Mở rộng không gian hợp tác bằng khoa học
Trong nhiều năm qua, Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE, phường Quy Nhơn Nam) đã trở thành địa chỉ quen thuộc của cộng đồng khoa học quốc tế.
Các hội nghị, trường học khoa học và chương trình giao lưu học thuật tổ chức tại đây đã đưa nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới đến Quy Nhơn, tạo nền tảng quan trọng cho hoạt động hợp tác khoa học của địa phương.
Trên nền tảng hợp tác khoa học đó, tỉnh tiếp tục mở rộng kết nối sang lĩnh vực công nghệ chiến lược thông qua chuỗi hoạt động trong Năm Lượng tử Gia Lai 2026.
Chương trình được triển khai trên 4 hợp phần gồm: khoa học, công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, GD&ĐT với chủ đề “Kết nối lượng tử - Làm chủ công nghệ - Đột phá phát triển”.
Từ nghiên cứu cơ bản, các hoạt động được mở rộng sang tính toán lượng tử, bán dẫn, phát triển nguồn nhân lực, khởi nghiệp và kết nối doanh nghiệp, từng bước gắn khoa học với nhu cầu phát triển thực tiễn.
Phát biểu tại lễ khai mạc Năm Lượng tử Gia Lai 2026, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh: Việc lựa chọn công nghệ lượng tử không phải để chạy theo một xu hướng công nghệ đang được thế giới quan tâm, mà là sự đầu tư có tính chiến lược, lâu dài cho nguồn nhân lực, năng lực nghiên cứu và các quan hệ hợp tác quốc tế trong những lĩnh vực công nghệ của tương lai.
Chuỗi hoạt động trọng tâm Năm Lượng tử Gia Lai 2026 diễn ra vào cuối tháng 7 vừa qua thể hiện khá rõ hướng tiếp cận này khi tập trung từ phổ biến kiến thức, kết nối nghiên cứu đến giới thiệu công nghệ và thảo luận về khả năng ứng dụng, thương mại hóa công nghệ.
Trong đó, Vietnam Quantum Roadshow mở rộng phổ biến kiến thức về lượng tử và bán dẫn; Hội nghị gặp gỡ điều phối viên lượng tử Đông Nam Á mở rộng kết nối các mạng lưới nghiên cứu trong khu vực; Triển lãm công nghệ và Diễn đàn Kinh tế sáng tạo dựa vào công nghệ lượng tử đã mở rộng trao đổi giữa giới khoa học, doanh nghiệp và các bên liên quan.
Đồng hành với các chương trình trên có Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và Chuyên gia công nghệ lượng tử Việt Nam (VNQuantum), Viện Lượng tử Mở (OQI), ICISE cùng nhiều viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong nước, ngoài nước.
PGS.TS. Nguyễn Lương Quang - đại diện VNQuantum - cho biết: VNQuantum đang đồng hành với Gia Lai trong xây dựng nội dung chuyên môn, huy động chuyên gia, kết nối các cơ sở đào tạo và người trẻ với những nhóm nghiên cứu mạnh trong và ngoài nước.
Theo đó, địa phương cần xác định những hướng đi phù hợp, tránh đầu tư dàn trải, đồng thời từng bước xây dựng năng lực nghiên cứu và đào tạo tại chỗ.
Theo PGS.TS. Nguyễn Lương Quang, việc một địa phương chủ động tiếp cận lĩnh vực công nghệ mũi nhọn cho thấy hệ sinh thái lượng tử quốc gia đang có cơ hội mở rộng ra ngoài các trung tâm nghiên cứu lớn. Nếu duy trì được các mối liên kết và phát triển được nguồn nhân lực, Gia Lai có thể trở thành một điểm kết nối mới trong hệ sinh thái này.
Từ đó, Năm Lượng tử Gia Lai 2026 không chỉ đưa các nhà khoa học, chuyên gia quốc tế đến Gia Lai mà còn mở thêm cơ hội kết nối cho các cơ sở đào tạo, nhà nghiên cứu, sinh viên và doanh nghiệp địa phương.
Biến kết nối quốc tế thành nguồn lực phát triển
Hội nhập khoa học không chỉ được đo bằng số lượng chuyên gia quốc tế đến với một sự kiện mà giá trị lâu dài nằm ở những chương trình nghiên cứu, cơ hội đào tạo, dự án công nghệ và các mối quan hệ hợp tác được hình thành sau đó.
Ông Tim Smith - Điều phối viên OQI - cho rằng: Công nghệ lượng tử đòi hỏi hợp tác ở quy mô toàn cầu bởi không một quốc gia hay tổ chức nào có thể sở hữu toàn bộ tri thức, hạ tầng và nguồn lực cần thiết.
Điều ông đánh giá cao tại Gia Lai là nhà khoa học, doanh nghiệp, cơ quan quản lý, người trẻ và các tổ chức quốc tế có cơ hội gặp gỡ, nhận diện thế mạnh và tìm kiếm những bài toán có thể cùng giải quyết.
Tinh thần hợp tác này cũng thể hiện tại Hội nghị gặp gỡ điều phối viên lượng tử Đông Nam Á mở rộng, khi các đại biểu trao đổi về chia sẻ nguồn lực đào tạo, kết nối chuyên gia và khả năng hình thành các chương trình nghiên cứu chung.
Với lĩnh vực đòi hỏi nguồn lực lớn như lượng tử, liên kết khu vực được kỳ vọng sẽ giúp các quốc gia rút ngắn quá trình tiếp cận tri thức và công nghệ.
Theo ông Samuel Horsch - kiến trúc sư giải pháp ứng dụng của Công ty Quandela (Pháp), tham gia chuỗi hoạt động tại Gia Lai, Quandela không chỉ chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ mà còn có cơ hội kết nối với cộng đồng nghiên cứu, hỗ trợ các nhóm trẻ và tìm kiếm khả năng hợp tác tại Việt Nam.
Theo ông, để công nghệ lượng tử thực sự tạo ra giá trị, cần có sự tham gia từ sớm của viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, qua đó giúp các ý tưởng nghiên cứu tìm được đối tác, hướng ứng dụng và từng bước tiếp cận thị trường.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp tại địa phương đặt ra nhu cầu rất cụ thể về nguồn nhân lực. Ông Trịnh Cao Sơn - Quản lý kỹ thuật Công ty TNHH Bán dẫn Quy Nhơn (phường Quy Nhơn Nam) cho biết: Doanh nghiệp tham gia triển lãm để giới thiệu hoạt động thiết kế chip tại Gia Lai, đồng thời tìm kiếm nhân lực.
Với lĩnh vực mới như bán dẫn, bên cạnh đội ngũ kỹ sư được đào tạo bài bản, doanh nghiệp cần tăng cường kết nối với trường đại học, chuyên gia và các nhóm nghiên cứu.
Ông Võ Xuân Hoài - Phó Giám đốc NIC - thông tin: Việc đồng hành cùng Năm Lượng tử Gia Lai 2026 không chỉ dừng ở các hoạt động công nghệ mà hướng đến tạo môi trường để trường đại học, nhóm nghiên cứu, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo kết nối với nhau.
Qua đó, những ý tưởng tiềm năng có thêm cơ hội được ươm tạo, hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm và từng bước tiếp cận thị trường.
Theo ông, điều quan trọng là duy trì những kết nối sau sự kiện, chẳng hạn dự án tiềm năng tiếp tục được hỗ trợ, nhóm nghiên cứu tìm được doanh nghiệp, người trẻ tiếp cận chuyên gia, còn doanh nghiệp tìm thấy công nghệ và nguồn nhân lực phù hợp. Khi những mối liên kết này được duy trì, nguồn lực khoa học và công nghệ trong và ngoài nước mới có thể chuyển hóa thành năng lực phát triển.
Ngay trong chuỗi sự kiện, Trường Đại học Quang Trung đã ra mắt Trung tâm Giải mã lượng tử và công bố Chương trình phát triển nhân lực, nhân tài lượng tử Việt Nam, mở thêm không gian phổ biến kiến thức, đào tạo và kết nối nguồn nhân lực trong lĩnh vực lượng tử.
Những bước đi ban đầu cho thấy bài toán đặt ra sau Năm Lượng tử Gia Lai 2026 không chỉ là tiếp tục mở rộng hợp tác, mà quan trọng hơn là chuyển các mối quan hệ đã hình thành thành chương trình đào tạo, dự án nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và hợp tác với doanh nghiệp.
Đây cũng là điều kiện để Gia Lai từng bước xây dựng nguồn nhân lực, năng lực nghiên cứu và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại địa phương.
