Những ngày gần đây, mạng xã hội tại Hàn Quốc và nhiều quốc gia châu Á lan truyền hình ảnh một ngôi chùa đặc biệt mang tên Sansa. Đây không phải công trình ngoài đời thực mà là không gian Phật giáo được mô phỏng trên website, cho phép người dùng truy cập bằng điện thoại hoặc máy tính mà không cần cài đặt ứng dụng.
Sansa do Park Jin-won, 26 tuổi, một người trẻ Hàn Quốc đang tìm việc làm, phát triển với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) thông qua phương pháp lập trình bằng ngôn ngữ tự nhiên, còn gọi là vibe coding.
Ý tưởng xuất phát từ nhu cầu cá nhân. Trong quá trình tìm việc, Park muốn đến chùa để nghỉ ngơi, tìm sự bình yên nhưng không phải lúc nào cũng có đủ thời gian và năng lượng. Vì vậy, anh tạo ra một không gian trực tuyến để bất cứ ai cũng có thể ghé thăm bất cứ lúc nào.
Điểm đặc biệt của Sansa là người truy cập được hệ thống tự động cấp một nhân vật có hình dáng chú tiểu, kèm tên gọi ngẫu nhiên. Tại đây, họ có thể đi dạo trong khuôn viên chùa giữa khung cảnh cây xanh, hồ nước, tượng Phật; chắp tay chào những người cùng truy cập, chọn đệm ngồi trong chính điện để lễ Phật, thực hiện 108 lạy, lần tràng hạt, nghe tiếng tụng kinh và chuông chùa.
Đáng chú ý, nền tảng không có chức năng trò chuyện hay nhắn tin. Những người cùng xuất hiện trong một không gian có thể nhìn thấy nhau nhưng không cần giao tiếp. Chính sự tĩnh lặng, không bị cuốn vào những cuộc trò chuyện đã tạo nên sức hút riêng của ngôi chùa trực tuyến này.
Theo hãng thông tấn Yonhap và các cơ quan báo chí Hàn Quốc, Sansa ghi nhận hơn 600.000 lượt truy cập chỉ trong 3 ngày đầu hoạt động. Một số thời điểm, lượng người truy cập tăng đột biến khiến hệ thống quá tải, người dùng phải chờ đến lượt để vào chính điện. Đến ngày 2-11, một số nguồn tin Hàn Quốc cho biết nền tảng đã vượt mốc 1 triệu lượt truy cập sau chưa đầy một tuần ra mắt.
Sự hưởng ứng không chỉ đến từ những người theo đạo Phật. Nhiều người trẻ tham gia vì tò mò, muốn tìm một khoảng lặng giữa nhịp sống bận rộn hoặc đơn giản là trải nghiệm một hình thức thư giãn mới.
Sức hút của Sansa nhanh chóng tạo cảm hứng cho những không gian tâm linh trực tuyến khác. Trong đó, các mô hình nhà thờ, thánh đường ảo cũng bắt đầu xuất hiện và được chia sẻ trên mạng xã hội.
Theo thông tin từ truyền thông Hàn Quốc, một số nhà phát triển đã xây dựng không gian nhà thờ Công giáo trực tuyến, lấy cảm hứng từ kiến trúc Nhà thờ chính tòa Myeongdong nổi tiếng ở Seoul. Không gian được thiết kế với những hàng ghế dài, trần cao, cửa kính màu, tạo cảm giác gần gũi với một thánh đường thực tế.
Người truy cập có thể bước vào nhà thờ ảo, thắp nến, cầu nguyện, nghe thánh ca và trải nghiệm một số hoạt động mô phỏng đời sống Công giáo. Đáng chú ý, một phiên bản còn được giới thiệu có chức năng mô phỏng phòng xưng tội và đội khăn trùm đầu khi cầu nguyện.
Nếu Sansa hấp dẫn bởi không gian yên tĩnh, không cần giao tiếp thì các nhà thờ ảo lại tạo cảm giác về một nơi để người dùng gửi gắm lời cầu nguyện, tìm sự an ủi tinh thần và kết nối với những giá trị đức tin.
Những mô hình này cho thấy không gian tâm linh trực tuyến đang được mở rộng, không chỉ dừng lại ở việc xem livestream hay nghe giảng pháp mà còn tạo ra trải nghiệm tương tác thông qua nhân vật đại diện và các thao tác mô phỏng.
Điểm chung của 2 xu hướng trên là cách tiếp cận đơn giản, không đòi hỏi người dùng phải đăng ký phức tạp hay công khai danh tính. Chỉ cần truy cập website, họ đã có thể bước vào một không gian được thiết kế riêng cho việc thư giãn, cầu nguyện hoặc thực hành một số nghi thức tâm linh mô phỏng.
Tuy nhiên, trải nghiệm trực tuyến cũng đặt ra những giới hạn nhất định. Theo Thượng tọa Thích Trí Chơn - Trưởng ban Văn hóa - Nghi lễ Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP. Hồ Chí Minh, viện chủ Tu viện Khánh An: Việc lễ Phật, nghe pháp qua màn hình vẫn có thể mang ý nghĩa tinh thần, nhưng không thể mặc nhiên xem tương đương với việc trực tiếp đến chùa. Giá trị công đức không đơn thuần đến từ thao tác trên màn hình mà được vun bồi từ đức tin và những hành động thiện lành.
Tương tự, các nghi thức tôn giáo được mô phỏng trên website không thể thay thế hoàn toàn việc tham dự thánh lễ, sinh hoạt cộng đồng và thực hành đức tin tại nhà thờ.