Vợ chồng trẻ đều là nghệ nhân

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Giữa núi rừng Đông Trường Sơn có cặp vợ chồng trẻ đều là nghệ nhân, được dân làng yêu mến gọi là “hgei” (người giỏi giang, giỏi nhất) bởi khả năng nổi bật về đan lát, dệt vải và thực hành di sản văn hóa. Đó là vợ chồng anh Kro-chị Bier ở thôn 3, xã Đăk Pơ Pho, huyện Kông Chro, tỉnh Gia Lai.

Trai tài gái sắc

Ngôi nhà sàn truyền thống của gia đình anh Kro và chị Bier như một bảo tàng văn hóa Bahnar. Có đến hàng trăm ghè rượu xếp kín một gian nhà của vợ chồng trẻ đều là nghệ nhân này. Trên chiếc giá đỡ làm bằng thân gỗ thiết kế những họa tiết đỏ, trắng đặc trưng là một dãy gùi tuyệt đẹp. Một góc khác là nơi để khung dệt cùng các sản phẩm thổ cẩm.

Ngôi nhà mang đến một cảm giác xưa cũ, như chỉ thuộc về những nghệ nhân có tuổi, cả đời gắn bó với nghề truyền thống.

Vợ chồng nghệ nhân trẻ Kro-Bier tham gia trình diễn tại Liên hoan cồng chiêng Tây Nguyên năm 2023. Ảnh: H.N

Vợ chồng nghệ nhân trẻ Kro-Bier tham gia trình diễn tại Liên hoan cồng chiêng Tây Nguyên năm 2023. Ảnh: H.N

Chị Bier thuộc thế hệ 9X nhưng đã được công nhận là nghệ nhân dệt vải cách đây nhiều năm. Họa tiết, hoa văn trên thổ cẩm của người Bahnar được cho là cầu kỳ, phức tạp nhất trong nghề dệt truyền thống nói chung. Nhưng chị Bier thực hành kỹ thuật dệt cổ truyền ấy đạt trình độ cao về thẩm mỹ và kỹ thuật.

“Mình biết dệt từ năm 12 tuổi do mẹ truyền lại. Nhưng những gì mẹ dạy vẫn chưa làm mình thỏa mãn. Hễ đi đâu thấy người già dệt vải và tạo hình hoa văn mình đều tìm hiểu, hỏi cách làm”-chị Bier tâm sự.

Nhờ đó, tay nghề của chị Bier không ngừng được nâng lên và được công nhận qua các hội thi cấp huyện. Trong 2 năm (2022-2023), người con gái Bahnar đã vượt qua những nghệ nhân lớn tuổi để giành giải nhất cuộc thi dệt thổ cẩm do huyện Kông Chro tổ chức. Không giữ riêng cho mình kỹ năng, kinh nghiệm, năm 2023, chị Bier tham gia Câu lạc bộ Dệt của phụ nữ xã Đăk Pơ Pho để truyền dạy nghề truyền thống cho chị em.

Chị Đinh Thị Sơ-Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã Đăk Pơ Pho-chia sẻ: “Đa số phụ nữ Bahnar đều biết nghề truyền thống. Nhưng để giỏi như chị Bier phải là người rất đam mê, cần cù và luôn tìm tòi học hỏi. Chị Bier còn dẫn dắt, truyền nghề cho các chị em trong làng, góp phần cải thiện thu nhập và bảo tồn, phát huy nghề truyền thống của địa phương”.

Nghệ nhân trẻ Bier (thứ 4 từ phải qua) còn là thành viên nòng cốt trong câu lạc bộ dệt của xã Đak Pơ Pho, tham gia truyền dạy nghề truyền thống cho các chị em xã. Ảnh: Hoàng Ngọc

Nghệ nhân trẻ Bier (thứ 4 từ phải qua) còn là thành viên nòng cốt trong câu lạc bộ dệt của xã Đak Pơ Pho, tham gia truyền dạy nghề truyền thống cho các chị em xã. Ảnh: Hoàng Ngọc

Chung một tình yêu

Người Bahnar ở núi rừng Đông Trường Sơn thường gọi những người giỏi về một lĩnh vực nào đó là “hgei”. Và những hgei gặp nhau, trở thành cặp trai tài gái sắc trong cộng đồng như vợ chồng anh Kro và chị Bier không có nhiều. Cũng như vợ, 2 năm liền, anh Kro là nghệ nhân trẻ nhất giành giải nhất cuộc thi đan lát toàn huyện.

Không bằng lòng với những gì có được, anh Kro mày mò học hỏi để tạo nên những hoa văn trên miệng gùi, đáy gùi để tăng tính thẩm mỹ. Anh còn cách điệu mặt trăng, mặt trời, những ngọn núi thành hoa văn trên rổ, rá, nong, nia… khiến những sản phẩm đan lát mang màu sắc riêng.

Giỏi nghề truyền thống nhưng anh Kro và chị Bier “phải lòng nhau” không chỉ bởi tài nghệ riêng có của mỗi người. Theo chị Bier kể, anh Kro rất có năng khiếu tấu hài, nhất là khi hóa trang thành hề gái (pơtual) trong các lễ hội truyền thống. Lễ hội có màn tấu hề của anh Kro khiến mọi người vui vẻ, tạo không khí vui nhộn.

Anh còn là thành viên đội văn nghệ dân gian của làng, thường xuyên tham gia diễn kịch, đóng được nhiều vai khác nhau. Đồng thời, anh cũng có mặt trong đội cồng chiêng và là hạt nhân trong phong trào thể dục thể thao của xã. Chăm chỉ, giỏi giang, tài năng nên anh Kro sớm lọt vào mắt xanh của chị Bier.

Chị Bier là nghệ nhân trẻ của xã Đak Pơ Pho, tích cực tham gia câu lạc và trao truyền nghề cho các thành viên khác. Ảnh: H.N

Chị Bier là nghệ nhân trẻ của xã Đak Pơ Pho, tích cực tham gia câu lạc và trao truyền nghề cho các thành viên khác. Ảnh: H.N

Chị Võ Thị Huyền-Công chức Văn hóa-Xã hội xã Đăk Pơ Pho: “Các sản phẩm do vợ chồng anh Kro và chị Bier làm ra đều rất đẹp, đạt trình độ cao về kỹ thuật và thẩm mỹ, tiêu biểu cho nghề truyền thống của dân tộc Bahnar. Chúng tôi đang tham mưu, đề xuất UBND xã khen thưởng những cá nhân có nhiều đóng góp cho hoạt động bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, văn hóa địa phương. Đó cũng là cách khuyến khích người dân chung tay cho hoạt động có tầm quan trọng đặc biệt này”.

Còn đối với anh Kro, không chỉ mến chị Bier ở tài dệt vải mà còn bởi “Bier có nụ cười rất đẹp”. Dù mến nhau vì sắc hay vì tài, nhưng họ đều có chung tình yêu với văn hóa truyền thống, điều khiến cả 2 khi về chung nhà càng thêm gắn bó. Và sau những lần vinh dự được tham gia nhiều sự kiện văn hóa từ cấp huyện tới cấp tỉnh, niềm tự hào nhân lên khiến vợ chồng nghệ nhân trẻ càng cố gắng trau dồi kỹ năng, nuôi dưỡng niềm đam mê nghề truyền thống.

Chị Võ Thị Huyền-Công chức Văn hóa-Xã hội xã Đăk Pơ Pho-cho hay: Nhiều năm qua, cả xã mới xuất hiện 1 cặp vợ chồng nghệ nhân trẻ giỏi nghề truyền thống và hiểu biết các giá trị văn hóa dân tộc như anh Kro và chị Bier.

Thường mỗi làng chỉ có một vài người giỏi nghề được công nhận là nghệ nhân. Trong 1 gia đình có cả 2 người đều giỏi, được công nhận lại càng hiếm. Đặc biệt, cả 2 anh chị tuy còn rất trẻ nhưng luôn nhiệt tình đóng góp vào hoạt động bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa tại địa phương. Năm 2023, vợ chồng nghệ nhân trẻ vinh dự được đại diện cho huyện Kông Chro tham gia trình diễn nghề đan lát và dệt vải tại Liên hoan trình diễn cồng chiêng Tây Nguyên tổ chức tại Gia Lai.

Có thể bạn quan tâm

Tương lai viết nên từ bản lĩnh văn hóa

Tương lai viết nên từ bản lĩnh văn hóa

Di sản nếu không được số hóa, không được kể lại theo cách của thời đại sẽ dần bị đứt gãy trong trí nhớ cộng đồng. Một thế hệ lớn lên không thấy được những giá trị đã tạo nên cội nguồn sẽ khó tìm thấy niềm tự hào, khó kiến tạo tương lai có chiều sâu văn hóa.

Di sản người Anh hùng trên đất Tây Nguyên

Di sản người Anh hùng trên đất Tây Nguyên

(GLO)- Giữa cái nắng oi ả của tháng 4, chúng tôi từ TP. Pleiku vượt hơn 70 km về thăm làng Stơr (xã Tơ Tung, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai), quê hương của Anh hùng Núp. Nơi đây có nhà lưu niệm mang dấu ấn lịch sử-văn hóa độc đáo, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, tìm hiểu.

Di sản Hán Nôm: Khai mở lịch sử văn hóa Gia Lai

Di sản Hán Nôm khai mở lịch sử văn hóa Gia Lai

(GLO)- Có những trầm tích văn hóa nằm im lìm trong những đạo sắc phong cũ kỹ, tờ khế ước ruộng đất phủ bụi thời gian hay văn tế cổ xưa xướng lên nơi đình làng. Tại Gia Lai, kho báu di sản Hán Nôm ấy đang dần được đánh thức, góp phần khai mở lịch sử văn hóa của vùng đất cao nguyên.

Làng Mông trên cao nguyên

Làng người Mông trên cao nguyên

(GLO)- Tính đến thời điểm này, những hộ gia đình người Mông đã sinh sống được 42 năm trên cao nguyên Gia Lai. Vùng đất mà họ chọn là xã Ya Hội, huyện Đak Pơ. Theo thời gian, dấu ấn người Mông ngày càng in đậm trên mảnh đất này.

Tái hiện không gian sinh hoạt cộng đồng của cư dân lúa nước vùng hạ lưu sông Ba

Tái hiện không gian sinh hoạt cộng đồng của cư dân lúa nước vùng hạ lưu sông Ba

(GLO)- Thoát khỏi không gian gò bó trên sân khấu, Ngày hội văn hóa-thể thao các dân tộc thiểu số huyện Krông Pa lần thứ III-2025 được tổ chức dưới những bóng cây cổ thụ trong Công viên Phú Túc đã tái hiện một cách chân thực không gian sinh hoạt cộng đồng của cư dân lúa nước vùng hạ lưu sông Ba.

Phụ nữ làng Groi phát huy nghề dệt thổ cẩm

Phụ nữ làng Groi phát huy nghề dệt thổ cẩm

(GLO)- Gần 2 năm đi vào hoạt động, Câu lạc bộ (CLB) Dệt thổ cẩm làng Groi (xã Ya Hội, huyện Đak Pơ) đã trở thành mái nhà chung cho những phụ nữ yêu thích nghề dệt. Thông qua các buổi sinh hoạt, chị em có cơ hội giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm và chung tay gìn giữ, phát huy nghề dệt truyền thống.

Lễ cúng bến nước. Ảnh: M.H

Bến nước buôn Pông

(GLO)- Bến nước, dòng sông cũng như tập tục của bà con Jrai đã trở nên quen thuộc với tôi trong thời gian dài công tác tại ngôi trường bên bờ sông Ba.

Sáp nhập đơn vị hành chính gắn với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa

Sáp nhập đơn vị hành chính gắn với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa

(GLO)- Thực hiện cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị là yêu cầu mang tính sống còn của đất nước trước vận hội phát triển mới. Trong đó, sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã để xây dựng mô hình chính quyền 2 cấp đang được dư luận hết sức quan tâm.

Tục thờ thần Bạch Mã ở vùng Tây Sơn Thượng đạo

Tục thờ thần Bạch Mã ở vùng Tây Sơn Thượng đạo

(GLO)- Thần Bạch Mã (hay còn gọi là Thái giám Bạch Mã, Bạch Mã Thái giám) là vị thần có ảnh hưởng lớn trong đời sống tín ngưỡng dân gian ở vùng Tây Sơn Thượng đạo. Hiện nay, một số đình tại thị xã An Khê còn duy trì việc thờ cúng và gìn giữ sắc phong vua ban cho vị thần này.

'Bảo hiểm' cho di sản

'Bảo hiểm' cho di sản

Tại lễ công bố các di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và quyết định xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố tại TPHCM vào cuối tháng 3 vừa qua, Công ty CP Tư vấn Cảng - kỹ thuật biển (Portcoast) đã trao tặng toàn bộ sản phẩm số hóa của Nhà hát Thành phố cho Trung tâm Nghệ thuật TPHCM.

Nâng tầm nghề dệt thổ cẩm ở Chư Pưh

Nâng tầm nghề dệt thổ cẩm ở Chư Pưh

(GLO)- Nhờ sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các đoàn thể chính trị-xã hội, nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Jrai ở huyện Chư Pưh (tỉnh Gia Lai) đang có cơ hội để nâng tầm phát triển và khẳng định giá trị trong đời sống hiện đại.

Lễ cúng Yă Pum bên bờ sông Ayun

Lễ cúng Yă Pum bên bờ sông Ayun

(GLO)- Sau một thời gian dài gián đoạn, UBND xã Ia Peng (huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai) vừa phục dựng lễ cúng Yă Pum của người Jrai tại thôn Sô Ma Hang A. Đây là hoạt động tâm linh với ý nghĩa xua đuổi tà ma, cầu bình an, sức khỏe cho dân làng.

Vua Lửa: Huyền thoại và hiện thực

Vua Lửa: Huyền thoại và hiện thực

(GLO)- Chuyện về các Pơtao Apui (Vua Lửa) sở hữu gươm thần có quyền năng hô mưa gọi gió không chỉ là huyền thoại mà gắn với dòng chảy văn hóa, lịch sử của người Jrai ở thung lũng Ayun Hạ (huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai) suốt nhiều thế kỷ qua.

Những người thầm lặng chăm lo việc làng

Những người thầm lặng chăm lo việc làng

(GLO)- Không chế độ phụ cấp, bổng lộc nhưng nhiều năm qua, các cụ từ, bà vãi trong đội hậu cần, ban nghi lễ tại các đình, miếu trên địa bàn thị xã An Khê vẫn thầm lặng, miệt mài với công việc. Sự tự nguyện ấy xuất phát từ tâm huyết dành cho văn hóa, di sản của cha ông.