Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã có cuộc trao đổi với ông Phạm Văn Nam - Giám đốc Sở Giáo dục và Ðào tạo về nội dung này.
▪ Thưa ông, trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, vai trò của đội ngũ nhà giáo được ngành Giáo dục Gia Lai nhìn nhận như thế nào?
- Chúng tôi xác định đội ngũ nhà giáo là yếu tố quyết định trực tiếp đến chất lượng giáo dục. Đối với Gia Lai - địa bàn rộng, có nhiều vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) - yêu cầu đặt ra không chỉ là đủ về số lượng, mà còn phải phù hợp về cơ cấu, ổn định lâu dài và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn mới.
Thực tế cho thấy đội ngũ nhà giáo của tỉnh cơ bản đáp ứng nhiệm vụ giảng dạy, nhiều thầy cô có trình độ, kinh nghiệm và tâm huyết. Tuy nhiên, áp lực về quy mô trường lớp và tình trạng mất cân đối giáo viên cục bộ giữa các cấp học, môn học và địa bàn vẫn là thách thức, đòi hỏi việc xây dựng đội ngũ phải được thực hiện theo chiến lược tổng thể, đồng bộ và bền vững.
▪ Trong tổng thể chiến lược đó, kế hoạch tuyển dụng viên chức giáo dục năm 2025 vừa được ban hành có ý nghĩa như thế nào, thưa ông?
- Kế hoạch tuyển dụng năm 2025 được xây dựng trên cơ sở rà soát toàn diện tình hình đội ngũ hiện có và nhu cầu thực tế tại các cơ sở giáo dục.
Hiện nay, toàn ngành Giáo dục tỉnh vẫn còn 4.249 biên chế được giao nhưng chưa tuyển dụng, tạo áp lực không nhỏ cho hoạt động dạy học, nhất là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa.
Trên cơ sở đó, kế hoạch năm 2025 xác định nhu cầu tuyển dụng 3.859 viên chức, trong đó có 3.440 chỉ tiêu giáo viên và 419 chỉ tiêu nhân viên.
Nhu cầu tuyển dụng tập trung chủ yếu ở các cấp học nền tảng, cụ thể: Giáo dục mầm non cần tuyển 1.237 chỉ tiêu, tiểu học 1.146, tiếp đến là THCS 782, trường liên cấp tiểu học - THCS tuyển 397 và THPT tuyển 297 chỉ tiêu.
▪ Một điểm đáng chú ý trong kế hoạch tuyển dụng năm 2025 là việc dành riêng 204 chỉ tiêu cho người DTTS?
- Việc bố trí riêng 204 chỉ tiêu tuyển dụng cho người DTTS nhằm trực tiếp khắc phục tình trạng thiếu giáo viên phù hợp với đặc thù vùng đồng bào DTTS.
Giáo viên là người DTTS có lợi thế trong giảng dạy tại các trường vùng sâu, vùng xa nhờ am hiểu ngôn ngữ, phong tục, tập quán và văn hóa địa phương, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và duy trì sĩ số học sinh.
Đồng thời, theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, việc dạy tiếng DTTS và tăng cường tiếng Việt cho trẻ em người DTTS đặt ra yêu cầu cao về đội ngũ giáo viên có năng lực phù hợp, trong khi nhiều địa phương còn thiếu nguồn giáo viên được đào tạo hoặc biết tiếng DTTS.
Theo kế hoạch, sau 30 ngày nhận phiếu đăng ký dự tuyển (kể từ ngày thông báo) nếu chưa tuyển đủ 204 chỉ tiêu dành cho người DTTS, Sở sẽ tiếp tục nhận hồ sơ trong 10 ngày và chuyển số chỉ tiêu còn thiếu sang diện tuyển dụng chung theo quy định, bảo đảm không để thiếu giáo viên đứng lớp.
▪ Hiện nay, cấp học và môn học nào đang được xác định là khó tuyển nhất, kể cả khi đã có chỉ tiêu?
- Trong vài năm gần đây, mặc dù các địa phương (chủ yếu là các xã, phường khu vực phía Tây tỉnh) đã ưu tiên dành chỉ tiêu số lượng người làm việc được giao chưa sử dụng để thực hiện việc tuyển dụng giáo viên các môn học mới trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, tuy nhiên hầu hết các địa phương không tuyển đủ do ít thí sinh tham gia dự tuyển.
Việc tuyển dụng giáo viên các môn học như Tiếng Anh, Tin học, Nghệ thuật đang gặp khó khăn do thiếu nguồn tuyển.
Điều này một phần là do không đạt trình độ chuẩn theo quy định của Luật Giáo dục năm 2019, một phần là sinh viên những ngành này không mặn mà với việc thi tuyển vào làm viên chức do họ có nhiều cơ hội việc làm khác với mức thu nhập cao hơn.
▪ Thực tế hiện nay vẫn xảy ra tình trạng có chỉ tiêu nhưng khó tuyển giáo viên, đặc biệt ở bậc mầm non và tiểu học vùng sâu; đâu là nguyên nhân của vấn đề này?
- Có thể nói, đây là bài toán tổng hợp của nhiều yếu tố. Nổi bật là việc thiếu nguồn tuyển, trong khi mức lương khởi điểm của giáo viên mới ra trường còn thấp; điều kiện làm việc và sinh hoạt tại vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện KT-XH đặc biệt khó khăn còn nhiều hạn chế, áp lực nghề nghiệp lớn, khiến giáo viên khó yên tâm gắn bó lâu dài với địa bàn.
Trước thực tế này, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, xác định xây dựng đội ngũ nhà giáo là khâu then chốt và yêu cầu chính sách đãi ngộ đủ mạnh.
Theo định hướng đó, Nhà nước đã ban hành Luật Nhà giáo cùng các cơ chế, chính sách đặc thù: lương nhà giáo xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính - sự nghiệp, phụ cấp ưu đãi nghề được nâng theo lộ trình, tối thiểu 70% cho giáo viên, 100% cho giáo viên công tác tại vùng biên giới, vùng đồng bào DTTS, miền núi và các địa bàn đặc biệt khó khăn.
▪ Các chỉ tiêu tuyển dụng năm 2025 được phân bổ và theo dõi ra sao để hạn chế tình trạng thiếu - thừa giáo viên cục bộ, thưa ông?
- Các chỉ tiêu tuyển dụng năm 2025 được phân bổ theo đúng vị trí việc làm, gắn cụ thể với từng cơ sở giáo dục, từng cấp học và địa bàn, thay vì tuyển chung theo tổng chỉ tiêu.
Việc công khai chỉ tiêu đến từng trường giúp thí sinh chủ động tìm hiểu điều kiện công tác, đăng ký nguyện vọng phù hợp, qua đó hạn chế tình trạng trúng tuyển nhưng không nhận việc.
▪ Xin cảm ơn ông!
