Nồng nàn rơm rạ quê hương

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
0:00 / 0:00
0:00
  • Nam miền Bắc
  • Nữ miền Bắc
  • Nữ miền Nam
  • Nam miền Nam
(GLO)- Rơm rạ từ lâu đã là một trong những hình ảnh thân thương của mọi miền quê trên dải đất hình chữ S, gắn liền với người nông dân “một nắng hai sương”, “chân lấm tay bùn”.

Đôi khi, trong giấc mơ, tôi vẫn cảm nhận được mùi nồng nàn của rơm rạ quê nhà. Và, lòng lại da diết nhớ câu ca mẹ tôi thường hát ru anh em chúng tôi thuở ấu thơ: “Rồi mùa toóc rã rơm khô/Bậu về quê bậu biết (nơi) mô mà tìm”.

Rơm rạ từ lâu đã là một trong những hình ảnh thân thương của làng quê Việt Nam. Ảnh: B.Q.V

Rơm rạ từ lâu đã là một trong những hình ảnh thân thương của làng quê Việt Nam. Ảnh: B.Q.V

Tôi nghe trong lời ru ấy có nỗi buồn vời vợi. Với người miền quê chân chất, một chút tình nảy nở trong lao động chưa kịp bén duyên đã vội lìa xa để lại bao luyến lưu, tiếc nhớ. Ngày ấy, ở miền Trung, khi đến ngày mùa, vì phải tập trung thu hoạch lúa trong thời gian ngắn nên thường thiếu lao động. Những người vùng khác kết thành nhóm bạn đi làm thuê. Và, trong quá trình lao động, họ đã nảy sinh tình cảm, thầm thương trộm nhớ nhưng chưa kịp tìm hiểu nhau để rồi xa nhau. Cũng câu ca đó, ở vùng Nam Trung Bộ (Bình Định, Phú Yên) thì có dị bản: “Rồi mùa tóp rạ rơm khô/Nẫu về quê nẫu biết mô mà tìm”.

Ngày mùa, sau khi gặt xong, lúa được gánh về để tuốt, lúa ra lúa, rơm ra rơm. Thóc đem phơi đủ nắng rồi cho vào bồ, làm lương thực đủ dùng cho cả gia đình đến vụ thu hoạch mới. Rơm thì đem phơi khô, chất lên thành cây rơm để dành, chủ yếu làm thức ăn cho trâu, bò trong mùa giá rét, mưa bão. Riêng phần rạ (người Bắc miền Trung gọi là toóc) thì đem phơi khô để đan thành tấm lợp cho mái nhà ở, chuồng trâu, bò (thay cỏ tranh).

Rơm rạ sau khi được phơi nắng thường có mùi hương nồng nồng, ngai ngái. Tôi vẫn gọi đó là hương đồng nội. Người nhà quê dù đi trăm núi ngàn sông cũng không thể nào quên được cái mùi hương ấy. Nó được chắt ra từ bùn đất, phù sa, từ mồ hôi công sức của người dân quê, trộn lẫn với mùi hương đất trời để hun đúc nên “hạt gạo làng ta”.

Đến mùa vụ, dù còn nhỏ nhưng tôi cũng trở thành trợ thủ đắc lực cho cha mẹ theo kiểu “trẻ nhỏ làm việc nhỏ”. Mẹ phân công tôi chuyên phơi rơm trong vườn nhà. Sau khi tuốt hết lúa, những đống rơm còn xanh được trải đều ra khắp khoảng trống của vườn để phơi khô. Hàng ngày, tôi đội nón, cầm chiếc mỏ gảy để lật rơm cho khô đều. Khi được 3-4 nắng thì rơm chuyển sang màu vàng ươm và nhẹ tênh. Bấy giờ, nhìn khắp vườn nhà phồng nổi lên những ụ rơm vàng như bức tranh, trông đẹp mắt.

Cứ chiều về, tôi và đám bạn chơi trò trốn tìm, một bên bịt mắt, bên kia chạy ùa trốn vào những đống rơm khô, nằm xuống phủ rơm lên. Chơi đến lúc thấy bụi rơm thấm đẫm xót mình thì rủ nhau ra sông tắm.

Lúc rảnh rỗi, cha tôi đem trồng mấy cây tre già chụm lại trên miếng đất trống cạnh chuồng bò để làm trụ cho cây rơm. Cha tôi khéo tay, đan lát và “thiết kế” cây rơm đều đẹp, được mọi người khen. Ông dùng chiếc mỏ gảy có 2 đầu nhọn xốc những ụ rơm to vắt lên, tôi ở trên đụn rơm cứ kéo đều ra rồi đạp xoay vòng quanh cho rơm nén chặt. Cứ thế, cây rơm cao dần lên bằng nóc nhà, phình ra ở giữa rồi bóp nhọn dần lên phía trên như cái chuông úp xuống.

Khi rơm dồn lên đến chóp đỉnh của ngọn tre, cha tôi đưa một cái trả đất úp phía trên để nước mưa không lọt xuống lõi cây rơm gây úng thối. Mùa nào, cha tôi cũng làm vài cây rơm để dự trữ thức ăn cho đàn bò khoảng 5-6 con. Những ngày tháng mưa bão, đàn bò không được chăn thả, tôi phải rút rơm mỏi cả tay cho bò ăn ngày mấy bận.

Người nông dân quê tôi chẳng ai phụ bạc rơm rạ. Bên cạnh việc dùng rơm làm thức ăn chính cho trâu, bò, họ còn sử dụng rơm rạ trong mọi việc của gia đình, từ lót ổ cho gà đẻ trứng đến việc nhóm bếp lửa sưởi ấm trong mùa đông rét mướt, rồi dùng rạ để lợp nhà che mưa che nắng… Dù trong cảnh nghèo khó nhưng rơm rạ luôn là hình ảnh ấm cúng, an lành, ấp iu cùng những người dân quê một nắng hai sương.

Có thể bạn quan tâm

Mưa phố

Mưa phố

(GLO)- Dẫu đã viết về mưa không biết bao nhiêu lần, vậy mà mỗi lần mùa mưa giăng ngang phố núi, tôi cũng cầm lòng chẳng đặng, để rồi ngón tay lại gõ vào bàn phím những ký tự mưa.
Dịu dàng hương mộc

Dịu dàng hương mộc

(GLO)- Trong muôn trùng cung bậc cảm xúc của con người, mỗi loài hoa mỗi vẻ. Hồng kiêu sa, lộng lẫy khiến lòng say mê, lan cao quý khí tiết khiến ta trọng vị, tường vi cánh mỏng gợi niềm thương. Mộc quế hoa, dịu dàng sắc, nhẹ nhàng hương lại khơi lên bao nỗi bâng khuâng khó tả.
Lời ru tao nôi

Lời ru tao nôi

Hẳn là trong ký ức mỗi người, ai cũng neo giữ trong khoảng xanh xa xưa sâu thẳm lòng mình những lời ru ngọt ngào êm ái, đó chính là mạch nguồn cảm xúc âm thầm nuôi nấng, dung dưỡng tâm hồn để từ đó hồn hậu trưởng thành.
Thương hoài chòi mòi

Thương hoài chòi mòi

(GLO)- Nếu ai đã từng dừng chân dưới tán lá xanh, thưởng thức vài ba quả chòi mòi chín mọng, chắc hẳn khó có thể quên cái vị chua thanh, dịu ngọt. Không chỉ là món quà của thiên nhiên, quả chòi mòi còn là ký ức tuổi thơ của bao người.
Mùi cỏ

Mùi cỏ

(GLO)- Nắng chiều xiên qua vạt thông, chiếu những tia nắng vàng xuống bãi cỏ xanh. Bãi cỏ vừa mới được xén dọn, mùi thơm lan trong gió, quyện vào bước chân người đi bộ. Mùi hương ấy, hình ảnh ấy chợt gợi lên trong tôi bao cảm xúc.
Lời ngỏ cùng trăng

Lời ngỏ cùng trăng

(GLO)- Sau bao ngày nắng gắt, cơn mưa chiều buông xuống xóa tan mọi nóng bức, oi ả. Không khí trở nên trong lành, dịu mát như tiết thu. Phủ lên màn đêm tĩnh mịch, dìu dịu là ánh trăng bàng bạc, mong manh, loang vào đêm thẫm.
Bàn tay của bố

Bàn tay của bố

(GLO)- Mặc dù tôi không thích ca hát nhưng vẫn nhớ như in những câu trong bài “Bàn tay mẹ” (nhạc: Bùi Đình Thảo, thơ: Phạm Hữu Yên) mà cô giáo đã dạy: “Bàn tay mẹ bế chúng con/Bàn tay mẹ chăm chúng con”.

Ngày hội trường

Ngày hội trường

(GLO)- Đã 40 năm trôi qua kể từ ngày tôi chia tay mái trường thân yêu. Có rất nhiều thứ đã thay đổi nhưng tình yêu mà tôi dành cho bạn bè, thầy cô vẫn còn mãi. Để rồi hôm nay, nghe tiếng chuông điện thoại reo nhắc nhau về kế hoạch ngày hội trường, lòng tôi lại bồi hồi, xao xuyến, náo nức mong đợi.

Mưa trên mái lá

Mưa trên mái lá

Mấy trận mưa đầu mùa sấm chớp đì đùng, rồi đến những ngày mưa dầm mưa dề, tía má bắt đầu tính chuyện cấy hái. Nhà nông sống với ruộng vườn, mùa mưa bắt đầu đủ thứ công chuyện trong nhà, ngoài đồng, từ đám mạ non đến ngày lúa chín vàng đồng là bao nhiêu ngày đủ mưa đủ nắng, đủ công người chăm chút.
Ngôi nhà trên đồi cao

Ngôi nhà trên đồi cao

(GLO)- Ngày bé, tôi sống cùng bố trong một căn nhà gỗ nằm trên đồi cao ở gần khu rừng Đak Krong, huyện Đak Đoa, tỉnh Gia Lai. Khi đó, bố tôi là nhân viên lâm nghiệp. Chỉ khi đến Tết, bố mới về với gia đình. Vì vậy, cứ vào dịp nghỉ hè là tôi lại được vào thăm bố và ở trong ngôi nhà đó cho hết mùa hè.

Ngọt ngào lời ru

Ngọt ngào lời ru

(GLO)- Tiếng võng kẽo kẹt đều đều cùng với những lời hát ru êm ái, ngọt ngào khi thì của mẹ, của bà, lúc thì của chị dần đưa bé vào giấc ngủ êm đềm. Hình ảnh ấy thật đẹp, ăn sâu vào trong tâm trí trẻ thơ và trở thành một phần ký ức của mỗi người.
Khu vườn nhà ngoại

Khu vườn nhà ngoại

(GLO)- Một lần, tôi đưa con đến nhà bạn chơi, 2 đứa con tôi như bị thôi miên với khoảng vườn rộng 200 m2 có khá nhiều loại cây trái. Nhìn các con, tôi lại nhớ tới vườn cây của ngoại với biết bao kỷ niệm.