Vợ chồng tài hoa, bền bỉ giữ nghề
Chúng tôi đến thăm gia đình nghệ nhân Đinh Thị Hiền (SN 1965) khi mặt trời đã đứng bóng. Bên khung cửi đã sẫm màu, bà Hiền vẫn thoăn thoắt luồn chỉ dệt váy thổ cẩm. Ngồi gần bên cạnh bà, ông Đinh Bi (SN 1954) chăm chú đan gùi. Hình ảnh bình dị ấy của 2 vợ chồng đã quen thuộc đối với người dân, tạo ấn tượng cho du khách khi đến thăm làng.
Sau hơn 40 năm gắn bó nghề dệt, bà Hiền đã tích lũy kinh nghiệm và lưu giữ được kỹ thuật truyền thống để tạo nên nhiều sản phẩm có hoa văn sắc sảo, đẹp mắt. Bà luôn nhiệt tình tham gia trình diễn trang phục truyền thống, giới thiệu kỹ thuật dệt thổ cẩm tại các hội thi, sự kiện văn hóa, tiêu biểu là Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam tại Thủ đô Hà Nội năm 2019.
Bà vẫn duy trì việc tự trồng bông, quay sợi và nhuộm chỉ theo lối cổ truyền. Thỉnh thoảng, bà lại băng rừng tìm các loại lá, thân, cây trên núi để về tạo màu cho sợi chỉ.
“Quy trình này mất nhiều thời gian nhưng tạo nên sản phẩm thổ cẩm bền và giữ được màu sắc truyền thống cốt lõi của núi rừng, được nhiều người dân, du khách ưa chuộng”-bà Hiền chia sẻ.
Ông Đinh Bi cũng nổi tiếng đan lát giỏi. Tỉ mỉ vót từng chiếc nan, ông Bi cho biết: Để tạo ra các sản phẩm đan lát cần phải có nan làm từ tre hoặc lồ ô và mây làm dây đeo. Nan phải vót thật đều và mỏng để khi đan đảm bảo độ kín. Riêng đối với việc đan gùi hoa văn, phải đi kiếm thêm một loại cây trên núi ngâm với nước để tạo màu đen cho nan. Tùy theo loại hoa văn mà độ cầu kỳ khác nhau, có thể đan 2 đường màu đen song song chạy quanh thân gùi hoặc đan các hình thù phức tạp hơn.
Sản phẩm gùi hoa văn của ông Đinh Bi được người dân và du khách ưa chuộng. Năm 2024, từ nền tảng kỹ thuật và vật liệu đan lát truyền thống, ông đã sáng tạo nên sản phẩm bình hoa đạt giải nhất Hội thi nghề đan lát và dệt thổ cẩm huyện Kbang trước đây.
Tâm huyết trao truyền cho thế hệ sau
Vợ chồng bà Hiền nhiều năm qua luôn tích cực truyền dạy, chia sẻ kinh nghiệm để con cháu và người dân trong làng cùng chung tay bảo tồn và phát huy nghề đan lát, dệt thổ cẩm.
Cuối năm 2021, khi trên địa bàn xã thực hiện dự án bảo tồn và phát triển dệt thổ cẩm Bahnar, bà Hiền cùng một nghệ nhân cùng làng đã trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật dệt cho nhiều học viên của dự án, tập trung vào việc gìn giữ và phát huy kỹ thuật dệt những hoa văn truyền thống.
Ông Đinh Bi dù cao tuổi, sức khỏe suy giảm, nhưng vẫn nhiều thời gian, công sức hướng dẫn kỹ thuật đan gùi hoa văn cho đàn ông trong làng. Ông Đinh Ring (làng Kgiang) cho biết: “Trước đó tôi cũng biết đan gùi hoa văn, nhưng những năm gần đây nhờ được ông Bi chỉ dạy thêm, tôi đan gùi đẹp hơn. Hiện nay, tôi phối hợp cùng ông Bi truyền nghề lại cho thanh niên trong làng”.
Gia đình nghệ nhân Đinh Thị Hiền - Đinh Bi là hạt nhân trong phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở địa phương, đã tích cực tham gia các hoạt động bảo tồn văn hóa truyền thống, quảng bá sản phẩm thủ công, góp phần phát triển du lịch ở địa phương. Xã thường xuyên nêu gương gia đình bà Hiền để các gia đình khác học tập”.
Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Tơ Tung HÀ CAO GIANG
Theo ông Đinh Văn Nghiên, Bí thư Chi bộ làng Kgiang, gia đình nghệ nhân Đinh Thị Hiền - Đinh Bi luôn đi đầu trong bảo tồn và phát huy nghề thủ công truyền thống. “Đặc biệt, hiện cả 4 người con trai, gái của ông bà đều tiếp nối giữ gìn nghề truyền thống và đã thể hiện được sự sắc sảo trong đan lát, dệt thổ cẩm”-ông Nghiên thông tin thêm.
Chị Đinh Thị Hái - con gái bà Hiền đã được trao truyền kỹ thuật dệt các hoa văn truyền thống, thể hiện nét đẹp trong đời sống, văn hóa của người Bana. Nhờ vậy, các sản phẩm thổ cẩm của chị được khách hàng ưa chuộng, đạt nhiều giải cao tại các hội thi.
“Với mong muốn tạo sản phẩm mới từ dệt thổ cẩm truyền thống có thể thu hút nhiều khách hàng hôm nay, tôi đã làm “Khăn quàng cổ Brưng” có chất liệu hoàn toàn từ sợi bông tự nhiên, được phối hoa văn đẹp và đặc trưng của người Bahnar, sản phẩm này năm 2023 được chứng nhận OCOP 3 sao của huyện Kbang”-chị Hái chia sẻ.
