Độc đáo lễ cúng Khai sơn ở làng Chí Công

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
0:00 / 0:00
0:00
  • Nam miền Bắc
  • Nữ miền Bắc
  • Nữ miền Nam
  • Nam miền Nam

(GLO)- Hàng năm, vào mùng 10 tháng Giêng, người dân thôn Chí Công (xã Cư An, huyện Đak Pơ, tỉnh Gia Lai) lại cùng nhau vào rừng bày biện lễ vật làm lễ cúng Khai sơn (mở cửa rừng).

Những vị cao niên trong làng không còn nhớ lễ cúng mở cửa rừng có từ bao giờ. Chỉ biết là khi những cư dân đầu tiên đến định cư trên mảnh đất này, rừng núi vẫn còn rậm rạp hoang sơ, con người thường xuyên đối mặt với các loài thú dữ, đáng sợ nhất là hổ, biểu tượng uy quyền của núi rừng. Từ đó, ông cha đã đặt ra việc cúng Khai sơn, mở cửa rừng đầu năm để được thần núi bảo hộ việc đi lại làm ăn của con dân. Tục truyền lại rằng, ngày ấy có sự linh ứng của Ngũ Hành tiên nương nhập vào thân xác của cụ Cốt Lo bảo rằng đã chế ngự chúa tể sơn lâm để phù hộ cho con dân yên ổn làm ăn. Để tưởng nhớ công đức ấy, dân làng lập đình để thờ bà Ngũ Hành và lập miếu thờ chúa tể sơn lâm. Đình thờ cúng bà Ngũ Hành và chúa sơn lâm trước đây lập ở chân núi Chí Công, bây giờ chuyển về vị trí ngay sát quốc lộ 19 để người dân thuận tiện việc thờ cúng.

Địa điểm cúng Khai sơn là cây đa cổ thụ nằm ở ngoài làng, trên con đường chính đi ra cánh đồng. Nơi hành lễ là một khoảnh đất trống bên dưới cây đa, bên cạnh có nhiều tảng đá lớn, bằng phẳng dùng làm nơi bày biện lễ vật. Sau khi lễ vật đã được bày biện, vị chủ lễ đến làm lễ cúng mời các chư tôn thần rừng, núi, suối, sông, 12 con vật thần đại diện cho 12 con giáp về chứng giám, phù hộ, độ trì cho cư dân quanh vùng lên rừng xuống suối được bình an, cây trái quanh năm tốt tươi. Trong khi vị chủ tế khấn nguyện, ai muốn cầu điều gì thì tự khấn cho mình và gia đình.

Quang cảnh lễ cúng Khai sơn của người dân làng Chí Công. Ảnh: Nguyễn Anh Minh

Quang cảnh lễ cúng Khai sơn của người dân làng Chí Công. Ảnh: Nguyễn Anh Minh

Ông Nguyễn Đức Chí-Phó Trưởng thôn Chí Công-cho biết: Trước đây, mỗi gia đình trong làng tự sắm sửa lễ vật mang đến cửa rừng để cúng. Bây giờ đã có Ban nghi lễ của làng đứng ra vận động bà con góp kinh phí. Do vậy tổ chức lễ cúng lớn hay nhỏ phụ thuộc vào sự đóng góp của người dân. Còn ông Nguyễn Dũng Chinh-Trưởng ban nghi lễ, phụng tế đình Chí Công thì cho hay: Lễ cúng mở cửa rừng xuất phát từ tín ngưỡng vạn vật hữu linh, cùng tâm thức “Đất có Thổ công sông có Hà bá”. Lễ cúng như là cách ngưỡng vọng của người dân với thế giới siêu nhiên khi đứng giữa chốn rừng thiêng nước độc. Sau khi cúng xong, lễ vật được bày biện tại chỗ, mọi người quây quần ăn uống vui vẻ, coi như là dịp gặp mặt đầu năm.

Ngoài lễ cúng Khai sơn, hàng năm, dân làng Chí Công còn tổ chức cúng Quý Xuân (ngày 19 tháng 2 âm lịch), cúng bà Ngũ Hành (ngày 23 tháng 3 âm lịch), cúng Quý Thu (ngày 19 tháng 8 âm lịch). Hiện nay, đình Chí Công còn lưu giữ nguyên vẹn 3 đạo sắc phong từ hơn 1 thế kỷ trước. Trong đó, 2 sắc phong năm 1911 (thời Vua Duy Tân), 1 sắc ban cho thần Thành Hoàng và thần Thổ Địa, sắc còn lại ban cho thần Thiên Y A Na. Sắc phong thứ 3, năm 1913, ban cho thần núi Chí Công. Hiện nay, đình Chí Công đang được chính quyền địa phương xây dựng hồ sơ khoa học trình UBND tỉnh xem xét xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.

Có thể bạn quan tâm

Chuyện người Jrai xã Gào bảo tồn cồng chiêng

Chuyện người Jrai xã Gào bảo tồn cồng chiêng

(GLO)- Nhiều năm qua, nhiều hộ gia đình người Jrai ở xã Gào, TP. Pleiku đã tích cực gìn giữ các bộ cồng chiêng truyền thống của dân tộc mình. Từ việc làm này, đã góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa tại địa phương.
Một thời sưu tầm văn nghệ dân gian

Một thời sưu tầm văn nghệ dân gian

(GLO)- Tôi sinh hoạt cùng anh chị em văn nghệ sĩ ở Gia Lai-Kon Tum từ những năm cuối thập niên tám mươi của thế kỷ trước. Khi ấy, phong trào nghiên cứu, sưu tầm văn hóa dân gian (Folklore) đang rộ lên. Tôi tự cảm thấy đây là lĩnh vực cũng cần tìm hiểu và có trách nhiệm với nơi mình đang sống.
Ché quý của người Jrai

Ché quý của người Jrai

(GLO)- Người Jrai ở Krông Pa (tỉnh Gia Lai) còn lưu giữ nhiều loại ché (ghè) rất giá trị. Bước vào một ngôi nhà dài, quan sát vị trí, số lượng các loại ché, chúng ta có thể đánh giá mức độ giàu có của chủ nhân.
Người dành trọn tình yêu với văn hóa Jrai

Người dành trọn tình yêu với văn hóa Jrai

(GLO)- Bằng tình yêu và niềm tự hào về nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc mình, ông Ak (80 tuổi, làng Chuét 2, phường Thắng Lợi, TP. Pleiku) đã dành trọn cuộc đời để bảo tồn văn hóa cồng chiêng, đan lát và chế tác nhạc cụ dân tộc với mong muốn lưu giữ cho thế hệ mai sau.
Về Hà Đông ngắm nhà sàn vách đất

Về Hà Đông ngắm nhà sàn vách đất

(GLO)- Trên địa bàn xã Hà Đông (huyện Đak Đoa, tỉnh Gia Lai) hiện còn 12 nếp nhà sàn vách đất, lợp mái ngói. Chẳng phải do đời sống khó khăn, mà kiểu nhà ấy phù hợp với điều kiện khí hậu nơi này, còn gia chủ thì luôn mong muốn bảo tồn giá trị truyền thống đặc sắc của dân tộc.
Kông Chro nâng cao hiệu quả kiểm kê di sản văn hóa

Kông Chro nâng cao hiệu quả kiểm kê di sản văn hóa

(GLO)- Những năm qua, huyện Kông Chro (tỉnh Gia Lai) đã chú trọng triển khai công tác kiểm kê di sản văn hóa (DSVH) phi vật thể trên địa bàn. Đây chính là tiền đề để huyện tiếp tục làm tốt công tác quản lý cũng như phát huy giá trị di sản nhằm thúc đẩy kinh tế-xã hội địa phương phát triển.
Những người “giữ lửa” dân ca Jrai

Những người “giữ lửa” dân ca Jrai

(GLO)- Với người Jrai, hát dân ca là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt. Vì vậy, những người biết hát dân ca luôn quan tâm tới việc bảo tồn, lưu giữ và khơi gợi niềm đam mê cho thế hệ trẻ để góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình.