Khi nguồn tin ngày càng ít, địa hình có nhiều thay đổi, Đội K52 (Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai) đang tập trung nắm địa bàn, khai thác, xác minh, sàng lọc từng nguồn tin, tạo cơ sở để hoàn thành nhiệm vụ trong mùa khô 2026-2027.
Bám địa bàn, tìm nguồn tin
Trong mùa mưa năm 2026, một số cán bộ, chiến sĩ Đội K52 được phân công ở lại 3 tỉnh Đông Bắc Campuchia, chia thành các tổ công tác xuống tận phum, sóc, buôn, làng trên địa bàn 18 xã, phường (thuộc 9 huyện, thành phố) để gặp gỡ người dân, nhất là những người cao tuổi từng chứng kiến chiến tranh.
Qua đó, các tổ công tác nắm được 13 thông tin về nơi an táng mộ liệt sĩ; trong đó, 4 thông tin có cơ sở, 9 thông tin cần tiếp tục xác minh. Từ những câu chuyện, địa danh và dấu tích còn được lưu giữ, các tổ công tác tiến hành đối chiếu, phân tích, từng bước xác định những khu vực trước đây bộ đội Việt Nam từng chiến đấu, hy sinh và an táng.
Một trong những nguồn tin được xác minh hiệu quả là thông tin do ông Đeng Keo (67 tuổi, ở phum Pha Bang, xã Thmor Keo, huyện Siêm Pang, tỉnh Stung Treng) cung cấp. Đầu những năm 1970, trong lúc đi rừng, ông nhìn thấy một ngôi mộ bộ đội Việt Nam được an táng. Từ nguồn tin này, Đội K52 tiến hành xác minh, đối chứng và kiểm tra thực địa. Ngày 22-8 vừa qua, đơn vị quy tập được 1 hài cốt liệt sĩ cùng các di vật gồm cúc áo bộ đội, 1 lọ thuốc Penicilin, bát sắt tráng men, 1 lọ thuốc bằng nhựa và tăng.
Thiếu tá QNCN Phạm Văn Tài (Đội K52) cho biết: Cán bộ, chiến sĩ đơn vị luôn tìm cách khai thác thông tin từ những người từng chiến đấu, gắn bó với bộ đội Việt Nam; đồng thời, kết hợp với nguồn tin do các cựu chiến binh ở Việt Nam cung cấp. Các thông tin sau đó được phân tích, sàng lọc để xác định những địa bàn có khả năng còn mộ liệt sĩ.
Những người đồng hành cùng Đội K52
Trong quá trình tìm kiếm, sự đồng hành của người dân Campuchia là nguồn hỗ trợ quan trọng đối với Đội K52. Ông Tút Thưng (làng Kang Mê Mai, phường Preah Bah, TP. Stung Treng, tỉnh Stung Treng) là một trong những người đã gắn bó với nhiệm vụ này trong nhiều năm.
Ông Thưng là trẻ mồ côi khi mới 3 tuổi do bố bị Pol Pot sát hại và bị thất lạc mẹ. May mắn được người Việt Nam cưu mang đến năm 11 tuổi, ông trở về sống với bà con ở tỉnh Stung Treng. Sau đó, ông trở thành người lính kháng chiến Campuchia, cùng quân đội Việt Nam chiến đấu chống Khmer Đỏ trong những năm cuối của cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam.
Từ năm 2001, khi tỉnh Gia Lai triển khai công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hy sinh tại Campuchia, ông Thưng tiếp tục đồng hành, vừa làm nhiệm vụ bảo vệ, vừa hỗ trợ Đội K52 nắm bắt hàng trăm thông tin có giá trị tại các vùng nông thôn.
“Dân tộc Campuchia không quên ơn bộ đội Việt Nam đã giúp đỡ giải phóng Campuchia. Mình giúp đỡ anh em K52 tìm kiếm hài cốt liệt sĩ cũng là để cảm ơn” - ông Thưng chia sẻ.
Theo Thượng tá Nguyễn Xuân Toản, Đội trưởng Đội K52, việc khai thác thông tin ngày càng khó khăn do nhiều nhân chứng tuổi cao, ký ức về chiến tranh dần mai một; trong khi địa hình, khu dân cư và đất sản xuất đã có nhiều thay đổi.
Vì vậy, trong mùa khô 2026-2027, đơn vị tiếp tục phân công cán bộ, chiến sĩ, nhất là những người biết tiếng Khmer, am hiểu phong tục, tập quán xuống tận cơ sở để cùng ăn, cùng ở, cùng làm với nhân dân, tạo sự gần gũi, tin tưởng, qua đó nâng cao hiệu quả khai thác thông tin.
Đội K52 cũng tập trung vào những khu vực trước đây là địa bàn đóng quân của bộ đội Việt Nam, từng xảy ra chiến tranh để tiếp tục xác minh, đối chiếu với các nguồn tin đã có, tạo cơ sở cho công tác tìm kiếm.
Nhờ chủ động nắm bắt và sàng lọc thông tin, trong mùa mưa năm 2026, Đội K52 đã quy tập thêm 5 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ chiến tranh ở Campuchia; lũy kế đến nay đã tìm kiếm, quy tập được 1.536 hài cốt liệt sĩ.
Mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một người lính trở về với quê hương, gia đình. Trên đất bạn, hành trình ấy vẫn đang được tiếp nối bằng trách nhiệm, lòng biết ơn và quyết tâm đưa các chú, các anh trở về với đất mẹ Việt Nam.
