Cần căn cứ để xác định rõ nguy cơ mất khả năng thanh toán
Đại biểu (ĐB) Đồng Ngọc Ba đánh giá cao những điểm mới, tiến bộ của dự thảo Luật Phá sản (sửa đổi), như quy định thủ tục phục hồi là thủ tục độc lập được thực hiện trước thủ tục phá sản; chính sách hỗ trợ của Nhà nước cho doanh nghiệp, hợp tác xã (gọi chung là doanh nghiệp) trong giai đoạn phục hồi; quy định về việc phục hồi, phá sản có yếu tố nước ngoài (phá sản xuyên biên giới).
ĐB Ba ủng hộ phương án cơ quan trình đề xuất đặt tên luật là “Luật Phục hồi, phá sản” để phù hợp với phạm vi điều chỉnh của Luật và phù hợp với một trong những mục tiêu quan trọng trong quá trình sửa đổi luật lần này là nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi để doanh nghiệp tái cơ cấu, duy trì, phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh trước khi phải tiến hành thủ tục phá sản.
Trong khi đó, ĐB Lê Hoàng Anh cho rằng cần xem xét lại cách tiếp cận của dự thảo Luật Phá sản (sửa đổi). Bản chất của Luật này là phá sản chứ không phải là phục hồi.
“Dự thảo Luật này được thông qua có giải quyết được số hồ sơ xin phá sản đang tồn đọng hay không, giải quyết được bao nhiêu phần trăm; và với diễn biến phát triển kinh tế, doanh nghiệp hiện nay, giải quyết vấn đề phá sản như thế nào? Đây mới là cái gốc”-ĐB Hoàng Anh nhấn mạnh.
Theo ĐB Lê Hoàng Anh, phải tiếp cận trên cơ sở so sánh lợi ích và chi phí; chủ nợ cho rằng doanh nghiệp có thể phục hồi, nhưng chủ doanh nghiệp vẫn quyết định cho phá sản để thành lập doanh nghiệp khác.
Ở phương diện khác, ĐB Đồng Ngọc Ba đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu, làm rõ hơn khái niệm “doanh nghiệp có nguy cơ mất khả năng thanh toán”. Đây là cơ sở, căn cứ cốt lõi để tòa án xem xét, áp dụng thủ tục phục hồi đối với doanh nghiệp.
Theo đó, cần nghiên cứu, kể cả tham khảo kinh nghiệm quốc tế, để bổ sung tiêu chí định lượng về giá trị khoản nợ mà doanh nghiệp không thanh toán được để làm căn cứ xác định doanh nghiệp thuộc diện “có nguy cơ mất khả năng thanh toán”. Qua đó, bảo đảm cách hiểu thống nhất cũng như tránh lạm dụng trong áp dụng thủ tục phục hồi doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, đề nghị rà soát, hoàn thiện quy định về thứ tự ưu tiên thanh toán trong thủ tục phục hồi tại khoản 4 Điều 28 dự thảo Luật. Trong đó, quy định thứ tự ưu tiên thanh toán các khoản nợ trong quá trình thực hiện thủ tục phục hồi doanh nghiệp là: Chi phí phục hồi; Khoản nợ tiền lương, bảo hiểm xã hội…; Khoản nợ phát sinh nhằm mục đích phục hồi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, hợp tác xã; Khoản nợ có bảo đảm; Các khoản nợ khác.
Theo đó, cần bổ sung quy định để bảo vệ quyền của chủ nợ có bảo đảm đối với khoản nợ có bảo đảm và tài sản bảo đảm. Về nguyên tắc pháp lý chung cũng như thông lệ quốc tế, trừ trường hợp chủ nợ có bảo đảm đồng ý cách xử lý khác, tài sản bảo đảm sẽ được xử lý để trả khoản nợ có bảo đảm khi khoản nợ đó đến hạn mà doanh nghiệp mắc nợ không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ.
Làm rõ các tiêu chí, điều kiện thực hiện thủ tục phá sản
Tham gia thảo luận, ĐB Đinh Ngọc Quý nêu quan điểm không ai mong muốn doanh nghiệp phá sản, nhưng phải quy định rất rõ tiêu chí, điều kiện để thực hiện được thủ tục phá sản.
ĐB Quý cho rằng, ranh giới giữa phục hồi với nguy cơ mất khả năng thanh toán và mất khả năng thanh toán cũng rất khác nhau giữa các doanh nghiệp, giữa các loại hình doanh nghiệp.
Hiện nay, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ chiếm tới hơn 90%; doanh nghiệp vừa và doanh nghiệp lớn chiếm tỷ lệ rất ít trong tổng số gần 1 triệu doanh nghiệp.
“Cho nên, đề nghị ban soạn thảo tính toán lại các tiêu chí, điều kiện để xử lý được, nếu không thiệt thòi trước mắt là người lao động làm việc cho doanh nghiệp. Hiện nay, số doanh nghiệp thuộc diện có nợ khó đòi cũng phải lên tới khoảng hàng chục nghìn, liên quan đến nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp”-ĐB Quý nói.
ĐB Quý cũng nêu lên hệ lụy từ các khoản nợ liên quan đến người lao động, nhất là khi họ đến tuổi nghỉ hưu hay bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Nhãn tiền nhất là nợ bảo hiểm y tế. Người lao động mặc dù làm việc cho doanh nghiệp, cho người sử dụng lao động, nhưng lại không được đóng bảo hiểm y tế.
Rất nhiều trường hợp báo chí mấy năm trước đã thông tin, như ở Ninh Bình có trường hợp người lao động khi ốm đau đến bệnh viện mới té ngửa ra là mình bị người sử dụng lao động nợ đóng bảo hiểm y tế.
