Bài thơ của vua Tự Ðức gửi tặng nhà soạn tuồng Ðào Tấn

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Tại phòng trưng bày nghệ thuật tuồng của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh hiện đang lưu giữ nhiều bút tích của nhà soạn tuồng Đào Tấn, nhưng có lẽ ấn tượng nhất là bản sao chụp bài thơ của vua Tự Đức gửi tặng Đào Tấn do nhà nghiên cứu tuồng Vũ Ngọc Liễn ra Huế sưu tầm gửi tặng lại.

Không những được biết đến là một nhà soạn tuồng, Đào Tấn còn nổi tiếng là một vị quan thanh liêm và công bằng. Khi còn làm quan dưới ba triều vua Tự Đức, Đồng Khánh, Thành Thái, ông được các vua tin cậy; nhất là vua Tự Đức - một vị vua yêu thích thơ văn, mê tuồng. Tự Đức đã cho lập ra một Ban hiệu thơ ở Huế, là ban chuyên sáng tác tuồng, do chính vua Tự Đức làm chủ và Đào Tấn được thọ hàm Kiểm tịch sung vào Ban hiệu thơ.

Bản sao chụp bài thơ vua Tự Đức viết tặng Đào Tấn. Ảnh: NGỌC NHUẬN

Bản sao chụp bài thơ vua Tự Đức viết tặng Đào Tấn. Ảnh: NGỌC NHUẬN

Trong một buổi lễ cầu mưa vào ngày 29 tháng Giêng năm Tự Đức thứ 36 (1883), vua Tự Đức đã cảm khái viết tặng quan Phủ doãn Thừa Thiên Đào Tấn một bài thơ. Nguyên tác như sau: “Ngự chế/Hành hạnh tái ngộ vũ, thị Thừa Thiên Phủ doãn Đào Đăng Tấn (Đào Tấn)/ Tạc quy ngộ vũ thượng dư lương/ Xích lỗ kim khan lục tiệm hoàng/ Điền tẩu tài ưu hòa sạ cái/ Thiên ân dĩ tạc trạch kỳ bàng/ Mạc luân hảo sự tùy chu dị/ Thả hỷ nghi nông thuận tự thường/ Kinh doãn hộ tùy đồng kiến úy/ Thần nhân hà đạo vĩnh vô mang” (Tạm dịch nghĩa: “Thơ vua làm. Vua ngự tới, lại gặp trời mưa, chỉ bảo cho quan Phủ doãn Thừa Thiên là Đào Đăng Tấn. Về lúc ban đêm gặp mưa, vẫn còn thấy lạnh. Muối nay đã thấy màu xanh sắp thành màu vàng. Cụ già làm vườn vừa lo rằng lúa vừa mới tưới xong. Thì ơn của trời đã rưới xuống chan chứa. Chớ bàn việc tốt, mà hãy cứ để nó trôi theo thuyền đi nơi khác. Hãy vui vì nông nghiệp gặp điều tốt, thuận theo lẽ thường. Quan Phủ doãn ở kinh đô đi theo hộ giá và cùng an ủi. Lẽ nào giữa thần và người lại nói rằng mọi việc mãi mãi không cấp bách”.

Qua bài thơ trên có thể thấy rằng giữa Đào Tấn và vua Tự Đức có mối tâm giao, giữa bề tôi và vua dường như không có chút chi bận lòng nhau. Bởi vậy, dưới thời Tự Đức, Đào Tấn được vua ban tặng các danh hiệu “thanh, thận, cần” (trong sạch, thận trọng, chuyên cần) và “bất úy cường ngự” (không sợ uy vua).         

NGỌC NHUẬN

Có thể bạn quan tâm

Gia hạn thực hiện Chương trình nghiên cứu, tổng hợp, công bố các tác phẩm văn học vì sự nghiệp cách mạng của Đảng đến hết 31-12-2026

Gia hạn thực hiện Chương trình nghiên cứu, tổng hợp, công bố các tác phẩm văn học vì sự nghiệp cách mạng của Đảng đến hết 31-12-2026

(GLO)- Phó Thủ tướng Mai Văn Chính vừa ký Quyết định số 139/QĐ-TTg về việc gia hạn thời gian thực hiện Chương trình nghiên cứu, tổng hợp, công bố các tác phẩm văn học vì sự nghiệp cách mạng của Đảng đến hết ngày 31-12-2026.

Bài chòi dân gian vào nhịp mới

Bài chòi dân gian vào nhịp mới

(GLO)- Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, tại nhiều địa phương của tỉnh Bình Ðịnh cũ, các câu lạc bộ bài chòi dân gian dần thưa vắng. Việc tiếp tục bảo tồn và phát huy loại hình bài chòi dân gian, ngoài sự quan tâm của tỉnh, đòi hỏi sự chủ động từ các phường, xã và tâm huyết của đội ngũ nghệ nhân.

Ngựa trong sắc màu sáng tạo nghệ thuật

Ngựa trong sắc màu sáng tạo nghệ thuật

(GLO)- Bằng ngôn ngữ nghệ thuật đa dạng, nhiều nghệ sĩ ở Gia Lai đã mở đầu cảm hứng sáng tác trong năm mới với hình tượng ngựa - linh vật của năm Bính Ngọ 2026. Mỗi tác phẩm được gửi gắm vào đó nhiều ước vọng cùng những quan niệm riêng về nghệ thuật và đời sống.

Ra mắt “Sách Tết Bính Ngọ 2026”

Ra mắt “Sách Tết Bính Ngọ 2026”

(GLO)- Dự án Sách Tết bước sang năm thứ 8 với “Sách Tết Bính Ngọc 2026” vừa chính thức ra mắt. Ấn phẩm gồm 5 phần do nhà văn Hồ Anh Thái tuyển chọn: Khúc dạo đầu của mùa xuân, Văn, Thơ, Nhạc, Họa, như một dòng chảy cảm xúc liền mạch.

Những lát cắt giàu xúc cảm về cuộc sống

Những lát cắt giàu xúc cảm về cuộc sống

(GLO)- “Bông trang đỏ” (Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 2025) gồm 13 truyện ngắn tâm đắc nhất được Nguyễn Đặng Thùy Trang chọn in tập trong những sáng tác từ năm 2019 đến nay. Tập truyện ngắn là những lát cắt giàu xúc cảm về cuộc sống cùng thông điệp ý nghĩa mà tác giả muốn gửi tới bạn đọc.

"Ngày nắng vẹn nguyên"

"Ngày nắng vẹn nguyên"

(GLO)- Với cuốn sách thứ 6 mang tên “Ngày nắng vẹn nguyên” vừa được xuất bản, tác giả Lê Thị Kim Sơn một lần nữa gửi gắm một góc cạnh khác của chính mình tới cho độc giả. 

Ký ức tươi đẹp về Pleiku xưa

Ký ức tươi đẹp về Pleiku xưa

(GLO)- “Suối nguồn Pleiku” là tập kỷ yếu do Ban liên lạc cựu học sinh liên trường trung học Pleiku trước năm 1975 thực hiện, tập hợp những bài viết xúc động về bạn cũ trường xưa. Qua từng trang viết, những ký ức tươi đẹp về Pleiku xưa cũng được nhắc nhớ, trong lắng sâu xúc cảm.

Văn chương Việt trong vòng xoáy AI

Văn chương Việt trong vòng xoáy AI

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đưa văn chương và người đọc vào thời khắc chuyển mình chưa từng có. Nó có thể được xem là công cụ hỗ trợ người viết, cũng gợi mở vô số thách thức cùng các áp lực mới cần đối mặt.

Băng Châu và dấu ấn trở lại

Băng Châu và dấu ấn trở lại

(GLO)- Tại Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc 2025, vai bà Hồng trong vở ca kịch bài chòi "Dòng sông kể chuyện" đã mang về tấm huy chương vàng cho Nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) Huỳnh Thị Kim Châu (nghệ danh Băng Châu). 

null