Kết quả PISA và những câu hỏi cho giáo dục

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

PISA 2025 không chỉ cho chúng ta biết học sinh VN đang ở đâu.

Quan trọng hơn, những con số ấy đặt ra câu hỏi: giáo dục VN đang tạo ra những con người như thế nào và cần chuẩn bị cho các em điều gì trong một thế giới mà trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách con người học tập, làm việc và tiếp cận tri thức.

Tổ chức OECD vừa công bố kết quả chương trình đánh giá học sinh (HS) quốc tế (PISA) 2025 với hơn 760.000 HS tại 91 quốc gia và nền kinh tế. VN có 7.353 HS thuộc 194 trường tham gia.

Điểm trung bình của VN đạt 457 ở khoa học, 443 ở toán, 392 ở đọc hiểu và 461 ở giải quyết vấn đề bằng máy tính. Tỷ lệ ở môn toán là 58%, so với 65% của OECD. Đáng chú ý, đọc hiểu chỉ 41% HS VN đạt mức 2 trở lên, trong khi OECD là 69%. Như vậy, 59% HS VN chưa đạt mức đọc hiểu cơ bản theo thang PISA.

OECD cũng ghi nhận điểm trung bình các nước OECD giảm, đặc biệt ở đọc hiểu; khả năng đánh giá thông tin, kết nối nhiều nguồn và tư duy phản biện đang là thách thức ở nhiều quốc gia.

Do đó kết quả cần được nhìn nhận bình tĩnh, khoa học, không biến PISA thành cuộc đua thứ hạng. Vấn đề quan trọng vì thế không phải VN đứng thứ bao nhiêu, mà là những con số này cho chúng ta biết gì về chất lượng và hướng đi của giáo dục?

Đọc hiểu theo PISA không đơn thuần là đọc văn bản và trả lời câu hỏi. Đó còn là khả năng đánh giá bằng chứng, kết nối nhiều nguồn, nhận diện quan điểm và sử dụng thông tin để giải quyết vấn đề, đọc biểu đồ, dữ liệu số... Trong thời đại AI, năng lực này càng trở nên quan trọng. Khi máy có thể tìm kiếm và tạo ra câu trả lời gần như tức thời, con người càng phải biết đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin và tự quyết định điều gì đáng tin cậy.

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã chuyển từ mục tiêu chủ yếu truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực HS. Đây là bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, một chương trình mới không thể tự mình tạo ra một nền giáo dục mới.

PISA 2025 được công bố đúng vào thời điểm giáo dục VN đứng trước yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và sách giáo khoa.

Rà soát không có nghĩa là phủ nhận những gì đã làm. Những điểm tốt cần được giữ lại; nội dung quá nặng cần tinh giản; những năng lực chưa được dành đủ thời gian cần được bổ sung; những cách kiểm tra vô tình khuyến khích học thuộc cần được thay đổi.

Quan trọng nhất, quá trình này phải dựa trên dữ liệu, nghiên cứu độc lập, lắng nghe giáo viên và HS, đồng thời dám nhìn thẳng vào những điểm chưa đạt.

Từ PISA 2025, ít nhất cần đặt ra 4 câu hỏi: Vì sao năng lực đọc hiểu lại là điểm yếu nổi bật và làm thế nào để biến đọc hiểu thành năng lực chung của mọi môn học? Cách dạy, học và kiểm tra hiện nay đã thực sự thúc đẩy tư duy, vận dụng và giải quyết vấn đề hay chưa? Chương trình và nhà trường đã tạo đủ không gian để HS suy nghĩ độc lập, sáng tạo và sử dụng AI có trách nhiệm hay chưa? Trong một thế giới mà máy móc ngày càng biết nhiều, làm nhanh và trả lời tốt hơn, chúng ta muốn giáo dục VN tạo ra những con người như thế nào?

Nếu những con số của PISA 2025 giúp chúng ta đặt ra được những câu hỏi nghiêm túc như vậy, thì giá trị lớn nhất của PISA không nằm ở việc VN đứng thứ bao nhiêu, mà ở chỗ chúng ta nhìn thấy rõ hơn những gì cần thay đổi để giáo dục thực sự chuẩn bị con người cho tương lai.

Theo Hồ Sỹ Anh (TNO)

Có thể bạn quan tâm

Khi chính quyền chủ động tìm đến người dân

Khi chính quyền chủ động tìm đến người dân

Vừa qua, UBND TP.HCM tổ chức lễ ra mắt ba mô hình chuyển đổi số mang tính tiên phong, sáng tạo và nhân văn, tập trung vào các lĩnh vực: kết nối giao thông công cộng; kết nối kho dữ liệu phục vụ giải quyết thủ tục hành chính; hỗ trợ người dân đăng ký khai tử tại nhà.

Đừng để trẻ em đơn độc trên không gian mạng

Đừng để trẻ em đơn độc trên không gian mạng

(GLO)- Không gian mạng mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ bắt nạt, dụ dỗ, lừa đảo và xâm hại trẻ em. Bảo vệ trẻ trên môi trường số không thể chỉ trông chờ vào kỹ năng tự phòng vệ, mà cần trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội.

Chặn áp lực tăng giá từ chi phí đầu vào

Chặn áp lực tăng giá từ chi phí đầu vào

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng vừa yêu cầu các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương tính toán phương án giảm giá bán lẻ điện bình quân, đồng thời rà soát cơ sở pháp lý, tác động và tính khả thi của việc giảm thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0%.

Để trường học thật sự vui

Để trường học thật sự vui

Một ngôi trường hạnh phúc không nhất thiết phải có những tòa nhà thật đẹp, thiết bị hiện đại, khẩu hiệu hay trên tường. Điều quan trọng là mỗi buổi sáng, học sinh muốn đến trường, thầy cô vui khi bước vào lớp, mọi người cảm thấy mình được tôn trọng, được lắng nghe, yêu thương.

Từ sự kiện đến công nghiệp văn hóa

Từ sự kiện đến công nghiệp văn hóa

Không chỉ là công cụ kích cầu du lịch, các concert, lễ hội, chương trình nghệ thuật lớn... còn có thể tạo thị trường cho nghệ sĩ, nhà sản xuất chương trình, doanh nghiệp công nghệ sân khấu, thiết kế, truyền thông, quảng cáo và nhiều ngành nghề sáng tạo khác cùng phát triển.

Gìn giữ giá trị thật

Gìn giữ giá trị thật

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 37/CT-TTg (ngày 20-10) về tăng cường phòng, chống gian lận thi cử, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo, nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm học thật, thi thật, đánh giá thật.

Góp xanh cho Trường Sa

Góp xanh cho Trường Sa

(GLO)- Tiếp tục đồng hành cùng chương trình “Xanh hóa Trường Sa”, ngành chức năng tỉnh Gia Lai vừa bàn giao hơn 11.000 cây dừa giống Tam Quan cho Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân.

Thu hút nhân tài, khơi thông nguồn lực phát triển

Thu hút nhân tài, nhân lên nguồn lực phát triển

(GLO)- 80 năm trước, trong thư “Tìm người tài, đức”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò đặc biệt của nhân tài đối với sự nghiệp kiến thiết đất nước. Tư tưởng đó tiếp tục được phát triển trong Kết luận số 105-KL/TW, đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ việc thu hút, trọng dụng nhân tài.

Khơi thông giá trị bản quyền

Khơi thông giá trị bản quyền

Tại hội nghị tổng kết việc thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan vừa tổ chức tại Hà Nội, Bộ VH-TT-DL nhận định, sau hơn 20 năm thực thi và qua nhiều lần sửa đổi, pháp luật về sở hữu trí tuệ đã tạo nền tảng quan trọng cho việc bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan.

Tin ở người trẻ

Tin ở người trẻ

Nhìn lại lịch sử dân tộc và chặng đường 70 năm hình thành, phát triển của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, có thể thấy, ở mỗi giai đoạn, thanh niên luôn được tin tưởng giao phó và đảm nhận những vai trò, sứ mệnh mới.

Bảo vệ trẻ em

Bảo vệ trẻ em

(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026-2030. 

Chủ động ứng phó với mưa bão

Chủ động ứng phó với mưa bão

(GLO)- Gia Lai chuẩn bị bước vào mùa mưa bão. Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ nay đến cuối năm 2026, thời tiết còn diễn biến khó lường, cần đề phòng mưa lớn, giông lốc gây ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, chia cắt, cô lập tại một số khu vực.

Thắng đừng quá lời, thua đừng cay nghiệt!

Thắng đừng quá lời, thua đừng cay nghiệt!

Vị thế của một nền thể thao không được tạo nên bằng những lời tung hô sau chiến thắng, càng không thể được đo bằng những cơn giận dữ sau thất bại. Quan trọng là biết mình đang ở đâu. Khi cuộc chơi khép lại, điều đọng lại cần là sự công bằng.

null