Số liệu được Bộ Công Thương báo cáo tại buổi làm việc giữa Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc với Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam và một số doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn, ngày 8-9.
Theo đó, trong 8 tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 262,6 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt 101 tỷ USD, còn nhập khẩu đạt 161,6 tỷ USD, tăng lần lượt 51% và 68,3% so với cùng kỳ năm trước.
Diễn biến này cho thấy quy mô thương mại điện tử của Việt Nam đang tăng nhanh, nhưng mức độ phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài vẫn rất lớn. Phần đáng kể trong kim ngạch nhập khẩu là chip, bộ nhớ, bộ xử lý, màn hình, bảng mạch cùng nhiều loại linh kiện, nguyên vật liệu và thiết bị phục vụ sản xuất, lắp ráp, đóng gói, kiểm thử và tích hợp sản phẩm để xuất khẩu.
Trong khi đó, nhóm điện thoại và linh kiện lại ghi nhận cán cân thương mại theo hướng ngược lại. 8 tháng qua, Việt Nam xuất khẩu khoảng 45,6 tỷ USD nhóm hàng này, tăng 19%, trong khi nhập khẩu 6,86 tỷ USD, giảm 1,7%, qua đó xuất siêu khoảng 38 tỷ USD.
Theo Bộ Công Thương, dù sản xuất điện tử tiếp tục tăng trưởng, ngành vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung linh kiện, chất bán dẫn, thiết bị và vật liệu công nghệ cao từ nước ngoài. Điều này khiến giá trị gia tăng được tạo ra trong nước chưa tương xứng với quy mô xuất khẩu.
Ở chiều tích cực, nhu cầu thế giới đối với trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, máy chủ và các thiết bị điện tử đang mở rộng, tạo thêm cơ hội để Việt Nam thu hút đầu tư, phát triển sản xuất và hình thành hệ sinh thái điện tử, bán dẫn trong nước.
Tại cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Công Thương phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam và doanh nghiệp rà soát những trường hợp có mức chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu.
Trọng tâm là làm rõ cơ cấu và mục đích nhập khẩu, cũng như mức độ đóng góp của lượng hàng nhập khẩu vào hoạt động sản xuất và xuất khẩu. Việc rà soát nhằm tìm giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất, không can thiệp vào hoạt động kinh doanh bình thường của doanh nghiệp.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ, trong đó ưu tiên các sản phẩm điện tử, linh kiện và vật liệu có nhu cầu lớn, có khả năng sản xuất trong nước. Đồng thời, cần tăng kết nối giữa doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn điện tử, bán dẫn và công nghệ trong nước và quốc tế.
Mục tiêu đặt ra là từng bước nâng tỷ lệ nội địa hóa, mở rộng mạng lưới nhà cung cấp Việt Nam và giúp doanh nghiệp trong nước chuyển dần từ những công đoạn có giá trị gia tăng thấp sang sản xuất linh kiện, vật liệu và các khâu có hàm lượng công nghệ cao hơn.
Đối với doanh nghiệp FDI, định hướng được đặt ra là chủ động tham gia phát triển hệ sinh thái điện tử tại Việt Nam, mở rộng mạng lưới nhà cung cấp trong nước, chia sẻ tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình quản lý chất lượng và hỗ trợ đào tạo nhân lực.
Trong khi đó, doanh nghiệp trong nước cần tiếp tục nâng cao năng lực công nghệ, quản trị chất lượng, tự động hóa, nghiên cứu và phát triển; đồng thời sử dụng hiệu quả nguyên liệu, máy móc, thiết bị nhập khẩu để tạo thêm năng lực sản xuất, giá trị gia tăng và kim ngạch xuất khẩu.
Phó Thủ tướng lưu ý việc nâng tỷ lệ nội địa hóa phải phù hợp với năng lực thực tế của doanh nghiệp Việt Nam, tránh áp dụng máy móc bằng biện pháp hành chính khi doanh nghiệp trong nước chưa đáp ứng được yêu cầu. Về lâu dài, việc giảm phụ thuộc vào nhập khẩu cần được thực hiện đồng thời với phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng lực công nghệ trong nước.
