo thầy Điều, thay vì hướng tất cả học sinh phải đi theo cùng một con đường, cần tôn trọng năng lực và sở thích của mỗi em. Học nghề không hề là sự lựa chọn thấp kém. Trong bối cảnh thị trường lao động hiện nay, học nghề sớm chính là đi trước một bước.
Để thay đổi cách nhìn nhận của phụ huynh và học sinh, Trường CĐ Gia Lai đã chủ động đổi mới cách truyền thông. Nhà trường phối hợp cùng các trường THCS và chính quyền địa phương tổ chức những buổi định hướng nghề nghiệp sâu sát, trực quan tại các trường học vào thời điểm học sinh chuẩn bị tốt nghiệp lớp 9.
Những câu chuyện “người thật, việc thật” đến từ các cựu học viên của trường đã có việc làm ổn định, thu nhập khá giúp học sinh hiểu rõ hơn về môi trường học nghề, đồng thời tăng thêm niềm tin vào con đường mình sắp chọn.
“Chúng tôi không chỉ giới thiệu ngành nghề mà còn đưa các em tham quan xưởng thực hành, gặp gỡ sinh viên đang theo học để hình dung rõ hơn về quá trình học tập, làm việc. Khi sự lựa chọn trở nên cụ thể và thiết thực, học sinh sẽ tự tin hơn trong quyết định và dễ thuyết phục cha mẹ”, thầy Bùi Đức Dũng nói.
Hiện nay, nhà trường cũng tăng cường liên kết với các DN, cơ sở sản xuất để học viên, sinh viên có cơ hội thực tập, làm việc ngay sau khi tốt nghiệp. Những ngành nghề có nhu cầu tuyển dụng cao như: Điện dân dụng, cơ khí, công nghệ ô tô, chăm sóc sắc đẹp, nhà hàng - khách sạn, sửa chữa điện tử… đang thu hút sự quan tâm lớn từ học sinh THCS.
Bên cạnh đó, học sinh học hệ trung cấp sau lớp 9 được miễn học phí hoàn toàn trong 2 năm đào tạo. Riêng học sinh dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ 2,34 triệu đồng/tháng; các đối tượng khác được hỗ trợ 140 nghìn đồng/tháng. Nhà trường bố trí ký túc xá miễn phí cho học sinh vùng sâu, vùng xa, giúp các em an tâm học tập.
Để học nghề là “con đường chính”
Theo thống kê năm học 2024 - 2025, gần 200 học sinh THCS trên địa bàn tỉnh Gia Lai (cũ) đã theo học nghề tại Trường CĐ Gia Lai (chiếm khoảng 25% tổng số học sinh theo học tại trường). Dù chưa phải con số lớn, nhưng đây là tín hiệu tích cực cho thấy nhận thức xã hội về học nghề sau lớp 9 đang dần thay đổi.
Câu chuyện của anh Trương Công Đương, thợ cơ khí ở xã Biển Hồ, là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của việc chọn học nghề từ sớm. Sau khi học xong lớp 9, anh Đương theo học nghề Hàn tại Trường CĐ Gia Lai. Sau 2 năm học, anh xin vào làm thợ trong một xưởng cơ khí, tích lũy kinh nghiệm và mở xưởng riêng. Đến nay, anh đã có nguồn thu nhập ổn định và tạo việc làm cho 4 lao động địa phương với mức thu nhập 15 - 20 triệu đồng/người/tháng. “Bạn bè tôi nhiều người học đại học ra vẫn thất nghiệp, trong khi tôi đã có thể sống bằng nghề. Chọn đúng nghề sớm là lợi thế lớn”, anh Đương chia sẻ.
Nhiều trường hợp như anh Đương cũng đã chọn học nghề khi học xong lớp 9, giờ có nghề nghiệp và thu nhập ổn định.
Theo Hiệu trưởng Phạm Văn Điều, phân luồng học sinh sau THCS không còn là giải pháp tình thế mà cần được xem là chiến lược dài hạn, nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng, có tay nghề. Muốn vậy, giáo dục phải thay đổi từ “dạy để thi” sang “dạy để làm”, từ chú trọng điểm số sang phát triển kỹ năng thực hành.
“Khi lao động có tay nghề ngày càng được thị trường lao động coi trọng, thì việc học nghề sau lớp 9 không chỉ là lựa chọn phù hợp, mà còn là hướng đi quan trọng để lập thân lập nghiệp. Cần nhìn nhận rằng, học nghề không phải là “lối rẽ phụ” dành cho người học kém, mà là con đường chính dành cho những người biết mình, hiểu nghề và chọn việc lập thân lập nghiệp từ sớm”, thầy Điều khẳng định.
