Tuy nhiên, nghị quyết chỉ có ý nghĩa khi đi vào từng trường học, lớp học; chủ trương chỉ được khẳng định bằng kết quả của thực tiễn.
Thách thức lớn nhất của năm học này không chỉ là làm những việc mới, mà là dám giải quyết những vấn đề cũ bằng một tư duy mới, nhất là trong bối cảnh việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vẫn đối mặt với một số khó khăn, thách thức lớn; việc sáp nhập các cơ sở giáo dục ở các địa phương còn nhiều khó khăn.
Yêu cầu về đổi mới chương trình, phương pháp dạy học, phát triển năng lực toàn diện học sinh; ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong trường học; triển khai quản lý số, triển khai các nền tảng hỗ trợ giáo viên, học sinh... cũng đặt ra nhiều “đầu việc” cho ngành giáo dục.
Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn đã nêu mục tiêu cao nhất của năm học mới là quyết tâm xây dựng một nền giáo dục công bằng, chất lượng và trung thực; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, tạo cơ hội học tập cho mọi người dân. Để đạt mục tiêu đó, trước hết, ngành giáo dục tiếp tục rà soát, hoàn thiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Chương trình đã đi qua một chặng đường đủ dài để nhìn nhận cả những thành công và những bất cập. Có những vấn đề không còn là dự báo mà đã được thực tiễn chỉ ra. Không thể đổi mới giáo dục bằng cách yêu cầu giáo viên thích nghi vô hạn với những bất cập mà chính sách chưa kịp điều chỉnh.
Chẳng hạn, Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT ngày 30-12-2024 của Bộ GD-ĐT quy định về dạy thêm, học thêm cũng cần được đánh giá một cách thẳng thắn, khoa học và cầu thị. Bộ trưởng Bộ GD-ĐT cũng đã cam kết năm học 2026-2027 sẽ trả lại chất lượng giáo dục thực chất cho học sinh, xây dựng một hệ thống học thật, thi thật, nhân tài thật và giá trị thật.
“Học thật - thi thật - nhân tài thật” không phải khẩu hiệu, đó phải là nguyên tắc sống còn của giáo dục. Không thể có vùng xám trong thi cử. Không thể để trách nhiệm quản lý bị hòa tan sau mỗi vụ tiêu cực, sai phạm.
Năm học mới, các cơ sở giáo dục trong cả nước cũng có rất nhiều thay đổi sau khi hoàn tất quá trình sắp xếp. Sắp xếp, sáp nhập trường học là cần thiết trong quá trình tinh gọn bộ máy. Tuy nhiên, hiệu quả của sáp nhập không nằm ở việc giảm bao nhiêu đầu mối mà phải được đo bằng chất lượng giáo dục: học sinh có học tốt hơn, giáo viên làm việc thuận lợi hơn không, nhà trường có vận hành hiệu quả hơn?
Việc ứng dụng công nghệ trong trường học, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), nên được triển khai trên nền tảng hạ tầng công nghệ đồng đều để kéo giảm khoảng cách giáo dục giữa các vùng đô thị và nông thôn, miền núi. Đội ngũ giáo viên phải được nâng cao năng lực số, tư duy tích hợp AI vào phương pháp sư phạm.
Năm học mới cũng cần một tinh thần mới: ít khẩu hiệu hơn, nhiều việc làm hơn; ít hội họp hình thức hơn, nhiều quyết sách giải quyết vấn đề hơn. Ngành giáo dục cần lắng nghe nhiều hơn tiếng nói từ lớp học vì người hiểu rõ nhất một chính sách có phù hợp hay không đôi khi không phải là người làm chính sách, mà chính là người thực thi.
Nghị quyết 71 mở ra một vận hội lớn, nhưng vận hội ấy chỉ có ý nghĩa khi từng địa phương tạo được chuyển biến, từng nhà trường tạo được thay đổi và từng lớp học tạo được chất lượng thực. Năm học 2026-2027 vì thế phải là năm học của hành động và kiểm chứng.
Thước đo cuối cùng không phải là chúng ta đã nói bao nhiêu về đổi mới, mà là đã làm được gì để một giờ học tốt hơn, một người thầy an tâm hơn, một học sinh được bảo vệ tốt hơn và một nền giáo dục công bằng hơn. Vận hội mới đang mở ra. Năm học mới đã bắt đầu. Giáo dục Việt Nam bước vào tương lai với phương châm “đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất”.
Theo Nhà giáo TRẦN TRUNG HIẾU (SGGPO)
