Từ ngày 1-1-2027, Việt Nam sẽ áp dụng chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027-2030 với nhiều thay đổi về ngưỡng thu nhập và tiêu chí đánh giá mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản.
Việc điều chỉnh nhằm phản ánh sát hơn mức sống thực tế, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận chính sách an sinh cho những hộ gia đình còn khó khăn.
Theo Nghị định số 351/2025/NĐ-CP của Chính phủ, chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027-2030 quy định mức thu nhập bình quân đầu người từ 2,2 triệu đồng/tháng trở xuống đối với khu vực nông thôn và 2,8 triệu đồng/tháng đối với khu vực đô thị.
So với chuẩn đang áp dụng, mức thu nhập này tăng 700.000 đồng/tháng ở nông thôn và 800.000 đồng/tháng ở đô thị. Đây là bước điều chỉnh đáng chú ý sau nhiều năm duy trì ngưỡng thu nhập thấp hơn, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt, nhu cầu tiêu dùng và mức sống của người dân ngày càng tăng.
Bên cạnh tiêu chí thu nhập, chuẩn mới tiếp tục đánh giá mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản, gồm: việc làm, y tế, giáo dục, nhà ở, thông tin, nước sinh hoạt, vệ sinh và môi trường. Tổng cộng có 13 chỉ số đo lường, tăng 1 chỉ số so với giai đoạn trước.
Đáng chú ý, chiều thiếu hụt thông tin được bổ sung chỉ số sử dụng dịch vụ số cơ bản; chiều nước sinh hoạt, vệ sinh và môi trường bổ sung chỉ số xử lý rác thải. Những thay đổi này giúp đánh giá toàn diện hơn điều kiện sống, khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của từng hộ gia đình.
Theo quy định, hộ nghèo ở khu vực nông thôn là hộ có thu nhập bình quân đầu người từ 2,2 triệu đồng/tháng trở xuống và thiếu hụt từ 3 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.
Đối với khu vực đô thị, ngưỡng thu nhập tương ứng là 2,8 triệu đồng/người/tháng, với điều kiện thiếu hụt dịch vụ tương tự. Hộ có mức thu nhập không vượt ngưỡng nhưng thiếu hụt dưới 3 chỉ số được xếp vào diện hộ cận nghèo.
Đáng chú ý, kết quả rà soát bước đầu theo chuẩn mới cho thấy số hộ thuộc diện nghèo và cận nghèo tại một số địa phương tăng đáng kể. Theo phản ánh của Báo Tin tức và Dân tộc, tại thôn Hồng Ca (xã Hưng Khánh, tỉnh Lào Cai), trước đây địa bàn có 2 hộ nghèo và 8 hộ cận nghèo. Tuy nhiên, qua rà soát theo chuẩn mới, số hộ nghèo dự kiến tăng lên 21 hộ, hộ cận nghèo là 17 hộ.
Tương tự, tại xã Điền Quang (tỉnh Thanh Hóa), kết quả khảo sát theo chuẩn nghèo mới cho thấy số hộ nghèo và cận nghèo dự kiến tăng gấp 4 lần so với trước đây.
Theo hướng dẫn tại Thông tư số 25/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo được thực hiện thông qua chấm điểm tài sản, điều kiện sống và thông tin thành viên hộ gia đình để ước lượng thu nhập bình quân đầu người, đồng thời xác định mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản.
Kết quả rà soát năm 2026 là căn cứ quan trọng để xác định đối tượng thụ hưởng chính sách giảm nghèo trong giai đoạn 2027-2030. Quy trình cũng yêu cầu công khai danh sách dự kiến, lấy ý kiến cộng đồng dân cư nhằm bảo đảm việc xác định đúng đối tượng, hạn chế bỏ sót hoặc xác định sai hộ nghèo.
