Ở đó, niềm vui của người nông dân gắn chặt với dòng nước mát lành từ thủy lợi Plei Thơ Ga - công trình được xem là “đòn bẩy” quan trọng cho sản xuất nông nghiệp bền vững ở vùng đất phía Nam tỉnh.
Từ cánh đồng khô hạn đến vùng lúa chủ động tưới
Cách đây chưa lâu, cánh đồng Plei Thơ Ga từng là nỗi trăn trở của nhiều thế hệ nông dân. Thiếu nước tưới, sản xuất phụ thuộc hoàn toàn vào “nước trời”, mỗi năm chỉ canh tác được một vụ, chủ yếu là bắp, mì với năng suất rất thấp. Có năm hạn kéo dài, đất nứt nẻ, cây trồng èo uột, cái nghèo cứ bám riết lấy người dân.
Ông Rơ Lan Bét (làng Plei Thơ Ga) chia sẻ: “Trước kia, chúng tôi làm ruộng mà cứ nhìn trời. Mưa đến muộn là coi như mất mùa. Có năm làm xong chỉ đủ gạo ăn. Trồng bắp, mì cũng không thu được bao nhiêu. Nói chung cả năm đủ ăn là mừng lắm rồi, không nhà nào dư dả”.
Thực tế đó khiến việc chuyển đổi cây trồng, tăng vụ hay áp dụng kỹ thuật mới gần như không thể. Nhiều hộ phải bỏ ruộng đi làm thuê, sản xuất nông nghiệp thiếu động lực và niềm tin dài hạn.
Bước ngoặt chỉ thực sự đến khi công trình thủy lợi Plei Thơ Ga hoàn thành và đưa vào sử dụng năm 2021. Với dung tích chứa khoảng 10 triệu mét khối, hệ thống hồ chứa và kênh mương đã đưa dòng nước mát về tận từng khoảnh ruộng.
Nhờ chủ động được nước tưới quanh năm, cánh đồng từng khô cằn nay khoác lên mình diện mạo mới: Xanh hơn, trù phú hơn và quan trọng nhất là cho phép người dân áp dụng nhiều phương án canh tác khác nhau.
Trên diện tích hơn 320 ha, người dân đã mạnh dạn chuyển đổi từ sản xuất lúa 1 vụ sang 2-3 vụ/năm. Các giống lúa mới, năng suất cao như Đài Thơm 8, Hương Châu 6, Việt Nam 20… được đưa vào canh tác, cho năng suất bình quân khoảng 7 tấn/ha.
Không chỉ đủ lương thực cho gia đình, nhiều hộ còn có lúa hàng hóa để bán, cải thiện thu nhập rõ rệt.
Hiệu quả từ công trình
Được đầu tư với tổng mức kinh phí 229 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương và tỉnh, hồ thủy lợi Plei Thơ Ga không chỉ phục vụ tưới cho khoảng 620 ha lúa mà còn cung cấp nước cho hơn 1.000 ha cây công nghiệp tại xã Chư Pưh và các vùng lân cận.
Quan trọng hơn, công trình đã góp phần ổn định sinh kế cho người dân, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số trên một vùng dân cư rộng lớn.
Giữa cánh đồng đang vào vụ gieo sạ, ông Rơ Lan Bét không giấu được niềm phấn khởi: “Bây giờ có nước đầy đủ, làm lúa khỏe hơn nhiều, năng suất cao nên bà con ai cũng mừng. Riêng gia đình tôi có 1,1 ha lúa nước trồng 2 vụ, lúa làm ra không chỉ đủ ăn mà còn dư để bán”.
Theo thống kê của địa phương, đến thời điểm này, bà con nơi đây đã gieo sạ được khoảng 80% diện tích lúa vụ Đông Xuân.
Tiến độ nhanh, đồng loạt, cho thấy sự chủ động và tự tin của người nông dân khi bước vào vụ mùa mới.
Không chỉ mang lại nguồn nước, công trình thủy lợi Plei Thơ Ga còn tạo ra sự thay đổi căn bản trong tư duy sản xuất.
Từ chỗ canh tác manh mún, phụ thuộc thiên nhiên, người dân từng bước tiếp cận với quy trình sản xuất có kế hoạch, biết lựa chọn giống phù hợp, áp dụng tiến bộ kỹ thuật và tuân thủ lịch thời vụ.
Bà Rơ Mah H’Nhân - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Plei H Lốp - cho biết: Ngay từ đầu vụ, thôn đã vận động bà con nạo vét, dọn dẹp kênh mương nội đồng để dẫn nước thuận lợi về ruộng. Có nước rồi, nếu không giữ mương thông thoáng thì cũng khó phát huy hiệu quả. Bà con hiểu điều đó nên cùng nhau làm rất tích cực.
Trong khi đó, ông Võ Thành Hưng - cán bộ Hội Nông dân xã Chư Pưh, đánh giá: Công trình thủy lợi Plei Thơ Ga chính là nền tảng để triển khai các hoạt động hỗ trợ nông dân.
Thông qua tuyên truyền, tập huấn, bà con đã biết chọn giống mới, sản xuất theo hướng an toàn, nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích. Có nước ổn định, mọi giải pháp kỹ thuật đều trở nên khả thi.
Để phát huy tối đa hiệu quả của hồ chứa, từ nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, địa phương đang tiếp tục đầu tư hoàn thiện hệ thống kênh mương. Sự đồng bộ từ hồ chứa đến kênh nội đồng không chỉ giúp giảm thất thoát nước mà còn tạo điều kiện mở rộng diện tích tưới, nâng cao hiệu quả sử dụng công trình.
