Căng thẳng giữa Iran và Các Tiểu vương quốc Arập thống nhất (UAE) tiếp tục gia tăng sau khi Abu Dhabi cáo buộc Tehran tấn công hai tàu thuộc Công ty Dầu khí quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) khi các tàu này đi qua eo biển Hormuz.
Bộ Ngoại giao UAE ngày 14/8 lên án điều mà nước này gọi là “cuộc tấn công thù địch của Iran” nhằm vào hai tàu liên quan đến ADNOC, song cho biết vụ việc không gây thương vong.
ADNOC xác nhận hai tàu của công ty bị tấn công tối 13/8 khi đang di chuyển qua eo biển Hormuz và cho biết tình hình đã được kiểm soát.
Cơ quan Hoạt động Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cũng thông báo đã nhận được hai báo cáo về các vụ máy bay không người lái (UAV) tấn công tàu chở dầu tại eo biển Hormuz ngày 13/8, gây thiệt hại nhẹ nhưng không có thương vong.
Tuy nhiên, hiện chưa rõ các vụ việc mà UKMTO đề cập có phải là hai tàu của ADNOC hay không.
Đây không phải lần đầu các tàu của ADNOC trở thành mục tiêu tấn công tại tuyến hàng hải chiến lược này. Tuần trước, ADNOC cho biết 3 tàu chở dầu của công ty đã bị tấn công tại eo biển Hormuz, trong khi Bộ Ngoại giao UAE sau đó xác nhận 1 tàu của ADNOC bị tấn công.
Tình hình tại Hormuz diễn biến căng thẳng trong bối cảnh Iran áp đặt hình thức phong tỏa trên thực tế đối với eo biển này và thường xuyên xảy ra các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại.
Tehran cũng muốn áp đặt phí đối với các tàu qua lại tuyến hàng hải này, động thái vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của Mỹ.
Các vụ tấn công liên tiếp tại eo biển Hormuz đã góp phần làm đổ vỡ lệnh ngừng bắn đạt được hồi tháng 4 giữa Mỹ và Iran.
Một thỏa thuận hồi tháng 6, được kỳ vọng tạo nền tảng cho các cuộc đàm phán về một giải pháp lâu dài, quy định Iran và Oman cùng các quốc gia vùng Vịnh liên quan thảo luận cơ chế quản lý tuyến hàng hải này phù hợp với luật pháp quốc tế.
Tuần trước, quan chức an ninh Iran Mohammad Bagher Zolghadr đưa ra một loạt điều kiện để mở lại eo biển Hormuz, trong đó yêu cầu chấm dứt “chiến tranh và hành động gây hấn” nhằm vào Iran cùng các đồng minh của nước này tại Liban, Palestine, Yemen và Iraq.
Tehran đồng thời yêu cầu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran, chấm dứt các biện pháp trừng phạt, giải phóng các tài sản bị phong tỏa và bồi thường thiệt hại do chiến tranh gây ra.
Trong một diễn biến liên quan, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 13/8 cho biết ưu tiên hàng đầu của Washington trong cuộc xung đột với Iran hiện là duy trì giá dầu và xăng ở mức thấp đối với người dân Mỹ, trong khi ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân là mục tiêu thứ hai.
Trong khi đó, các nước vùng Vịnh cũng đang thúc đẩy các cơ chế hợp tác nhằm tăng cường an ninh hàng hải.
Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, Bộ Quốc phòng Saudi Arabia ngày 14/8 cho biết 15 quốc gia đã ký tuyên bố thành lập một liên minh phòng thủ hàng hải đa quốc gia, trong khi 13 nước khác đã hoàn tất các thủ tục quốc gia, ký điều lệ và chính thức gia nhập.
Cuộc họp lập kế hoạch ngày 13/8 tại Jeddah được xem là bước tiến quan trọng hướng tới kích hoạt liên minh.
Bộ Quốc phòng Saudi Arabia cho biết liên minh dự kiến tập trung bảo vệ hoạt động hàng hải và thương mại tại Biển Đỏ, Vịnh Aden và eo biển Bab Al-Mandeb.
Cương vị phó chỉ huy liên minh sẽ do một sỹ quan Pakistan đảm nhiệm, trong khi Đô đốc Abdullah Al Shehri của Saudi Arabia được bổ nhiệm làm chỉ huy từ tuần trước.
Saudi Arabia lần đầu đề xuất liên minh gồm 43 quốc gia này ngày 30/7, trong bối cảnh an ninh hàng hải tại khu vực Trung Đông và các tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược tiếp tục đối mặt nhiều rủi ro./.
Theo Thanh Phương - Hoàng Nhật (TTXVN/Vietnam+)
