Từ kiểm tra đột xuất bếp ăn, nhà cung cấp đến công khai hằng ngày hóa đơn, đơn vị cung cấp suất ăn, nguyên liệu, khay ăn thực tế; dừng hợp đồng với đơn vị vi phạm; chấm dứt tình trạng chồng chéo, đùn đẩy và truy trách nhiệm người đứng đầu khi để xảy ra ngộ độc thực phẩm.
Đặc biệt, Bộ Công an được giao rà soát, đấu tranh, xử lý vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, hành vi thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng và cả tình trạng "cắt xén" khẩu phần, suất ăn học đường. Như vậy, một loạt biện pháp mạnh đã được đặt ra, từ phòng ngừa, giám sát đến xử lý trách nhiệm.
Thực phẩm bẩn không thể tự nhiên "lọt" vào khay cơm học sinh. Trước khi đến đó, nó đã qua nhiều khâu, từ nhà cung cấp, vận chuyển, giao nhận đến chế biến, chia suất. Không thể đợi trẻ gặp vấn đề sức khỏe rồi mới lấy mẫu, kiểm tra bếp, truy nguồn nguyên liệu. Và càng không thể một lời "xin lỗi phụ huynh" là xong. Phải có câu trả lời đầy đủ, trung thực: nguyên nhân từ đâu, sai ở khâu nào, khắc phục ra sao. Quan trọng hơn, phải xác định rõ ai chịu trách nhiệm, không thể cuối cùng lại hòa cả vào hai chữ "tập thể".
Đáng chú ý hơn là tình trạng "cắt xén" khẩu phần, suất ăn học đường. Bớt một chút thịt, một phần cá hay vài nghìn đồng trên một suất ăn có thể bị xem là nhỏ nếu nhìn riêng lẻ. Nhưng nhân với hàng trăm, hàng nghìn học sinh và hàng trăm ngày học, con số sẽ hoàn toàn khác. Quan trọng hơn, phần bị bớt đi ấy thuộc về trẻ em, là tiền cha mẹ nỗ lực đóng góp để con mình được "ăn học" tốt nhất có thể.
Trường học dạy trẻ về trung thực, trách nhiệm, lòng tự trọng và cách tôn trọng người khác. Sẽ rất khó thuyết phục các em về những giá trị ấy nếu ngay trong chính môi trường giáo dục lại tồn tại sự gian dối trong bữa ăn dành cho các em. Tôn trọng người học đôi khi bắt đầu từ những điều rất nhỏ, là một lớp học sạch sẽ, một nhà vệ sinh tử tế, cách người lớn nói chuyện với trẻ và cả một khẩu phần ăn đầy đủ như những gì gia đình đã đóng góp, nhà trường đã cam kết.
Bởi vậy, yêu cầu công khai hằng ngày là cần thiết, nhưng công khai phải để phụ huynh nhìn được, kiểm tra được, chứ không phải làm cho đủ thủ tục. Một khay cơm đẹp được chụp lên nhóm lớp chưa thể đại diện cho hàng trăm suất ăn; một hóa đơn được đăng tải cũng chưa chứng minh thực phẩm giao thực tế đúng về số lượng và chất lượng. Thông tin phải đủ rõ để đối chiếu, truy xuất khi cần, đồng thời đi cùng những cuộc kiểm tra thực tế không báo trước. Có như vậy mới hạn chế được cách làm hình thức, đối phó hay tìm kẽ hở để "lách" giám sát!
Đó cũng là lý do phương châm "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả" cần được thực hiện đến nơi đến chốn. Nhiều cơ quan cùng quản lý càng phải rõ phần việc của từng bên, không thể khi xảy ra sự cố lại đùn đẩy hoặc cuối cùng trách nhiệm được nói một cách chung chung. Ngoài ra, sự theo dõi của phụ huynh, công chúng cũng là một kênh giám sát quan trọng giúp những bất thường được phát hiện và phản ánh kịp thời.
TP.HCM cũng đang thí điểm mô hình "Tick xanh trách nhiệm" trong bếp ăn trường học tại P.Bình Đông, P.Tân Mỹ và xã Đông Thạnh. Điểm đáng chú ý không nằm ở một dấu "tick", mà ở cách kiểm soát ngay từ đầu chuỗi cung ứng. Từ trang trại, cơ sở sản xuất, đơn vị vận chuyển đến hệ thống phân phối cùng tham gia, cùng cam kết và cùng chịu trách nhiệm. Mô hình hiện phục vụ học sinh mầm non và dự kiến mở rộng đến nhiều trường khi năm học mới bắt đầu. Nếu làm thực chất, đây sẽ là thêm một lớp kiểm soát để thực phẩm vào trường học có nguồn gốc rõ ràng hơn, trách nhiệm của từng khâu cũng dễ truy đến cùng khi xảy ra vấn đề.
Không có chỗ cho thực phẩm bẩn, sự gian dối, bao che hay thỏa hiệp trong môi trường giáo dục. Càng không thể nương tay khi thứ bị đem ra đánh đổi là sức khỏe, quyền lợi và sự tôn trọng dành cho trẻ em. Một bữa cơm an toàn vốn là điều rất bình thường. Đừng để cha mẹ phải thấp thỏm về điều bình thường ấy mỗi ngày.
Theo Đặng Việt Trinh (TNO)
