Việc đặt niềm tin ở vị trí trung tâm cho thấy một yêu cầu cấp thiết: sức ảnh hưởng trên môi trường số chỉ bền vững khi gắn với sự trung thực và trách nhiệm.
Yêu cầu ấy không chỉ đặt ra đối với những tài khoản có hàng triệu người theo dõi. Mỗi người trẻ đều mang theo một “kênh truyền thông” trong túi. Một bài viết, đoạn video, lượt chia sẻ hay bình luận có thể tác động đến nhận thức cộng đồng. Mỗi tài khoản vì thế là một mắt xích tạo lập hoặc làm suy giảm niềm tin xã hội.
Tuổi trẻ Việt Nam đã dùng công nghệ để chuyển tải lịch sử, văn hóa và lòng yêu nước bằng ngôn ngữ gần gũi. Chiến dịch “Hòa bình đẹp lắm” đạt khoảng 1 tỷ lượt xem; các nội dung thuộc chiến dịch “Tự hào Việt Nam” dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh đạt gần 10 tỷ lượt xem trên các nền tảng số. Những con số ấy thể hiện sức lan tỏa, nhưng độ phủ không đồng nghĩa với độ tin cậy. Lượt xem có thể tăng nhanh; niềm tin chỉ được bồi đắp bằng thông tin chính xác và cách ứng xử có trách nhiệm.
Bởi vậy, xung kích trong kỷ nguyên số không thể chỉ là sử dụng công nghệ thành thạo hoặc tạo nội dung thu hút tương tác. Với thanh niên, nhất là thanh niên trí thức, yêu cầu đặt ra là làm chủ công nghệ, tạo sản phẩm hữu ích và giải quyết vấn đề thực tiễn. Đó có thể là ứng dụng giúp người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện, sáng kiến cảnh báo lừa đảo, giải pháp hỗ trợ sản xuất hoặc sản phẩm truyền thông lịch sử hấp dẫn mà chính xác. Giá trị công nghệ phải được đo bằng lợi ích thiết thực đối với con người và xã hội.
Cơ hội càng lớn, trách nhiệm càng nặng nề. Thông tin sai lệch lan truyền rất nhanh, trong khi trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra hình ảnh, giọng nói và văn bản khó phân biệt thật, giả. Thuật toán thường ưu tiên nội dung gây chú ý; người sử dụng dễ chia sẻ theo cảm xúc. Nếu chạy theo lượt xem, sự nổi tiếng hoặc lợi ích trước mắt, người trẻ có thể khuếch đại tin giả, định kiến và chia rẽ. Mỗi lần chia sẻ thiếu trách nhiệm vừa gây tổn hại cho người liên quan, vừa làm hao mòn niềm tin cộng đồng.
Kỹ năng số là cần thiết nhưng chưa đủ. Người trẻ cần có bản lĩnh số: biết kiểm tra nguồn tin, phân biệt sự kiện với ý kiến, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, minh bạch khi sử dụng trí tuệ nhân tạo, đính chính khi thông tin đăng tải có sai sót. Tự do thể hiện quan điểm đi cùng nghĩa vụ tuân thủ pháp luật và trách nhiệm đối với hậu quả do hành vi của mình gây ra. Đó là điều kiện để sáng tạo được xã hội tin cậy, đón nhận.
Đối với đảng viên trẻ, yêu cầu ấy càng cao hơn. Tính tiên phong trên không gian mạng không chỉ thể hiện ở việc phản bác thông tin sai trái, xuyên tạc. Cần chủ động cung cấp thông tin đúng, có căn cứ; giải thích chính sách dễ hiểu; đưa những câu chuyện đẹp, mô hình hiệu quả đến với cộng đồng. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng phải gắn với năng lực đối thoại, sức thuyết phục của sự thật và hiệu quả thực tiễn. Muốn tạo dựng niềm tin, mỗi cán bộ, đảng viên phải nhất quán giữa điều mình nói, nội dung mình chia sẻ và việc mình làm.
Một quốc gia số cần hạ tầng hiện đại, công nghệ tiên tiến và những công dân có trách nhiệm. Thanh niên có lợi thế trong tiếp cận cái mới, sáng tạo và lan tỏa giá trị tích cực. Lợi thế ấy chỉ trở thành sức mạnh khi đi cùng tri thức, bản lĩnh và ý thức phụng sự. Trong môi trường mà ai cũng có thể tạo nội dung, vị trí tiên phong thuộc về người biết kiểm chứng trước khi chia sẻ, sử dụng công nghệ có trách nhiệm và tạo ra sản phẩm có ích cho đất nước, nhân dân.
Theo TS NGUYỄN QUỲNH ANH (SGGPO)
