Đây là sự kiện khoa học đặc biệt quan trọng, hưởng ứng sáng kiến “Năm Quốc tế về Khoa học và Công nghệ lượng tử (IYQ)” được Liên Hợp Quốc công bố ngày 7-6-2024, nhân kỷ niệm 100 phát triển khoa học lượng tử.
Phó Bí thư Tỉnh ủy-Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn dự khai mạc hội nghị. Hội nghị vinh dự chào đón sự hiện diện của Giáo sư Serge Haroche-nhà khoa học người Pháp, chủ nhân Giải Nobel Vật lý năm 2012; ông Eric Soulier, Tham tán Hợp tác và Hoạt động Văn hóa, Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam; giáo sư Trần Thanh Vân-Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc ICISE; giáo sư Lê Kim Ngọc-Chủ tịch Hội Bảo trợ trẻ em Việt Nam tại Pháp); giáo sư Nguyễn Quang Liêm, Chủ tịch Hội Vật lý Việt Nam.
Dự hội nghị còn có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Lâm Hải Giang, lãnh đạo các sở, ngành của tỉnh; cùng hơn 80 giáo sư, nhà khoa học, nghiên cứu sinh đến từ 14 quốc gia trên thế giới và 60 học sinh xuất sắc chuyên Toán, Lý, Hoá, Sinh từ ba trường trung học phổ thông chuyên trong khu vực.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Giáo sư Trần Thanh Vân-Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc ICISE, cho biết: Hội nghị là dịp để cộng đồng khoa học cùng nhìn lại một thế kỷ rực rỡ của vật lý lượng tử, nền tảng cho công nghệ lượng tử, được dự báo sẽ tạo nên cuộc cách mạng khoa học-công nghệ tiếp theo của nhân loại sau trí tuệ nhân tạo (AI). Đồng thời, là dịp để tôn vinh giáo sư Serge Haroche, người có nhiều đóng góp xuất sắc cho lĩnh vực Vật lý Lượng tử. Bên cạnh các công trình nghiên cứu tiên phong, ông còn là người thầy đào tạo nên nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới tiêu biểu, trong đó có các giáo sư: Michel Brune, Arno Rauschenbeutel, Claude Fabre, Jean-Michel Raimond... Ông cũng là giáo sư Nobel thứ 19 đến với tỉnh Gia Lai và ICISE kể từ khi trung tâm đi vào hoạt động năm 2013.
"Trong hơn một thế kỷ qua, Vật lý nguyên tử và cơ học lượng tử đã song hành, vừa bổ sung vừa thúc đẩy lẫn nhau, mở ra nhiều cuộc cách mạng trong nhận thức và ứng dụng công nghệ của nhân loại. Các thí nghiệm nghiên cứu tương tác giữa ánh sáng và nguyên tử, đặc biệt từ sau khi laser ra đời cách đây hơn 60 năm, đã đưa lĩnh vực này trở thành trung tâm của nhiều giải Nobel, mở đường cho kỷ nguyên công nghệ lượng tử mà nhân loại đang bước vào ngày nay"-giáo sư Vân nhấn mạnh.
Phát biểu chào mừng hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Lâm Hải Giang, cho hay: Lãnh đạo tỉnh đánh giá cao và trân trọng những đóng góp to lớn mà ICISE đã và đang thực hiện. ICISE không chỉ hiện thực hóa mối quan hệ hợp tác khoa học Pháp-Việt, mà còn thực hiện tốt vai trò cầu nối giữa Việt Nam với cộng đồng khoa học quốc tế.
Ông cũng khẳng định, Gia Lai luôn coi khoa học và giáo dục là nền tảng cốt lõi cho đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Do vậy, tỉnh cam kết tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi để ICISE phát huy hơn nữa vai trò hạt nhân tri thức của mình. Đồng thời, tỉnh cũng định hướng xây dựng các trung tâm nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến, nhằm cộng hưởng và thụ hưởng nguồn tri thức quý báu từ các nhà khoa học trong và ngoài nước, góp phần thiết thực vào sự phát triển khoa học và công nghệ của Việt Nam.
Tại hội nghị này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai kêu gọi và mong muốn có được sự hợp tác từ các chuyên gia, nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực lượng tử và bán dẫn, thông qua ICISE và các Trường Đại học đứng chân trên địa bàn tỉnh để đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao tri thức, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh, đóng góp vào sự phát triển chung trong tiến trình hội nhập khoa học công nghệ toàn cầu. Đồng thời, tin tưởng Hội nghị quốc tế “100 năm Vật lý lượng tử” sẽ mang lại nhiều kết quả học thuật có giá trị và tạo thêm động lực mới cho hợp tác khoa học.
Bày tỏ sự vui mừng khi đến ICISE dự hội nghị, giáo sư Serge Haroche-nhà khoa học người Pháp, chủ nhân Giải Nobel Vật lý năm 2012, bày tỏ: "Tôi rất vinh dự có mặt tại ICISE, nơi kết nối các nhà khoa học toàn cầu trong một không gian tuyệt đẹp, kết hợp giữa thiên nhiên và tri thức. Tôi xin chân thành cảm ơn giáo sư Trần Thanh Vân đã sáng lập nên một trung tâm đầy cảm hứng như vậy, và đặc biệt đã tổ chức kỷ niệm 100 năm Vật lý lượng tử tại đây".
Nhà khoa học người Pháp, chủ nhân Giải Nobel Vật lý năm 2012, cho biết thêm, Vật lý lượng tử ra đời từ sự tò mò thuần túy của những nhà khoa học như Heisenberg và Schrodinger nhưng đã làm thay đổi thế giới thông qua hàng loạt ứng dụng như transistor, laser, GPS hay MRI. Đây là minh chứng cho tầm quan trọng sống còn của nghiên cứu cơ bản, mảnh đất màu mỡ nơi các ý tưởng ứng dụng nảy mầm, thường theo những cách hoàn toàn bất ngờ.
Giáo sư cũng khuyến khích tỉnh Gia Lai, ICISE, các trường đại học... cần tiếp tục nuôi dưỡng khoa học cơ bản trong môi trường học thuật tự do và bền vững. Đồng thời tin tưởng, Việt Nam với thế hệ trẻ thông minh và đầy khát vọng, có thể trở thành điểm sáng trong lĩnh vực công nghệ lượng tử nếu có sự đầu tư chiến lược và dài hạn từ cả nhà nước, khu vực tư nhân. Trong bối cảnh thế giới đầy biến động, những thách thức đối với lý trí và khoa học ngày càng tăng, điều quan trọng hơn bao giờ hết là mọi người cùng nhau bảo vệ các giá trị phổ quát của khoa học, dựa trên sự hợp tác, minh bạch và tinh thần quốc tế...
Trong thời gian diễn ra hội nghị (ngày 6 đến ngày 9-10), sẽ có hơn 40 bài báo cáo khoa học với các chủ đề được báo cáo, gồm: Quang học lượng tử, truyền thông lượng tử và tính toán lượng tử; các hướng giao thoa giữa vật lý chất ngưng tụ, Vật lý nguyên tử và Vật lý hóa học. Bên cạnh đó, các báo cáo về các thí nghiệm chính xác cao trong quang phổ học và đo lường; nguyên tử lạnh và mô phỏng vật liệu; lý thuyết và phương pháp trong cơ học lượng tử... cũng được các giáo sư đầu ngành trình bày.
Trước thềm hội nghị, buổi hướng dẫn chuyên đề dành cho nghiên cứu sinh và các nhà khoa học trẻ cũng được tổ chức, nhằm cung cấp kiến thức nền tảng và tổng quan về các chủ đề chuyên sâu trong lĩnh vực. Song song đó, hội nghị cũng hướng đến tăng cường kết nối giữa các nhà khoa học hàng đầu quốc tế với thế hệ các nhà khoa học trẻ của Việt Nam và thế giới, tạo nền tảng cho những định hướng nghiên cứu và hợp tác khoa học mới.
Đáng chú ý, tại hội nghị, các nghiên cứu sinh và nhà khoa học trẻ có cơ hội trình bày kết quả công trình của mình, nhận được phản hồi chuyên môn trực tiếp từ các nhà khoa học hàng đầu quốc tế. Bên cạnh đó, các phiên thảo luận bàn tròn được tổ chức, nhằm tạo không gian trao đổi học thuật cởi mở, lan tỏa các ý tưởng mới, hình thành định hướng nghiên cứu chung, đồng thời thúc đẩy phát triển các dự án hợp tác giữa các phòng thí nghiệm Việt Nam và quốc tế.
