Dự thảo cũng bổ sung cơ chế giám sát dữ liệu, ngăn tình trạng tăng giá sớm, chậm giảm giá hoặc hạn chế nguồn cung trái quy định.
Bộ Công Thương đang hoàn thiện dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu theo hướng đổi mới cơ chế điều hành giá, tăng tính chủ động cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả giám sát của cơ quan quản lý.
Theo phương án tại dự thảo lần thứ 14, Nhà nước không công bố giá cơ sở định kỳ như cơ chế hiện hành. Thay vào đó, thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu và thương nhân phân phối được chủ động quyết định giá bán, thực hiện kê khai và kết nối dữ liệu để phục vụ công tác quản lý, kiểm tra.
Một trong những yêu cầu đáng chú ý là doanh nghiệp đầu mối phải công khai giá bán mới trước thời điểm áp dụng tối thiểu 30 phút, trong đó ghi rõ giờ, phút có hiệu lực. Quy định này nhằm tăng tính minh bạch, hạn chế tình trạng doanh nghiệp tăng giá trước thời điểm công bố hoặc trì hoãn giảm giá khi các yếu tố đầu vào đi xuống.
Theo đề xuất, việc trao quyền tự quyết giá không đồng nghĩa doanh nghiệp được tùy ý điều chỉnh giá mà không chịu sự giám sát. Hoạt động kê khai, công bố giá và các giao dịch liên quan phải được lưu trữ đầy đủ; dữ liệu không được tự ý chỉnh sửa hoặc xóa bỏ.
Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh sẽ sử dụng dữ liệu kê khai để theo dõi diễn biến thị trường, phát hiện dấu hiệu bất thường, hành vi thông đồng về giá hoặc phân chia thị trường nhằm hạn chế cạnh tranh.
Đối với thương nhân phân phối thuộc cùng hệ thống, dự thảo cho phép chủ động quyết định giá bán nhưng không được vượt mức giá do thương nhân đầu mối cung cấp công bố. Khi doanh nghiệp đầu mối tăng giá, thương nhân phân phối không bắt buộc phải tăng giá bán tương ứng.
Tại những địa bàn xa cảng hoặc kho đầu mối, giá bán có thể cao hơn mức giá công bố cùng thời điểm, song mức chênh lệch theo đề xuất không vượt quá 2% nhằm bù đắp chi phí phát sinh hợp lý.
Dự thảo đồng thời đặt ra yêu cầu doanh nghiệp không được lợi dụng việc điều chỉnh giá để ngừng bán hoặc hạn chế lượng xăng dầu cung ứng trái quy định. Đây là nội dung quan trọng nhằm bảo đảm hoạt động kinh doanh diễn ra liên tục, nhất là trong những thời điểm thị trường biến động mạnh.
Việc công khai thời điểm áp dụng giá trước tối thiểu 30 phút được kỳ vọng giúp người tiêu dùng có thêm thông tin để lựa chọn, hạn chế những bất cập trong quá trình điều chỉnh giá.
