Kết quả PISA và những câu hỏi cho giáo dục

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

PISA 2025 không chỉ cho chúng ta biết học sinh VN đang ở đâu.

Quan trọng hơn, những con số ấy đặt ra câu hỏi: giáo dục VN đang tạo ra những con người như thế nào và cần chuẩn bị cho các em điều gì trong một thế giới mà trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách con người học tập, làm việc và tiếp cận tri thức.

Tổ chức OECD vừa công bố kết quả chương trình đánh giá học sinh (HS) quốc tế (PISA) 2025 với hơn 760.000 HS tại 91 quốc gia và nền kinh tế. VN có 7.353 HS thuộc 194 trường tham gia.

Điểm trung bình của VN đạt 457 ở khoa học, 443 ở toán, 392 ở đọc hiểu và 461 ở giải quyết vấn đề bằng máy tính. Tỷ lệ ở môn toán là 58%, so với 65% của OECD. Đáng chú ý, đọc hiểu chỉ 41% HS VN đạt mức 2 trở lên, trong khi OECD là 69%. Như vậy, 59% HS VN chưa đạt mức đọc hiểu cơ bản theo thang PISA.

OECD cũng ghi nhận điểm trung bình các nước OECD giảm, đặc biệt ở đọc hiểu; khả năng đánh giá thông tin, kết nối nhiều nguồn và tư duy phản biện đang là thách thức ở nhiều quốc gia.

Do đó kết quả cần được nhìn nhận bình tĩnh, khoa học, không biến PISA thành cuộc đua thứ hạng. Vấn đề quan trọng vì thế không phải VN đứng thứ bao nhiêu, mà là những con số này cho chúng ta biết gì về chất lượng và hướng đi của giáo dục?

Đọc hiểu theo PISA không đơn thuần là đọc văn bản và trả lời câu hỏi. Đó còn là khả năng đánh giá bằng chứng, kết nối nhiều nguồn, nhận diện quan điểm và sử dụng thông tin để giải quyết vấn đề, đọc biểu đồ, dữ liệu số... Trong thời đại AI, năng lực này càng trở nên quan trọng. Khi máy có thể tìm kiếm và tạo ra câu trả lời gần như tức thời, con người càng phải biết đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin và tự quyết định điều gì đáng tin cậy.

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã chuyển từ mục tiêu chủ yếu truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực HS. Đây là bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, một chương trình mới không thể tự mình tạo ra một nền giáo dục mới.

PISA 2025 được công bố đúng vào thời điểm giáo dục VN đứng trước yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và sách giáo khoa.

Rà soát không có nghĩa là phủ nhận những gì đã làm. Những điểm tốt cần được giữ lại; nội dung quá nặng cần tinh giản; những năng lực chưa được dành đủ thời gian cần được bổ sung; những cách kiểm tra vô tình khuyến khích học thuộc cần được thay đổi.

Quan trọng nhất, quá trình này phải dựa trên dữ liệu, nghiên cứu độc lập, lắng nghe giáo viên và HS, đồng thời dám nhìn thẳng vào những điểm chưa đạt.

Từ PISA 2025, ít nhất cần đặt ra 4 câu hỏi: Vì sao năng lực đọc hiểu lại là điểm yếu nổi bật và làm thế nào để biến đọc hiểu thành năng lực chung của mọi môn học? Cách dạy, học và kiểm tra hiện nay đã thực sự thúc đẩy tư duy, vận dụng và giải quyết vấn đề hay chưa? Chương trình và nhà trường đã tạo đủ không gian để HS suy nghĩ độc lập, sáng tạo và sử dụng AI có trách nhiệm hay chưa? Trong một thế giới mà máy móc ngày càng biết nhiều, làm nhanh và trả lời tốt hơn, chúng ta muốn giáo dục VN tạo ra những con người như thế nào?

Nếu những con số của PISA 2025 giúp chúng ta đặt ra được những câu hỏi nghiêm túc như vậy, thì giá trị lớn nhất của PISA không nằm ở việc VN đứng thứ bao nhiêu, mà ở chỗ chúng ta nhìn thấy rõ hơn những gì cần thay đổi để giáo dục thực sự chuẩn bị con người cho tương lai.

Theo Hồ Sỹ Anh (TNO)

Có thể bạn quan tâm

Bảo vệ trẻ em

Bảo vệ trẻ em

(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026-2030. 

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế - địa chính trị thế giới biến động phức tạp, khó lường, hơn 50 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài mà chúng ta thu hút được trong 9 tháng qua không chỉ lập kỷ lục cao nhất từ trước đến nay mà đó chính là một "phiếu tín nhiệm" của quốc tế dành cho VN.

Chủ động ứng phó với mưa bão

Chủ động ứng phó với mưa bão

(GLO)- Gia Lai chuẩn bị bước vào mùa mưa bão. Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ nay đến cuối năm 2026, thời tiết còn diễn biến khó lường, cần đề phòng mưa lớn, giông lốc gây ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, chia cắt, cô lập tại một số khu vực.

“Chia đôi” vỉa hè

“Chia đôi” vỉa hè

(GLO)- Một số phường trên địa bàn tỉnh Gia Lai vừa ra quân kiểm tra, chấn chỉnh trật tự đô thị trên các tuyến đường chính, tập trung xử lý tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để kinh doanh, buôn bán. 

Từ 'bản vẽ' đến 'viên gạch' ban đầu

Từ 'bản vẽ' đến 'viên gạch' ban đầu

Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1-10. Điều quyết định “bản vẽ” chính sách đi vào cuộc sống đến đâu nằm ở những “viên gạch” đầu tiên được đặt xuống - chính là các nghị quyết, quyết định cụ thể hóa những quyền mà thành phố được trao.

Xử lý trụ sở dôi dư

Xử lý trụ sở dôi dư

(GLO)- Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều cơ quan, đơn vị được bố trí lại trụ sở làm việc. Tuy nhiên, quá trình này cũng phát sinh bài toán xử lý số trụ sở, nhà, đất công dôi dư. Nếu chậm được sắp xếp, xử lý, nguồn lực công này có nguy cơ bị bỏ không, gây lãng phí.

Quản lý nhưng đừng kìm hãm

Quản lý nhưng đừng kìm hãm

Sau một số sự cố liên quan thiết bị bay không người lái (UAV, drone) xảy ra tại các sân bay, hoạt động của loại phương tiện này đang được siết chặt ở VN. Vừa qua, lực lượng an ninh Cảng hàng không Thọ Xuân (Thanh Hóa) vận động người dân tự giác giao nộp flycam.

Tỏa sáng cùng châu Á

Tỏa sáng cùng châu Á

Tối nay 19-9, ngọn lửa Á vận hội - ASIAD 20 được thắp sáng tại Aichi - Nagoya. Đây là lần đầu tiên sau 32 năm, kể từ Hiroshima 1994, Đại hội Thể thao châu Á trở lại Nhật Bản.

Ứng biến với nông sản

Ứng biến với nông sản

Trong khi giá lương thực thế giới đang tăng cao vì nhiều nước tăng nhập khẩu để ứng phó với siêu El Nino, thì VN với vị thế là quốc gia đứng thứ 2 thế giới về xuất khẩu gạo nhưng giá gạo VN lại bất động, thậm chí có xu hướng giảm.

Định danh tác phẩm, bảo vệ quyền tác giả

Định danh tác phẩm, bảo vệ quyền tác giả

Nhìn vào các vụ xâm phạm quyền tác giả bị xử lý hình sự, lĩnh vực phần mềm và âm nhạc thường được nhắc đến nhiều hơn các lĩnh vực sáng tạo khác. Điều đó không có nghĩa hội họa, nhiếp ảnh, văn học, thiết kế ít bị xâm phạm. Trên thực tế, hành vi xâm phạm quyền tác giả trong các lĩnh vực này rất nhiều.

Năm của hành động và kiểm chứng

Năm của hành động và kiểm chứng

Năm học 2026-2027 đã bắt đầu. Một năm học được kỳ vọng mở ra những bước chuyển mới của giáo dục Việt Nam khi Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD-ĐT được triển khai, cùng những chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và những động thái mới từ ngành giáo dục.

null