Hai CLB được thành lập trong khuôn khổ triển khai Dự án 6 “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch”, thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030.
Dự án do Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch) phối hợp với Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch cùng chính quyền địa phương triển khai.
Để di sản “sống” cùng cộng đồng
Mỗi CLB có 50 thành viên là các nghệ nhân, già làng, người có uy tín và ĐVTN tại địa phương. Thông qua hoạt động của CLB, các làn điệu dân ca, dân vũ, tiếng cồng chiêng, nhạc cụ truyền thống, trang phục, lễ hội, nghề thủ công gắn với tín ngưỡng, phong tục, tập quán của đồng bào Bahnar K’riêm, H’re có điều kiện được bảo tồn và trao truyền sinh động, gần gũi với đời sống cộng đồng.
Tại xã Vĩnh Sơn, CLB Văn hóa dân gian đồng bào Bahnar K’riêm được xem là nơi hội tụ những người tâm huyết với việc gìn giữ hồn cốt văn hóa làng vùng cao. Nghệ nhân Nhân dân Đinh Chương, ở thôn K8 (xã Vĩnh Sơn) - người gắn bó cả đời với di sản văn hóa của đồng bào Bahnar K’riêm, được giao trọng trách làm chủ nhiệm CLB.
“Nhiều năm nay, tôi vẫn dạy con cháu trong làng đánh cồng chiêng, múa xoang. Nay có CLB sinh hoạt đều đặn, tôi mong những giá trị văn hóa của cha ông sẽ lan tỏa mạnh mẽ hơn đến lớp trẻ ”-ông Đinh Chương phấn khởi chia sẻ.
Cùng chung suy nghĩ ấy, nhiều nghệ nhân cao tuổi ở Vĩnh Sơn cho rằng CLB không chỉ là nơi biểu diễn, mà còn là không gian trao đổi, phục dựng những giá trị văn hóa đang đứng trước nguy cơ mai một. Nghệ nhân Đinh Bơn, ở thôn K4 - thành viên CLB, tâm tình: “Thông qua sinh hoạt CLB, những câu chuyện về lễ hội, phong tục, tập quán của người Bahnar K’riêm sẽ được tái hiện để kể lại cho lớp trẻ hiểu hơn văn hóa của dân tộc mình”.
Tại xã An Vinh, sự ra đời của CLB Văn hóa dân gian đồng bào H’re cũng mang theo nhiều kỳ vọng. Nghệ nhân Đinh Xuân Hải, ở thôn 6 An Trung - Chủ nhiệm CLB, chia sẻ: “Nhiều năm qua, chúng tôi luôn trăn trở khi lớp trẻ ngày càng ít người am hiểu dân ca, dân vũ và các loại nhạc cụ truyền thống của dân tộc H’re như đàn goang, đàn ra đong, đàn v’reng, đàn v’roác, sáo ta lía… Có CLB, có sự quan tâm, hỗ trợ của Nhà nước, chúng tôi sẽ tổ chức truyền dạy bài bản hơn để con cháu giữ gìn”.
Gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch
Điểm chung trong việc ra mắt hai CLB văn hóa dân gian đồng bào Bahnar K’riêm xã Vĩnh Sơn và đồng bào H’re xã An Vinh là đều hướng tới phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng trong bảo tồn di sản, tạo nền tảng cho phát triển du lịch bền vững.
Trong khuôn khổ chương trình, Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam cũng tổ chức các lớp tập huấn, trang bị kỹ năng làm du lịch cộng đồng cho bà con, gắn với việc duy trì thực hành, trao truyền di sản văn hóa.
Ông Lê Thanh Hòa-Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Nghiệp vụ văn hóa dân tộc (Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam)-cho biết: “Dự án không bảo tồn theo cách đóng khung, mà hướng tới để văn hóa truyền thống được thực hành trong đời sống, được lớp trẻ kế thừa và từng bước kết nối với phát triển du lịch cộng đồng”.
Khi người dân hiểu rõ giá trị văn hóa của chính mình và được hưởng lợi từ việc bảo tồn, di sản sẽ có sức sống lâu dài. Ông Đinh Cư-Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Sơn, cho hay: “Thành lập CLB là bước khởi đầu quan trọng, bởi có sự tham gia tự nguyện, chủ động của cộng đồng. Thời gian tới, địa phương sẽ định hướng duy trì hoạt động CLB, xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng, tạo sinh kế ổn định cho bà con gắn với gìn giữ bản sắc dân tộc”.
Theo ngành Văn hóa xã An Vinh, CLB Văn hóa dân gian đồng bào H’re sẽ là lực lượng nòng cốt trong tổ chức các hoạt động văn hóa cộng đồng, phục vụ lễ hội, sự kiện tại địa phương; đồng thời góp phần giới thiệu bản sắc văn hóa H’re đến du khách.
Ông Đinh Văn Mẩy-Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội (UBND xã An Vinh)-cho biết: “Muốn phát triển du lịch cộng đồng thì trước hết phải giữ được hồn cốt văn hóa. CLB sẽ là nơi nuôi dưỡng và lan tỏa những giá trị ấy”.
Ở góc nhìn của lớp trẻ, chị Đinh Thị Diệu Mến, ở thôn 4 An Dũng - thành viên CLB Văn hóa dân gian đồng bào H’re xã An Vinh, cho hay: Tham gia CLB không chỉ là gìn giữ vốn quý của cha ông, mà còn là cơ hội để thế hệ trẻ trở thành những đại sứ của buôn làng. Giới trẻ có lợi thế trong việc tiếp cận công nghệ, nhờ đó có thể giới thiệu văn hóa dân tộc mình đến du khách sinh động, gần gũi hơn.
