“Cuộc đua hậu AI”
Cuộc thi Hackathon Quốc tế về tính toán lượng tử (QC4SG 2026) do Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và Chuyên gia công nghệ lượng tử Việt Nam (VNQuantum), Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và Viện Lượng tử Mở (Open Quantum Institute - OQI, Thụy Sĩ) phối hợp cùng UBND tỉnh Gia Lai tổ chức. Đây được xem là cuộc thi hackathon quốc tế chuyên sâu về tính toán lượng tử đầu tiên triển khai tại Việt Nam.
Sau làn sóng AI, nhiều quốc gia và tập đoàn công nghệ lớn như IBM, Google, NVIDIA đang chuyển hướng đầu tư sang điện toán lượng tử. Công nghệ này khai thác các nguyên lý của cơ học lượng tử để xử lý những bài toán mà máy tính truyền thống gần như không thể giải trong thời gian hợp lý. Dù còn ở giai đoạn phát triển, lượng tử đã được đặt kỳ vọng trong các lĩnh vực như tối ưu hệ thống phức tạp, mô phỏng vật liệu mới, bảo mật dữ liệu thế hệ tiếp theo hay tính toán hiệu năng cao.
Trong bối cảnh đó, việc một địa phương như Gia Lai tham gia đồng tổ chức một cuộc thi hackathon quốc tế về lượng tử không đơn thuần là hỗ trợ địa điểm. Đây là bước đi thể hiện cách tiếp cận chủ động với công nghệ chiến lược, gắn với định hướng phát triển KH&CN và đổi mới sáng tạo của quốc gia, nhất là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Ông Nguyễn Hữu Hà - Phó Giám đốc Sở KH&CN - cho biết: Tỉnh xác định KH&CN là động lực cho tăng trưởng dài hạn. Tham gia QC4SG 2026 giúp tỉnh tiếp cận sớm xu hướng công nghệ mới, đồng thời tạo cầu nối giữa Nhà nước, nhà khoa học, DN và các tổ chức quốc tế.
Hackathon và bài toán phát triển địa phương
Điểm đáng chú ý của QC4SG 2026 là không chỉ dừng ở lý thuyết. Ban tổ chức định hướng các đội thi tập trung vào những bài toán thực tiễn, trong đó có các vấn đề gắn với phát triển địa phương.
Gia Lai có thế mạnh về nông nghiệp, tài nguyên đất đai và hệ sinh thái tự nhiên. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng rõ nét, nhu cầu dự báo môi trường, tối ưu sản xuất nông nghiệp, quản lý chuỗi cung ứng hay quy hoạch sử dụng đất đặt ra nhiều thách thức. Điện toán lượng tử, với khả năng xử lý các mô hình phức tạp, được kỳ vọng có thể mở ra cách tiếp cận mới trong phân tích dữ liệu lớn, dự báo thời tiết cực đoan hoặc tối ưu hệ thống sản xuất.
Ở một hướng khác, công nghệ lượng tử còn liên quan đến mô phỏng vật liệu ở cấp độ phân tử - yếu tố quan trọng trong nghiên cứu bán dẫn và vật liệu mới. Dù Gia Lai chưa phải trung tâm công nghiệp bán dẫn, việc tiếp cận sớm công nghệ nền tảng có thể tạo lợi thế trong thu hút hợp tác và đầu tư về lâu dài.
QC4SG 2026 hiện đã mở đăng ký và sẽ tiếp nhận hồ sơ đến hết ngày 31-3-2026. Cuộc thi dành cho sinh viên, nghiên cứu sinh, lập trình viên, nhóm khởi nghiệp và những người quan tâm đến tính toán lượng tử kết hợp AI.
Cách đặt vấn đề như vậy khiến hackathon không chỉ là một cuộc thi mà trở thành không gian thử nghiệm ý tưởng cho những bài toán phát triển cụ thể.
Theo kế hoạch, tuần lễ trọng tâm của QC4SG 2026 sẽ diễn ra tại Gia Lai vào tháng 7 với các hoạt động huấn luyện chuyên sâu, diễn đàn khoa học và kết nối DN công nghệ. Các phiên đào tạo trực tiếp dự kiến diễn ra tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) - nơi từng đăng cai nhiều hội nghị khoa học quốc tế về vật lý, toán học và khoa học liên ngành.
Bên cạnh không gian học thuật này, tỉnh hiện có sự hiện diện của các DN công nghệ như FPT và TMA Solutions, cùng các hoạt động phát triển trong lĩnh vực AI. Sự kết hợp giữa hạ tầng hội thảo, đào tạo và nền tảng DN công nghệ được xem là điều kiện thuận lợi để triển khai chương trình, đồng thời ươm tạo các dự án sau cuộc thi.
Ban tổ chức dự kiến lựa chọn 20 đội xuất sắc nhất với cơ cấu 50% đội quốc tế và 50% đội Việt Nam. Sau tuần lễ chính, các nhóm tiềm năng sẽ tiếp tục được cố vấn trong 6 tháng để hoàn thiện sản phẩm và tìm kiếm cơ hội đầu tư.
Sự kiện cũng có thể đón tiếp đại diện các tập đoàn và tổ chức công nghệ như: Meta, Pasqal, IQM, Samsung cùng nhiều chuyên gia quốc tế. Nhân dịp này, tỉnh dự kiến tổ chức các phiên làm việc giữa lãnh đạo địa phương và DN nhằm giới thiệu tiềm năng phát triển, môi trường đầu tư và định hướng thu hút công nghệ cao.
Để chuẩn bị cho sự kiện, tỉnh Gia Lai dự kiến thành lập ban tổ chức và các tiểu ban chuyên trách về nội dung, truyền thông, hậu cần. Quan trọng hơn, địa phương cam kết tạo điều kiện về cơ chế và môi trường thử nghiệm cho các dự án khả thi sau cuộc thi.
Theo kế hoạch, tỉnh sẽ bố trí kinh phí và hỗ trợ hình thành ít nhất 3 DN khởi nghiệp từ các nhóm đạt giải. Điều này cho thấy mục tiêu không dừng ở một sự kiện truyền thông mà hướng đến xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với công nghệ chiến lược.
