Tăng cường quản lý tàu cá và bảo vệ nguồn lợi thủy sản
Theo ông Cao Thanh Thương - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh Gia Lai xác định thủy sản là ngành có tiềm năng lớn và đang định hướng phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, gắn khai thác với bảo vệ nguồn lợi, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số để nâng cao hiệu quả quản lý.
Dựa trên tiềm năng sẵn có, tỉnh tập trung phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững, ưu tiên chuyển đổi số, kiểm soát chặt hoạt động khai thác và ngăn chặn khai thác bất hợp pháp (IUU). Gia Lai tiếp tục giữ vững vị trí là một trong những địa phương khai thác cá ngừ đại dương lớn nhất cả nước, đồng thời mở rộng nuôi các loại cá, tôm và thủy sản khác đáp ứng nhu cầu hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế.
Tỉnh quy hoạch vùng nuôi theo hướng khoa học, hạn chế phát triển tự phát gây ô nhiễm môi trường hoặc ảnh hưởng hệ sinh thái. Các mô hình nuôi công nghiệp, nuôi lồng bè trong hồ chứa gắn với giám sát chất lượng nước, quản lý thức ăn và xử lý chất thải được ưu tiên nhân rộng. Gia Lai cũng đẩy mạnh thu hút DN đầu tư vào chuỗi giá trị từ nuôi - chế biến - tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và bảo đảm tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc.
Cùng với đó, tỉnh tăng cường bảo vệ hệ sinh thái thủy sinh, siết chặt quản lý khai thác trên sông, suối, hồ chứa; đồng thời cân đối nhu cầu sử dụng nước giữa thủy sản, thủy lợi, thủy điện và sinh hoạt. Các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu cũng được thúc đẩy nhằm bảo đảm nguồn nước và sinh kế cho người dân.
Trong quản lý sản xuất, các vùng nuôi tập trung được hình thành theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ cao, từng bước tiệm cận tiêu chuẩn sản xuất tiên tiến. Năm 2025, sản lượng thủy sản của tỉnh ước đạt 311.835 tấn, năm 2026 dự kiến tăng lên 314.670 tấn, thể hiện xu hướng tăng trưởng ổn định.
Theo Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường), toàn tỉnh hiện có 5.743 tàu cá đăng ký, trong đó có 5.418 tàu đủ điều kiện hoạt động. Để hỗ trợ số ngư dân gặp khó khăn do tàu không đủ điều kiện hoạt động, không được ra khơi đánh bắt, tỉnh đã thực hiện chính sách hỗ trợ 3 triệu đồng/tàu/tháng và 30 kg gạo/nhân khẩu/tháng (thực hiện từ tháng 9 - 12.2025); đồng thời triển khai chương trình chuyển đổi nghề nhằm giúp bà con bảo đảm sinh kế lâu dài.
Năm 2025, Chi cục tiếp tục duy trì mô hình đồng quản lý tại 31 xã, phường ven biển, khuyến khích người dân tham gia bảo vệ nguồn lợi thủy sản, giám sát vùng cấm khai thác, thu gom rác thải và xử lý sinh vật gây hại như sao biển gai.
Công tác kiểm tra, xử lý vi phạm được triển khai ngày càng quyết liệt, phát huy tính răn đe trong cộng đồng ngư dân. Đến nay, hơn 650 vụ vi phạm đã bị xử phạt với tổng số tiền trên 18 tỷ đồng, góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật trong cộng đồng ngư dân.
Thúc đẩy ứng dụng công nghệ số
Chuyển đổi số là trụ cột quan trọng trong hiện đại hóa ngành thủy sản. Ông Nguyễn Hữu Nghĩa - Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản - cho biết: Đơn vị đã hoàn thành việc định danh tàu cá, đối chiếu dữ liệu VNFishbase với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID). Theo đó, thông tin về chủ tàu, số đăng ký, căn cước, số điện thoại… đều được chuẩn hóa theo VNeID, tạo cơ sở dữ liệu thống nhất phục vụ giám sát.
“Chúng tôi đã số hóa giấy chứng nhận đăng ký tàu cá và tích hợp vào “Ví giấy tờ” trên VNeID, giúp ngư dân thuận tiện xuất trình giấy tờ, giảm thủ tục hành chính và hạn chế gian lận” - ông Nghĩa thông tin. Bên cạnh đó, hệ thống phần mềm theo dõi hành trình, nhật ký khai thác điện tử và quản lý sản lượng cũng đã được kết nối liên thông, bảo đảm tính minh bạch và kịp thời.
Đặc biệt, Gia Lai đạt nhiều kết quả nổi bật trong chống khai thác IUU như: hoàn thành 19/19 nhiệm vụ của tháng cao điểm; lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) cho 197 tàu có nguy cơ vi phạm; triển khai nhật ký khai thác điện tử cho gần 4.000 tàu; vận hành hệ thống cảnh báo tự động khi tàu mất kết nối hoặc vượt ranh giới vùng biển. Nhờ đó, Gia Lai trở thành một trong những địa phương đi đầu cả nước trong ứng dụng công nghệ vào quản lý khai thác thủy sản.
Cùng với khai thác, tỉnh chú trọng phát triển nuôi trồng thủy sản công nghệ cao. Tỉnh đang hoàn chỉnh Đề án nuôi biển bằng lồng HDPE kết hợp AI giai đoạn 2025-2030; đồng thời bố trí kinh phí triển khai Đề án phát triển nuôi thủy sản hồ chứa giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2050.
Nhiều mô hình sản xuất tiên tiến đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Tiêu biểu là mô hình nuôi cá nước ngọt của anh Lê Đình Hưng (phường An Bình). Mô hình ứng dụng hệ thống bể lót bạt, sục oxy và chế phẩm vi sinh, giúp cá sinh trưởng tốt, hạn chế dịch bệnh và bảo vệ môi trường nước. Mỗi năm, mô hình mang lại lợi nhuận hơn 500 triệu đồng.
Theo ông Cao Thanh Thương, với chuỗi giải pháp toàn diện từ quản lý đội tàu, chống khai thác IUU, mở rộng nuôi công nghệ cao đến thúc đẩy chuyển đổi số, Gia Lai đang xây dựng nền tảng vững chắc để ngành thủy sản phát triển hiện đại, nâng cao thu nhập cho người dân và gắn tăng trưởng với bảo vệ môi trường.
