Đào tạo phải đi vào thực chất
Đến nay, 5 cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh gồm Trường ĐH Quy Nhơn, Trường ĐH Quang Trung, Phân hiệu Trường ĐH FPT tại Quy Nhơn, Trường CĐ Kỹ thuật và Công nghệ Quy Nhơn, Trường CĐ FPT Polytechnic đang đào tạo 809 sinh viên thuộc các ngành liên quan công nghiệp bán dẫn, AI, an toàn và an ninh mạng. Năm học 2026 - 2027, các trường này dự kiến tuyển 772 sinh viên.
Cùng với mở rộng quy mô, các trường đang điều chỉnh chương trình, chuẩn bị đội ngũ và hạ tầng đào tạo. Trường ĐH Quy Nhơn đã mở, cập nhật các chương trình về thiết kế vi mạch, công nghệ gia công, đóng gói và kiểm thử vi mạch, AI, an toàn và an ninh mạng; cử giảng viên tham gia đào tạo chuyên sâu trong và ngoài nước.
Tuy nhiên, theo PGS.TS Đoàn Đức Tùng, Hiệu trưởng Trường ĐH Quy Nhơn, trong 240 sinh viên tuyển sinh năm 2025 thuộc Đề án phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn, AI, an toàn và an ninh mạng của tỉnh Gia Lai, có 42 sinh viên thường trú ngoài tỉnh chưa được thụ hưởng chính sách vay vốn ưu đãi.
Một vướng mắc khác là phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung (dự kiến đặt tại Trường ĐH Quy Nhơn) đã được chuẩn bị về danh mục thiết bị, vốn đối ứng và địa điểm dự kiến nhưng dự án chưa được phê duyệt đầu tư, trong khi đào tạo thiết kế, đóng gói và kiểm thử vi mạch đòi hỏi môi trường thực hành chuyên sâu.
Tại buổi làm việc ngày 5-8 với Trường ĐH Quy Nhơn và các trường đại học trên địa bàn tỉnh về phát triển nguồn nhân lực bán dẫn, AI, công nghệ lượng tử, an toàn và an ninh mạng, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh mục tiêu đào tạo hơn 7.000 kỹ sư, cử nhân và nhân lực trình độ cao phải gắn với chất lượng, nhu cầu DN và thị trường lao động, không chạy theo số lượng.
Chủ tịch UBND tỉnh giao Ngân hàng CSXH tỉnh nghiên cứu phương án để sinh viên trong và ngoài tỉnh được vay vốn đóng học phí với lãi suất ưu đãi, đồng thời xem xét cơ chế giải ngân phù hợp. Đối với phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung, Trường ĐH Quy Nhơn được yêu cầu phối hợp với các sở, ngành khẩn trương hoàn thiện thủ tục, sớm triển khai.
Bên cạnh các lĩnh vực đang đào tạo, công nghệ lượng tử mở thêm hướng chuẩn bị nguồn nhân lực mới. Trung tâm Khám phá Lượng tử tại Trường ĐH Quang Trung được định hướng kết nối học sinh, sinh viên với các nhà khoa học, chuyên gia, trường đại học, viện nghiên cứu và DN trong, ngoài nước; tạo điều kiện tiếp cận đào tạo, nghiên cứu, từng bước hình thành các nhóm nghiên cứu và phát triển ý tưởng ứng dụng công nghệ lượng tử.
Kết nối để bổ sung nguồn lực
Cùng với củng cố năng lực đào tạo tại chỗ, Gia Lai đang mở rộng liên kết với các cơ sở đào tạo, nghiên cứu mạnh. Cuộc làm việc giữa UBND tỉnh và Trường ĐH Bách khoa - ĐH Quốc gia TP Hồ Chí Minh ngày 7-8 tiếp tục cụ thể hóa hướng đi này.
Hai bên đã có nền tảng hợp tác trong nghiên cứu khoa học, đào tạo, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo từ giai đoạn 2019 - 2024. Ngày 28-10-2025, UBND tỉnh và Trường ĐH Bách khoa TP Hồ Chí Minh tiếp tục ký thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2025 - 2030 trên 4 lĩnh vực: Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, KH&CN, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo.
Giai đoạn 2026 - 2027, hai bên dự kiến tập trung hỗ trợ xây dựng và triển khai Đề án giáo dục STEM của tỉnh; đào tạo, bồi dưỡng AI, bán dẫn, an ninh mạng; khảo sát nhu cầu đào tạo sau đại học. Hợp tác cũng mở rộng sang lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số, ứng dụng AI, dự án quốc tế và công nghệ lượng tử.
PGS.TS Mai Thanh Phong, Hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa TP Hồ Chí Minh, cho biết nhà trường sẵn sàng phát huy thế mạnh về đội ngũ, phòng thí nghiệm và năng lực nghiên cứu để hợp tác với Gia Lai trong đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học về công nghệ số, bán dẫn, AI. Hợp tác sẽ gắn với nhu cầu thực tế, đồng thời tăng cường kết nối với các cơ sở đào tạo trên địa bàn tỉnh.
Liên kết giúp bổ sung nguồn lực trong bối cảnh công nghệ cao đòi hỏi đầu tư lớn và chuyên gia chuyên sâu, tạo điều kiện chia sẻ phòng thí nghiệm, đội ngũ, chương trình đào tạo và hình thành các nhóm nghiên cứu liên trường.
Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn đề nghị Trường ĐH Bách khoa TP Hồ Chí Minh phối hợp với Sở KH&CN, Sở GD&ĐT xây dựng kế hoạch đào tạo nhân lực, nhất là STEM và nhân lực số; tăng cường liên kết với Trường ĐH Quy Nhơn, Trường ĐH Quang Trung và Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) trong đào tạo, nghiên cứu, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh. Qua đó, từng bước hình thành môi trường đào tạo, nghiên cứu gắn kết, thực hành cao, bổ sung nguồn lực cho hệ sinh thái KH&CN của tỉnh. Hợp tác phải hướng đến cùng nghiên cứu, cùng phát triển.
