Ngày 20-11-1973, tại khu vực Tây Nam sân bay Khâm Đức (TP Đà Nẵng), Đoàn 733 được thành lập, tiền thân của Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 72 (Binh đoàn 15) ngày nay. Một năm sau, đơn vị hành quân vào tiếp quản vùng giải phóng ở khu vực biên giới phía Tây tỉnh Gia Lai, bắt đầu nhiệm vụ xây dựng KT-XH gắn với bảo đảm quốc phòng - an ninh.
Thời điểm ấy, vùng đất này còn hoang tàn, chằng chịt kẽm gai, rất nhiều bom mìn và chất độc hóa học ẩn dưới lòng đất. Sau hơn 50 năm, cán bộ, chiến sĩ Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 72 đã biến vùng đất này thành vùng trồng cao su, cà phê rộng lớn.
Thượng tá Phạm Xuân Tri, Đoàn trưởng Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 72, cho biết: Hiện đơn vị có các đội sản xuất trải dài trên địa bàn 3 xã biên giới gồm: Ia Pnôn, Ia Nan, Ia Dom và một phần xã Đức Cơ. Bên cạnh đó, Chi nhánh Campuchia của đơn vị cũng đóng quân tại 7 xã thuộc 2 huyện Oyadav và Bo Keo (tỉnh Ratanakiri).
“Nhận thức rõ nhiệm vụ chính trị và với khẩu hiệu “Từ chiến trường xốc tới công trường”, cán bộ, chiến sĩ, người lao động đã không tiếc mồ hôi, thậm chí máu xương để biến vùng đất nghèo nàn, đầy tàn tích chiến tranh thành khu kinh tế phát triển với màu xanh cao su, những ngôi làng trù phú.
Hiện đơn vị có gần 2.500 lao động, trong đó, hơn 60% là người dân tộc thiểu số (DTTS). Những năm qua, đơn vị phát huy truyền thống đoàn kết, tinh thần lao động sáng tạo, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp phần xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân tại các xã biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số”, thượng tá Tri thông tin thêm.
Cùng với phát triển sản xuất, đơn vị chú trọng xây dựng “thế trận lòng dân”, triển khai hiệu quả phong trào “Quân đội chung sức xây dựng nông thôn mới”. Xác định đời sống người dân ổn định sẽ tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện nhiệm vụ sản xuất kinh doanh gắn với bảo đảm quốc phòng - an ninh, những năm qua, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 72 triển khai nhiều phần việc ý nghĩa hỗ trợ người dân thoát nghèo. Đặc biệt, đơn vị phát huy hiệu quả các mô hình “Gắn kết hộ”, “Hũ gạo gắn kết”, “Trồng lúa nước trên núi”… góp phần thay đổi nhận thức, tập quán lạc hậu của bà con, thắt chặt tình đoàn kết quân dân.
Ngoài ra, đơn vị phối hợp với địa phương thực hiện hiệu quả 3 chương trình mục tiêu quốc gia, cùng xây dựng 2 xã biên giới Ia Dom và Ia Nan đạt chuẩn nông thôn mới. Trong phong trào “Xóa nhà tạm, nhà dột nát năm 2025”, đơn vị xây dựng và sửa chữa 38 căn nhà với tổng kinh phí hơn 1,5 tỷ đồng. Hai mô hình “Vườn rau gắn kết” và “Hũ gạo gắn kết” tiếp tục mang lại hiệu quả rõ rệt. Từ đầu năm đến nay, “Hũ gạo gắn kết” đã thu hơn 3,2 tấn gạo, hỗ trợ 160 lượt hộ công nhân khó khăn.
Ngoài ra, đơn vị còn tổ chức thăm hỏi, tặng quà cấp ủy, chính quyền địa phương, cán bộ nghỉ hưu và cán bộ, chiến sĩ, người lao động; thưởng vượt sản lượng, thưởng Tết với tổng chi phí hơn 10 tỷ đồng. Bệnh xá đơn vị đã khám, thu dung, điều trị cho 2.172 lượt người với chi phí gần 500 triệu đồng.
Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 72 cũng hỗ trợ đất và máy móc để người dân trồng lúa trên diện tích cao su tái canh rộng hơn 500 ha, giúp đảm bảo lương thực và nâng thu nhập. Đặc biệt, thực hiện Dự án 3 - Tiểu dự án 3 “Phát triển KT-XH mô hình bộ đội gắn với dân bản vùng đồng bào DTTS và miền núi” giai đoạn 2022-2024, mô hình chăn nuôi bò sinh sản của đơn vị đã hỗ trợ 74 hộ với tổng kinh phí hơn 1,46 tỷ đồng (ngân sách nhà nước hơn 1,35 tỷ đồng). Năm 2025, đơn vị tiếp tục trao 68 con bò giống (trị giá hơn 16 triệu đồng/con) cho 68 hộ nghèo, cận nghèo và đồng bào DTTS tại các xã Ia Pnôn, Ia Dom, Ia Nan.
Cùng với đó, chương trình “Cán bộ, chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường” được duy trì với 33 học sinh là con em đồng bào DTTS có hoàn cảnh khó khăn, tổng kinh phí hỗ trợ hơn 220 triệu đồng.
Ông Nguyễn Huệ-Chủ tịch UBND xã Ia Pnôn-cho biết: Chính quyền và nhân dân xã Ia Pnôn luôn đánh giá cao những đóng góp của Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 72. Đơn vị không chỉ tạo việc làm ổn định cho người dân mà còn triển khai nhiều mô hình ý nghĩa, góp phần thay đổi diện mạo vùng biên giới.
