Đó là sự thay đổi tư duy quản trị đất nước, mạnh dạn gạt bỏ những suy nghĩ, tính toán theo lối mòn, cân nhắc nhiều hơn về quy hoạch tổng thể quốc gia, vùng, địa phương; chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và các ngành kinh tế, hướng tới mục tiêu bao trùm là mở ra không gian phát triển mới.
Tây Nguyên - phần lãnh thổ sườn tây Tổ quốc với chủ yếu là rừng núi, cao nguyên từ bao đời nay định hình theo trục Bắc - Nam trải dài từ Kon Tum đến tận Lâm Đồng đã được sắp xếp lại theo trục Đông - Tây. Bài toán tìm đường ra cho Tây Nguyên sau bao năm loay hoay đã có lời giải. Việc chuyển sang trục liên kết ngang mở ra cơ hội kết nối mạnh mẽ hơn vùng đất Tây Nguyên trù phú với duyên hải Nam Trung bộ nói chung và tương lai phát triển của tỉnh Gia Lai nói riêng.
1. Sự xoay chuyển này phù hợp với xu hướng phát triển liên vùng trong Hành lang kinh tế Đông - Tây, giúp Việt Nam kết nối tốt hơn với Campuchia - Lào - Thái Lan - Myanmar, mở ra nhiều cơ hội phát triển trong tương lai, nhất là hoạt động xuất nhập khẩu, du lịch, khi các nước tiểu vùng sông Mê Kông ngày càng hoàn thiện hệ thống giao thông kết nối từ Thái Lan sang Lào - Việt Nam thông qua các cặp cửa khẩu quốc tế từ Hà Tĩnh đến Gia Lai, Lâm Đồng.
Trong đó, các cặp cửa khẩu Bờ Y (Quảng Ngãi) - Phoukeua (Attapeu - Lào), Lệ Thanh (Gia Lai) - Oyadav (Ratanakiri - Vương quốc Campuchia) được xem là sẽ giúp Gia Lai trở thành cửa ngõ ra biển cho cả Tây Nguyên, Đông Bắc Campuchia, Nam Lào và Đông Bắc Thái Lan.
Hệ thống hạ tầng giao thông được nâng cấp và đầu tư mới với 5 tuyến cao tốc quốc gia nối Bắc - Nam, Tây Nguyên - duyên hải gồm QL 1, QL 19, QL 14, đường sắt Bắc - Nam, đường ven biển, cao tốc Quy Nhơn - Pleiku; Cảng Quy Nhơn công suất 15 triệu tấn/năm và có nhiều hãng tàu lớn của thế giới như CMA (Pháp) và Evergreen (Đài Loan, Trung Quốc) hợp tác mở các tuyến dịch vụ mới đang là cơ sở hậu cần logistics cho cả khu vực Nam Trung bộ và Tây Nguyên; 2 sân bay Phù Cát và Pleiku là cửa ngõ kết nối du lịch, thu hút đầu tư để Gia Lai phát huy hết tiềm năng, lợi thế phát triển.
Trục liên kết Đông - Tây sẽ giúp Gia Lai xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất - chế biến - xuất khẩu, nhờ nguồn nguyên liệu dồi dào từ cây công nghiệp (cà phê, cao su), lâm sản, nông nghiệp hữu cơ ở phía Tây và sản phẩm rau, hoa, cây ăn trái, đánh bắt - nuôi trồng thủy sản, công nghiệp, năng lượng, cảng biển… Đây không chỉ là con đường xuất khẩu mà còn là cánh cửa mở để DN Việt mở rộng đầu tư, khai thác thế mạnh tài nguyên từ các tỉnh Đông bắc Campuchia, Nam Lào và Đông bắc Thái Lan.
Với 7.000 ha chuối trồng trong nước và các tỉnh Champasak, Atapeu (Lào), mùa cao điểm, mỗi ngày Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai xuất khoảng 40 container chuối đi Trung Quốc, Nhật Bản. Những hình ảnh ấy sẽ là viễn cảnh tươi sáng cho lĩnh vực trồng, chế biến và xuất khẩu nông sản của Gia Lai khi các dự án nông nghiệp quy mô hàng chục nghìn héc ta của THACO AGRI triển khai tại Tây Nguyên, Nam Lào và Đông Bắc Campuchia. Chuối, dứa, cao su, bưởi, xoài, sầu riêng và gia súc sẽ xuôi QL 19 về với biển, vượt đại dương ra thế giới.
Triển vọng càng lớn hơn khi mới đây, THACO AGRI cam kết đầu tư 5 dự án trên địa bàn Gia Lai với tổng mức đầu tư hơn 11.000 tỷ đồng, gồm các dự án Cụm công nghiệp - nông nghiệp và trung tâm logistics; Dự án Tổ hợp trung tâm thương mại dịch vụ và nhà ở, Dự án Trồng cây lâm nghiệp kết hợp chăn nuôi bò theo mô hình nông - lâm kết hợp…
2. Với khoảng 400 DN xuất khẩu trong nhiều lĩnh vực, ngành hàng sản phẩm gỗ, may mặc, nông - thủy sản… nếu hệ thống hạ tầng giao thông kết nối đồng bộ từ cảng Quy Nhơn đến Cửa khẩu Quốc tế Lệ Thanh, kết hợp với các cửa khẩu lân cận như Bờ Y (Quảng Ngãi), Bu Prăng (Lâm Đồng)… Gia Lai sẽ trở thành trung tâm trung chuyển các mặt hàng thế mạnh của địa phương và khu vực như gỗ, cao su, cà phê, hồ tiêu, vật liệu xây dựng, dệt may, thực phẩm và xăng dầu… xuất khẩu sang Campuchia và các nước ASEAN.
Trên con đường vắt qua đôi sườn Đông - Tây Trường Sơn ấy, Khu kinh tế Cửa khẩu Quốc tế Lệ Thanh được xem là một điểm nhấn khi được định hướng phát triển thành một khu vực kinh tế động lực với trọng tâm là khu đô thị cửa khẩu và khu phi thuế quan, thu hút đầu tư vào các dự án logistics, mở rộng thị trường xuất khẩu sang Campuchia, hứa hẹn tạo ra bước chuyển mình mạnh mẽ cho kinh tế biên mậu, góp phần đưa kim ngạch thương mại Việt Nam - Campuchia tiến tới mốc 20 tỷ USD vào năm 2030, đồng thời thúc đẩy phát triển KT-XH bền vững cho Gia Lai.
Là một phần của Hành lang kinh tế Đông - Tây, du lịch được xác định là 1 trong 5 trụ cột tăng trưởng của Gia Lai với mục tiêu thu hút 7 triệu khách vào năm 2030, dựa trên lợi thế du lịch nghỉ dưỡng biển, sinh thái núi rừng; trải nghiệm di sản văn hóa Tây Nguyên, văn hóa Champa; hệ thống di tích lịch sử liên quan vương triều Tây Sơn…
Đây là cơ sở để xây dựng các tuyến du lịch kết nối Đông - Tây, đưa du khách từ Gia Lai và miền Trung đi tham quan khám phá các danh lam thắng cảnh, di sản văn hóa thế giới ở Nam Lào như đền Wat phou, thác nước Khone Phapheng (Champasak), thác nước Se-pha (Attapeu), trải nghiệm các lễ hội tôn giáo của miền đất chùa tháp và nhiều danh lam thắng cảnh khác ở cao nguyên Boloven… đồng thời đón dòng khách du lịch đường bộ từ các tỉnh Đông Bắc Thái Lan, Nam Lào, Đông Bắc Campuchia sang khám phá văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, nghỉ dưỡng biển Quy Nhơn, Cát Tiến, trải nghiệm các loại hình du lịch biển ở Kỳ Co, Eo Gió, thưởng thức đặc sản biển…
