Tham gia thảo luận về dự án Luật Dân số, đại biểu (ĐB) Lê Hoàng Anh đề nghị Ban soạn thảo rà soát lại 3 điểm.
Thứ nhất là nguồn lực tài chính để thực hiện sẽ rất lớn. “Chúng ta đưa ra rất nhiều chính sách nổi rội, rất đúng, nhưng ngân sách có thể đảm bảo được không? Trong khi ngân sách Trung ương và địa phương đang chịu áp lực rất lớn cho chi thường xuyên. Chúng ta đang cố gắng tăng chi đầu tư, giảm chi thường xuyên. Những chính sách đề ra từ Luật Dân số sẽ làm tăng chi thường xuyên”-ĐB Hoàng Anh nhận định.
Thứ hai là yếu tố phối hợp liên ngành đòi hỏi phải chặt chẽ, nhưng dự thảo Luật thiếu các cơ chế phối hợp; sau này sẽ rất khó đánh giá ai, cơ quan nào chịu trách nhiệm.
Thứ ba là nguy cơ phát sinh thêm thủ tục hành chính, nếu không đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và dữ liệu dân số quốc gia; có thể đi ngược lại chủ trương về giảm thủ tục hành chính.
Bên cạnh đó, ĐB Lê Hoàng Anh cho rằng đối với chính sách thích ứng với già hóa dân số, cần thiết kế để có cơ chế toàn diện, liên thông, mang tính hệ thống.
Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số rất nhanh, dự báo đến năm 2050 là chạm ngưỡng. Tuy nhiên, nội dung chính sách được thiết kế ở chương 4 dự thảo Luật chủ yếu mang tính khuyến khích, chưa có khung pháp lý quy định trách nhiệm rõ ràng cho Nhà nước, địa phương và các tổ chức xã hội.
Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 17, quy định rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc xây dựng mạng lưới dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, khuyến khích xã hội hóa dịch vụ chăm sóc tại nhà và cộng đồng. Bổ sung vào Điều 18, quy định về đào tạo cấp chứng chỉ nghề chăm sóc người cao tuổi gắn với hệ thống giáo dục nghề nghiệp.
Về vấn đề này, quan điểm của Đảng thể hiện rõ qua Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị (về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân), Tổng Bí thư Tô Lâm cũng rất quan tâm đến việc hình thành các trung tâm dưỡng lão.
Tuy nhiên, xuất phát từ thói quen, văn hóa của người Việt, để đưa bố mẹ già đến trung tâm dưỡng lão cũng cần quá trình thay đổi về nhận thức, cần phải truyền thông. Để thay đổi nhận thức này cũng phải có nguồn nhân lực, tài chính.
Với Điều 19, ĐB Hoàng Anh đề nghị chỉnh lý để xác định Bộ Y tế sẽ là cơ quan chủ trì thực hiện chính sách; về các nguồn tài chính thì ngân sách Trung ương và địa phương cũng như Quỹ Bảo hiểm y tế phải đảm nhận. Tất cả phải được quy định rõ trong điều luật.
ĐB Nguyễn Văn Cảnh cũng bày tỏ sự quan tâm đến chính sách đối với người già. ĐB Cảnh cho biết đã trực tiếp khảo sát một viện dưỡng lão do tư nhân tự thuê đất đầu tư, nếu ở luôn tại chỗ mức phí là 20 triệu đồng/tháng; với mô hình “sáng đi chiều về”, mức phí 350-520 nghìn đồng/ngày được xem là quá cao so với mức lương hưu hiện tại.
“Để chăm sóc người cao tuổi, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ, ở đây là hỗ trợ về đất đai là chính. Theo chủ cơ sở viện dưỡng lão, nếu được Nhà nước hỗ trợ về đất đai, mức phí có thể giảm gần 50%”-ĐB Cảnh phân tích.
