Thời gian qua, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin đã đạt được mục tiêu đề ra, mang lại ý nghĩa chính trị sâu sắc. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hài cốt liệt sĩ đang nằm lại các chiến trường rất cần sự nỗ lực, trách nhiệm, phối hợp đồng bộ, chặt chẽ của tất cả ngành, địa phương, tập thể và cá nhân liên quan.
Tập trung tìm kiếm, quy tập
Hoài Ân là vùng đất có truyền thống cách mạng và nhiều nhân chứng tham gia chiến đấu trong các cuộc kháng chiến. Đặc biệt, việc CCB trực tiếp tham gia chiến trường Hoài Ân hằng năm về thăm chiến trường xưa được xem là cơ hội thuận lợi để Ban Chỉ đạo 24 huyện nắm các thông tin về quy tập và xác định hài cốt liệt sĩ (HCLS) còn thiếu thông tin.
Theo trung tá Nguyễn Lèo, Chính trị viên Ban CHQS huyện Hoài Ân, trong giai đoạn 2021 -2024, Ban Chỉ đạo 24 huyện đã phối hợp với Bộ CHQS tỉnh tìm kiếm và quy tập được nhiều HCLS tại Đồi Xuân Sơn và tại Đồi 174. Riêng 6 tháng đầu năm 2025, Ban Chỉ đạo 24 huyện đã tìm kiếm, quy tập được 2 HCLS tại xã Ân Hảo Tây và Ân Hảo Đông. Ngoài ra, đến nay huyện cũng đã kết luận thông tin nơi liệt sĩ hy sinh và chôn cất trên địa bàn huyện là 4.708 trường hợp.
Trên địa bàn toàn tỉnh, từ năm 2021 đến tháng 5.2025, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã tiếp nhận, xử lý 97 nguồn tin có giá trị và tổ chức khảo sát, xác minh làm cơ sở phục vụ kết luận địa bàn, tổ chức tìm kiếm, quy tập. Đồng thời, đã tổ chức 239 đợt khảo sát tại các địa điểm có thông tin HCLS; khai quật 111 địa điểm với tổng diện tích hơn 2,5 ha và đã cất bốc được 122 HCLS. Đến nay, trên địa bàn tỉnh có 26.307 HCLS đã được tìm kiếm, quy tập; có 21.426 HCLS đã được đưa vào nghĩa trang; 4.387 HCLS đưa về gia đình quản lý, chăm sóc; còn 5.629 HCLS chưa được tìm kiếm; 7.758 liệt sĩ chưa rõ thông tin quy tập...
Theo đại tá Thân Trọng Minh, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh, đến nay tỉnh đã bàn giao sản phẩm kết luận địa bàn tìm kiếm quy tập HCLS đợt 1 cho Ban Chỉ đạo Quốc gia 515. Tuy nhiên, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin luôn gặp nhiều khó khăn, thách thức. Nguyên nhân là chiến tranh ác liệt, kéo dài, số lượng liệt sĩ hy sinh trên địa bàn tỉnh lớn. Đồng thời, sau chiến tranh, nhiều đơn vị, địa phương giải thể, sáp nhập, chia tách hoặc chuyển đổi loại hình tổ chức, nhiệm vụ; công tác quản lý đăng ký, bàn giao hồ sơ, danh sách liệt sĩ, sơ đồ mộ chí, hồ sơ quy tập thiếu chặt chẽ, khoa học. Ngoài ra, nhân chứng biết thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ ngày càng già yếu hoặc mất; địa hình, địa vật thay đổi...
 |
| Ban Chỉ đạo Quốc gia 515 kiểm tra sản phẩm bản đồ tìm kiếm, quy tập HCLS tại Bình Định. Ảnh: H.P |
Nỗ lực “trả lại” danh tính cho hài cốt liệt sĩ
Hiện nay, việc xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin được thực hiện bằng 2 phương pháp: Giám định ADN và phương pháp thực chứng. Trong đó, Sở Nội vụ đã phối hợp với các địa phương quản lý nghĩa trang liệt sĩ lấy mẫu sinh phẩm của 91 HCLS đề nghị Cục Người có công (Bộ Nội vụ) xem xét chuyển cơ quan giám định ADN xác định danh tính liệt sĩ. Đồng thời, ban hành quyết định xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin bằng phương pháp thực chứng cho 400 trường hợp; giải quyết di chuyển HCLS về nguyên quán cho 50 trường hợp.
Việc xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin gặp nhiều khó khăn, nhất là rất nhiều mẫu sinh phẩm HCLS phần lớn đã bị phân hủy theo thời gian, ảnh hưởng đến kết quả giám định. Trước thực tế này, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Phan Đình Hòa cho biết Sở sẽ đề xuất Cục Người có công (Bộ Nội vụ) hướng dẫn cụ thể hơn nữa để thực hiện tốt 2 phương án xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin. Chủ động thực hiện tốt công tác tuyên truyền, tập huấn cho đội ngũ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ này. Ngoài ra, Sở sẽ chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tiếp tục công tác thu nhận ADN của thân nhân liệt sĩ, mở ra cơ hội tìm kiếm và xác định danh tính HCLS chính xác, hiệu quả hơn.
Với mục tiêu phấn đấu cất bốc, quy tập từ 130 - 150 HCLS trong giai đoạn 2026 - 2030, đại tá Nguyễn Xuân Sơn - Chính ủy Bộ CHQS tỉnh, Phó Ban Thường trực Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, đề nghị các cơ quan, đơn vị, địa phương đẩy nhanh tiến độ và hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin; phấn đấu đến năm 2030 hoàn thành tìm kiếm, quy tập và kết luận khu vực, địa bàn có thông tin mộ liệt sĩ tập thể.
Đồng thời, xây dựng kế hoạch tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS giai đoạn 2026 - 2030 sát với tình hình thực tế của địa phương. Tổ chức quản lý chặt chẽ địa bàn, không để xảy ra hiện tượng tìm kiếm, cất bốc HCLS trái quy định. Kết hợp chặt chẽ giữa tìm kiếm, quy tập với việc lấy mẫu sinh phẩm giám định ADN xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin. Thực hiện việc di chuyển, bàn giao HCLS chặt chẽ, chu đáo; tổ chức đón nhận, truy điệu, an táng HCLS trang nghiêm, phù hợp với phong tục tập quán địa phương...
HỒNG PHÚC
