Tự tin với truyện lịch sử và bút ký
Từ thập niên 80 của thế kỷ trước, cái tên Phạm Hữu Hoàng đã được người yêu văn chương xứ Nẫu biết đến với những truyện ngắn đầu tay khai thác đa dạng mảng màu cuộc sống và dần khẳng định chỗ đứng trong lòng bạn đọc khi chuyển sang viết về đề tài lịch sử, một hướng đi mà không phải tác giả nào cũng sẵn sàng dấn thân thể nghiệm. Đến nay, ông đã xuất bản 4 tập truyện ngắn gồm: Vương pháp, Đêm ảo huyền, Nguyệt cầm, Bóng hoa.
Nhà văn Phạm Hữu Hoàng cho rằng, truyện ngắn lịch sử đặt ra không ít những thách thức đòi hỏi người viết phải đầu tư thời gian, công sức, nhất là tìm tòi, nghiên cứu từng chi tiết nhỏ liên quan đến lịch sử.
Từ sự kiện, nhân vật lịch sử, đời sống văn hóa, phong tục tập quán đến trang phục, ngôn ngữ, cách ứng xử… phải phù hợp với bối cảnh triều đại được tái hiện trong truyện. “Viết tốt truyện ngắn lịch sử còn là sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp người đọc thêm hiểu biết và có tình yêu sâu sắc với lịch sử dân tộc”, nhà văn Phạm Hữu Hoàng chia sẻ.
Tương tự, tác giả Vân Phi sau khi xuất bản 2 tập thơ (Ngày mắc cạn, Gốm lưu lạc) cũng đã tự làm mới mình bằng... bút ký. Hiện nay, anh đang hoàn thiện bản thảo tập bút ký Men trầm. Theo Vân Phi, việc viết bút ký, ban đầu là yêu cầu công việc, nhưng càng viết, anh càng thấy mình đồng điệu với thể loại này. Nó cho phép người viết vừa quan sát, ghi nhận đời sống, vừa được bày tỏ cảm xúc và suy tưởng của bản thân. Men trầm không chỉ lưu giữ ký ức nghề, mà còn là nỗ lực giữ lại vết dấu thời gian, những câu chuyện về thân phận, lịch sử, văn hóa trong bối cảnh xã hội đang biến động mạnh mẽ.
“Tôi nghĩ, dấn thân vào thể loại mới là thử thách, nhưng cũng là động lực, nhất là tác giả trẻ. Khi chọn một địa hạt khó hơn, người viết buộc phải đọc nhiều hơn, quan sát kỹ hơn, cảm sâu hơn, tự làm giàu vốn biểu đạt của mình. Đó cũng là cách để tự trau dồi, làm mới chính mình và giữ cho hành trình viết không rơi vào đơn điệu”, anh tâm sự.
Cũng theo tác giả Vân Phi, những năm gần đây, nhiều cây bút đang mở rộng phạm vi sáng tác. Ví như nhà văn Lê Hoài Lương, trước đây nổi tiếng với truyện ngắn, hiện đang hoàn thành bản thảo tiểu thuyết. Các tác giả như Duyên An, Trần Quốc Toàn, Trương Công Tưởng, Thùy Trang, My Tiên... đều song hành sáng tác ở nhiều thể loại khác nhau.
“Bén duyên” cùng trường ca, tiểu thuyết
Nhà thơ Đào An Duyên cho biết, chị ấp ủ dự định viết trường ca từ khá lâu. Ngoài trải nghiệm thực tế, chị còn đọc rất nhiều sách và tài liệu về văn hóa Tây Nguyên, xây dựng đề cương… Và cơ duyên thôi thúc chị bắt tay vào thực hiện dự định là khi được tham gia trại sáng tác của NXB Quân đội Nhân dân tại Nha Trang trong tháng 8.2025.
Theo chị, nếu thơ là một lát cắt của cảm xúc bất chợt lóe lên tại một thời điểm thì trường ca lại là sự kéo dài của cảm xúc, đan xen với những yếu tố tự sự để tạo nên câu chuyện. Kể chuyện đấy, nhưng vẫn phải duy trì được cảm xúc, vất vả hơn sáng tác thơ rất nhiều.
“Cái tên Mùa sương chín ngấu có lẽ đã gợi ra một miền bảng lảng sương giăng của mảnh đất Tây Nguyên, bối cảnh chính trong trường ca. "Bật mí" một chút, đó là không gian văn hóa Tây Nguyên sẽ chiếm phần nhiều dung lượng nội dung tác phẩm. Nhân vật chính là một người con sinh ra ở miền đất bazan. Theo chân nhân vật chính sẽ mở ra không gian bát ngát của vùng đất với những nét văn hóa vô cùng đặc sắc. Tôi hy vọng mình sẽ nuôi dưỡng được cảm xúc, duy trì mạch văn để hoàn thiện tác phẩm”, nhà thơ Đào An Duyên bày tỏ.
Văn chương luôn đòi hỏi người viết phải có những ý tưởng mới, đặc biệt là đối với thể loại khó như tiểu thuyết. Được biết, hiện nay, nhiều tác giả trẻ không ngần ngại dấn thân vào thể loại này. Đơn cử như nhà thơ Lê Vi Thủy dự định sẽ hoàn thiện bản thảo tiểu thuyết trong năm nay. Đặc biệt, tác giả trẻ Võ Đình Duy vừa trình làng tác phẩm đầu tay là tiểu thuyết Núi trên đất bằng.
Theo đánh giá của nhà thơ Phạm Đức Long, Núi trên đất bằng có giọng văn mạch văn mới mẻ, trẻ trung; không cầu kỳ dụng công xây dựng cốt truyện, không có tình huống pha gay cấn, không chi tiết tình tiết ly kỳ. Dựa trên một số hình tượng giả tưởng, dòng suy tưởng của người viết cứ trôi theo từng con chữ. Qua đó, thể hiện những trăn trở của tác giả về đời sống, về môi trường môi sinh...
“Việc một số nhà thơ như Võ Đình Duy, Lê Vi Thủy chuyển sang viết tiểu thuyết, Đào An Duyên viết trường ca... là điều đáng mừng, khẳng định một lớp tác giả trẻ và mới trên vùng đất Gia Lai”, nhà thơ Phạm Đức Long nhấn mạnh.
