Bộ Dân tộc và Tôn giáo cho biết: Việc ban hành Nghị định thực hiện hướng tới 3 mục đích: quy định cụ thể về tiêu chí, đối tượng, điều kiện lựa chọn người có uy tín; quy định cụ thể trình tự, thủ tục bình chọn, công nhận, đưa ra khỏi danh sách người có uy tín để các cơ quan liên quan thống nhất triển khai thực hiện; quy định cụ thể về chế độ, chính sách đối với người có uy tín.
Trong đó, một số tiêu chí lựa chọn người có uy tín được đề xuất gồm: Là công dân Việt Nam, không phân biệt thành phần dân tộc, cư trú hợp pháp tại địa phương; ưu tiên người dân tộc thiểu số; bản thân và gia đình gương mẫu chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; là người tiêu biểu, có nhiều công lao, đóng góp trong các phong trào thi đua yêu nước, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ an ninh trật tự, giữ gìn bản sắc văn hóa và đoàn kết các dân tộc; hiểu biết về văn hóa truyền thống, phong tục, tập quán dân tộc; có mối liên hệ chặt chẽ và có ảnh hưởng trong dòng họ, dân tộc và cộng đồng dân cư; có khả năng quy tụ, tập hợp đồng bào dân tộc thiểu số, được người dân trong cộng đồng tín nhiệm, tin tưởng, nghe và làm theo.
Người có uy tín được lựa chọn từ các đối tượng sau: cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang theo quy định của pháp luật hiện hành có quá trình công tác lâu năm, có cống hiến cho dân tộc, đất nước đã nghỉ công tác; già làng, trưởng thôn, trưởng dòng họ hoặc những người thường được đồng bào dân tộc thiểu số mời thực hiện các nghi lễ cầu cúng cho gia đình, dòng họ, bản làng; chức sắc, chức việc trong các tôn giáo ở vùng dân tộc thiểu số (Phật giáo, Hồi giáo, Tin lành, Công giáo và các tôn giáo hợp pháp khác theo quy định của pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo); nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, nhà giáo, người hành nghề chữa bệnh, nông dân, công nhân sản xuất giỏi hoặc người có ảnh hưởng và được đồng bào tín nhiệm.
Về điều kiện bình chọn người có uy tín, mỗi thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hoặc thôn của xã, phường (sau đây gọi chung là xã) thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được lựa chọn, công nhận 1 người có uy tín.
Trường hợp thôn thành lập mới do sáp nhập các thôn kể từ ngày quyết định này có hiệu lực thi hành, chủ tịch UBND xã xem xét, quyết định số lượng người có uy tín được lựa chọn, công nhận nhưng không quá tổng số lượng thôn được sáp nhập.
Nghị định cũng quy định quy trình, thủ tục công nhận và đưa ra khỏi danh sách người có uy tín, trong đó đã bỏ các thủ tục hành chính thực hiện tại cấp huyện trước đây. Quy trình còn 3 bước, cắt giảm thủ tục hành chính xin ý kiến của cơ quan làm công tác dân tộc cấp tỉnh.
