Cây đàn tình yêu

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Từ bao đời nay, đàn ting ning (đàn goong) đã gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của đồng bào Bahnar. Riêng với các chàng trai, tiếng đàn ting ning còn được dùng để thay lời tỏ tình. Chính bởi lẽ đó, người Bahnar ví tiếng đàn ting ning là lời tự tình của các chàng trai, cô gái đang tuổi yêu đương.

Đàn ting ning truyền thống của người Bahnar được làm bằng ống lồ ô hoặc nứa, to cỡ cổ tay người lớn. Ở đầu ống thân đàn được gắn vỏ quả bầu khô dùng làm hộp cộng hưởng âm thanh. Với đôi tay khéo léo, các nghệ nhân đã “thổi hồn” cho cây đàn qua những âm sắc độc đáo, hấp dẫn. Đặc biệt, trong những ngày hội buôn làng, khi cảm xúc dâng trào, tiếng đàn ting ning như dẫn dắt mọi người hòa chung cuộc vui: lúc thì rộn ràng, vui tươi, khi lại ngọt ngào, sâu lắng ngân lên giai điệu tỏ tình, giao duyên... làm mê đắm lòng người.

Đàn ting ning (ảnh nguồn: Internet).

Đàn ting ning (ảnh nguồn: Internet).

Ông Hmôt (làng Tuơh Kơtu, xã Glar, huyện Đak Đoa) là một trong những nghệ nhân có nhiều năm gắn bó với đàn ting ning. Ông chia sẻ: “Hồi xưa, khi đang tuổi yêu đương, vào những đêm trăng sáng, đàn ting ning luôn là “trợ thủ đắc lực” để các chàng trai tỏ tình. Mỗi khi có tâm sự thì chơi để giải tỏa nỗi niềm, vơi đi nỗi phiền muộn. Khi có cuộc vui, dân làng quây quần bên ghè rượu cần, tiếng đàn ting ning lại chắp cánh cho những làn điệu dân ca.

Nghệ nhân Hmôt hoài niệm về tuổi thanh xuân gắn liền với cây đàn ting ning: “Thời còn thanh niên, mỗi khi mình đánh đàn ting ning thì các cô gái, kể cả cha mẹ họ đều niềm nở ra mở cửa, đón vào nhà để nghe tiếng đàn, nhiều người nghe rồi cảm xúc dâng trào, thích nghe mãi... Tiếng đàn ting ning nghe hay nhất vào lúc 9, 10 giờ đêm, khi mọi cảnh vật yên lặng, tiếng đàn thánh thót vang xa, ai nghe cũng mê say. Mình rất yêu thích đàn ting ning và sẽ gìn giữ nó đến hết cuộc đời!”.

Với nghệ nhân Byơh (làng Pơ Chăk, xã Hà Ra, huyện Mang Yang), từ nhỏ, ông đã được nghe tiếng đàn ting ning của cha, của anh. Khi theo cha mẹ lên rẫy, lúc nghỉ ngơi... tiếng đàn lại vang lên, hòa quyện với những bài hát ru, bài hát tỏ tình, dần dà rót vào tâm hồn ông. Chính vì lẽ đó, khi lớn lên, ông trở thành một người rất am hiểu về đàn ting ning, biết chế tác và sử dụng thành thạo loại nhạc cụ độc đáo này. “Năm 11 tuổi, tôi đã biết đánh đàn ting ning. Tiếng đàn của tôi được mọi người hết lời khen ngợi. Bên cạnh đó, tôi còn biết chế tác đàn ting ning, đàn trưng”-nghệ nhân Byơh chia sẻ.

Với người Bahnar, tiếng đàn ting ning góp phần làm cho cuộc sống buôn làng thêm vui tươi, tấm lòng con người được rộng mở, hồn nhiên và mộc mạc. Điều thú vị hơn là đàn ting ning được sử dụng rất rộng rãi, không bị gò bó về không gian, thời gian, có thể sử dụng khi ở nhà, lúc lên rẫy hoặc trong những đêm hội buôn làng... Vì thế, tiếng đàn ting ning lại càng trở nên quen thuộc và gần gũi hơn với đời sống của đồng bào Bahnar.

Những nghệ nhân đa tài, đam mê cháy bỏng như: ông Byơh, ông Hmôt… vẫn tha thiết yêu tiếng đàn, yêu giai điệu thánh thót của đàn ting ning. Và, chính những nghệ nhân này đã truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ. Nghệ nhân Byơh tin rằng, đàn ting ning của bà con Bahnar sẽ mãi trường tồn cùng thời gian: “Ting ning đem lại niềm vui cho mọi người. Nếu không có ting ning thì cuộc sống sẽ rất buồn, rất tẻ nhạt. Vì vậy, tôi luôn ghi nhớ lời ông bà dặn dò là phải giữ bằng được loại nhạc cụ độc đáo này”.

Trong nhịp sống ngày mới, đàn ting ning vẫn không thể tách rời với cuộc sống văn hóa tinh thần của người Bahnar. Khi ting ning vang tiếng, lòng người lại xao xuyến, dâng trào cảm xúc và chân tay lại nhún nhảy theo tiếng đàn. Đặc biệt, vào những ngày lễ hội, tiếng đàn ting ning như đem sức sống vui tươi, làm cho mọi người thêm yêu cuộc sống, yêu buôn làng.

Có thể bạn quan tâm

Tùy theo điều kiện của từng gia đình để chuẩn bị quy mô lễ cúng lớn hay nhỏ

Gia Lai: Độc đáo lễ thổi tai của người Jrai

(GLO)- Nằm trong chuỗi các hoạt động Lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui huyện Phú Thiện năm 2025, sáng 27-3, tại xã Ia Yeng đã diễn ra lễ thổi tai của người Jrai. Nghi lễ được tái hiện rõ nét giúp du khách hiểu được ý nghĩa văn hóa tâm linh trong đời sống của người Jrai nơi đây.

Lễ cầu mưa trên đỉnh núi thần: Di sản đặc biệt

Lễ cầu mưa trên đỉnh núi thần: Di sản đặc biệt

(GLO)- Trên đời có thực sự tồn tại những con người có quyền năng hô mưa gọi gió? Chính hiện thực và truyền thuyết hư ảo đan cài vào nhau khiến lễ cầu mưa của Yang Pơtao Apui ở thung lũng Ayun Hạ trở thành một hiện tượng đặc biệt, hấp dẫn bởi sự linh thiêng, huyền bí.

Tự hào con cháu Hai Bà Trưng

Tự hào con cháu Hai Bà Trưng

(GLO)- Đền thờ Hai Bà Trưng là di tích quốc gia đặc biệt, tọa lạc tại thôn Hạ Lôi, xã Mê Linh, huyện Mê Linh, TP. Hà Nội. Đây cũng là quê hương của Hai Bà Trưng-những nữ tướng anh hùng đã nổi dậy chống quân xâm lược nhà Hán.

 Linh thiêng lễ cúng Quý Xuân tại An Khê. Ảnh: Ngọc Minh

Linh thiêng lễ cúng Quý Xuân tại An Khê

(GLO)- Ngày 8 và 9-3 (nhằm mùng 9 và 10-2 âm lịch), Ban Nghi lễ đình An Khê tổ chức lễ cúng Quý Xuân tại An Khê trường và An Khê đình thuộc Khu di tích Tây Sơn Thượng đạo (thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai).

Phục dựng lễ mừng lúa mới của người Jrai. Ảnh: Lam Nguyên

Nghĩ suy trong mùa lễ hội

(GLO)- Lễ hội là sinh hoạt văn hóa dân gian đậm tính cộng đồng và được tổ chức khắp mọi miền đất nước. Ngoài 2 dân tộc bản địa Jrai và Bahnar, trên địa bàn tỉnh Gia Lai còn có 42 dân tộc anh em khác sinh sống với bản sắc văn hóa lễ hội độc đáo.

Nối nghề

Nối nghề

Lần đầu tiên nghệ nhân Y Pư giới thiệu nghề làm gốm thủ công tại Bảo tàng tỉnh trong khuôn khổ Tuần lễ Văn hóa - Du lịch tỉnh Kon Tum lần thứ 3 (năm 2016) đã để lại ấn tượng đẹp.

Ông Đinh Plih sắp xếp bộ cồng chiêng và các vật dụng sẵn sàng đem theo khi đi trình diễn, quảng bá văn hóa dân tộc Bahnar. Ảnh: N.M

Đinh Plih: Tự hào “vốn liếng” văn hóa Bahnar

(GLO)- “Ý nghĩa của công việc không phải chỉ nằm ở chỗ tiền bạc mà còn ở nhu cầu về tinh thần, biểu hiện của giá trị, một vốn liếng để tự hào”. Câu nói này thật đúng đối với ông Đinh Plih (xã Tơ Tung, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai). Với ông, hạnh phúc đơn giản là bản thân được sống trọn với đam mê.

Sức sống của lễ hội Tây Nguyên

Sức sống của lễ hội Tây Nguyên

(GLO)- Hoa pơ lang thắp lửa cuối khu nhà mồ làng Pyang, thị trấn Kông Chro, tỉnh Gia Lai. Nổi bật giữa lớp lớp nhà mồ cũ là 3 nhà mồ mới làm. Đó là những dấu hiệu mùa lễ hội giữa núi rừng Trường Sơn.

Lễ bỏ mả của người Bahnar ở Kông Chro

Lễ bỏ mả của người Bahnar ở Kông Chro

(GLO)- Từ 21 đến 23-2, làng Pyang (thị trấn Kông Chro, huyện Kông Chro, tỉnh Gia Lai) tưng bừng tổ chức lễ bỏ mả-một trong những lễ hội lớn và đặc sắc nhất của người Bahnar Đông Trường Sơn

Lễ báo hiếu: Thơm thảo tấm lòng con cái

Lễ báo hiếu, thơm thảo tấm lòng con cái

(GLO)- Trong đời sống sinh hoạt hàng ngày, người Bahnar luôn nhắc nhau: “Phải kính trọng cha mẹ như mặt trăng, kính trọng ông bà như mặt trời”. Khi đã trưởng thành, con cái đều nghĩ đến việc tổ chức lễ báo hiếu cha mẹ (teh nhung ăn kră).