Ai được như con gái Giẻ Triêng

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Những chàng trai người Kinh bén duyên cùng các “sơn nữ” từ lâu đã không còn là chuyện mới trên đất cao nguyên. Thế mà tôi vẫn phải ngạc nhiên khi biết ở xã Đak Dục (huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum) có những hơn 20 cặp chồng người Kinh-vợ Giẻ Triêng.
Tôi tìm đến nhà cụ A Bình-người uy tín của làng Nông Kon để tìm hiểu cơ duyên nào khiến Đak Dục trở thành “đất lành duyên đậu” như vậy? Tham gia dân công hồi chống Pháp rồi vào bộ đội thời chống Mỹ, nay đã hơn 80 tuổi nhưng cụ A Bình vẫn rất minh mẫn “cầm trịch” cho mọi cuộc hôn nhân trong ngôi làng này. Cụ bảo: Con gái Giẻ Triêng vốn chịu khó, hay lam hay làm. Con trai người Kinh thì biết tính toán, biết cách quản trị gia đình. Bởi thế, so với các cặp vợ chồng người địa phương cùng trang lứa, họ không những hơn hẳn về kinh tế mà cuộc sống cũng văn minh hơn. Rồi cụ kể cho tôi nghe những đức tính quý báu đã thành truyền thống của người con gái Giẻ Triêng mà theo cụ ít có phụ nữ dân tộc nào ở Tây Nguyên sánh bằng.
 Ngày về nhà chồng, các cô gái Giẻ Triêng có thể thiếu tiền, vàng nhưng tuyệt đối không thể không có củi. Ảnh: K.N.B
Ngày về nhà chồng, các cô gái Giẻ Triêng có thể thiếu tiền, vàng nhưng tuyệt đối không thể không có củi. Ảnh: internet
Khác với một số dân tộc có tình trạng tảo hôn, lệ tục của người Giẻ Triêng từ xưa đã quy định: Con gái đủ 18 tuổi mới được bắt chồng. Để tiến tới hôn nhân, các cô gái đều phải trải qua cả một núi công việc nặng nhọc. Đầu tiên là phải có 100 bó củi hứa hôn. Bởi củi “đẹp” hay “xấu” là thước đo phẩm chất lao động của cô dâu tương lai nên cô gái nào cũng dốc hết khả năng để có được những bó củi đẹp. Họ chọn loại gỗ tốt nhất, dùng rìu cắt thành từng đoạn thật bằng (chừng 1 m), bổ sao cho thanh nào cũng bằng thanh nào rồi gùi về cho nhà trai… 100 bó củi tính ra phải hơn 5 m3 gỗ. Để hoàn thành thủ tục này, cô dâu tương lai phải bỏ công sức cả năm ròng.
Nhưng đó mới chỉ là thử thách đầu tiên. Thử thách kế tiếp còn nặng hơn nhiều: Đó là phải lo đủ cho cả họ hàng nhà chồng đàn ông mỗi người một chiếc khố, đàn bà một chiếc váy. Rồi khố áo, chăn đắp, tấm choàng cho 2 vợ chồng trẻ… Nếu không có họ hàng giúp sức và nhà chồng không đông người lắm thì một cô gái khéo léo, nhanh nhẹn cũng phải mất chừng 3 năm. Như vậy trước khi chính thức làm dâu, mỗi cô gái đã phải “lao động không công” cho họ nhà chồng cả ngần ấy năm trời.
Chính vì những phẩm chất chịu thương chịu khó đáng quý như vậy nên từ xưa con gái Giẻ Triêng đã rất “có giá”. Con trai các dân tộc khác muốn “bắt” được con gái Giẻ Triêng tối thiểu phải có 5 con trâu. Tiếng là vậy nhưng thực ra chẳng đáng là bao, bởi riêng về tài dệt, mỗi năm người phụ nữ Giẻ Triêng có thể hoàn thành 80 tấm đồ, tương đương giá trị của 4 con trâu. Tài dệt của họ nổi tiếng khắp vùng Bắc Tây Nguyên, sản phẩm không chỉ cung cấp cho hầu khắp các dân tộc vùng này mà còn “xuất khẩu” sang tận Lào. Vậy mới nói, những gia đình có con dâu người Giẻ Triêng cầm bằng như có vàng trong nhà…
Và cũng bởi phẩm chất cần cù lao động ấy mà trong kháng chiến chống Mỹ, Giẻ Triêng là dân tộc có nhiều phụ nữ thoát ly làm cách mạng nhất tỉnh Kon Tum. Không mai một theo thời gian, những phẩm chất ấy càng trở nên thu hút giữa thời bình với những chàng trai người Kinh là vậy.
NGỌC TẤN

Có thể bạn quan tâm

Tùy theo điều kiện của từng gia đình để chuẩn bị quy mô lễ cúng lớn hay nhỏ

Gia Lai: Độc đáo lễ thổi tai của người Jrai

(GLO)- Nằm trong chuỗi các hoạt động Lễ cầu mưa Yang Pơtao Apui huyện Phú Thiện năm 2025, sáng 27-3, tại xã Ia Yeng đã diễn ra lễ thổi tai của người Jrai. Nghi lễ được tái hiện rõ nét giúp du khách hiểu được ý nghĩa văn hóa tâm linh trong đời sống của người Jrai nơi đây.

Lễ cầu mưa trên đỉnh núi thần: Di sản đặc biệt

Lễ cầu mưa trên đỉnh núi thần: Di sản đặc biệt

(GLO)- Trên đời có thực sự tồn tại những con người có quyền năng hô mưa gọi gió? Chính hiện thực và truyền thuyết hư ảo đan cài vào nhau khiến lễ cầu mưa của Yang Pơtao Apui ở thung lũng Ayun Hạ trở thành một hiện tượng đặc biệt, hấp dẫn bởi sự linh thiêng, huyền bí.

Tự hào con cháu Hai Bà Trưng

Tự hào con cháu Hai Bà Trưng

(GLO)- Đền thờ Hai Bà Trưng là di tích quốc gia đặc biệt, tọa lạc tại thôn Hạ Lôi, xã Mê Linh, huyện Mê Linh, TP. Hà Nội. Đây cũng là quê hương của Hai Bà Trưng-những nữ tướng anh hùng đã nổi dậy chống quân xâm lược nhà Hán.

 Linh thiêng lễ cúng Quý Xuân tại An Khê. Ảnh: Ngọc Minh

Linh thiêng lễ cúng Quý Xuân tại An Khê

(GLO)- Ngày 8 và 9-3 (nhằm mùng 9 và 10-2 âm lịch), Ban Nghi lễ đình An Khê tổ chức lễ cúng Quý Xuân tại An Khê trường và An Khê đình thuộc Khu di tích Tây Sơn Thượng đạo (thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai).

Phục dựng lễ mừng lúa mới của người Jrai. Ảnh: Lam Nguyên

Nghĩ suy trong mùa lễ hội

(GLO)- Lễ hội là sinh hoạt văn hóa dân gian đậm tính cộng đồng và được tổ chức khắp mọi miền đất nước. Ngoài 2 dân tộc bản địa Jrai và Bahnar, trên địa bàn tỉnh Gia Lai còn có 42 dân tộc anh em khác sinh sống với bản sắc văn hóa lễ hội độc đáo.

Nối nghề

Nối nghề

Lần đầu tiên nghệ nhân Y Pư giới thiệu nghề làm gốm thủ công tại Bảo tàng tỉnh trong khuôn khổ Tuần lễ Văn hóa - Du lịch tỉnh Kon Tum lần thứ 3 (năm 2016) đã để lại ấn tượng đẹp.

Ông Đinh Plih sắp xếp bộ cồng chiêng và các vật dụng sẵn sàng đem theo khi đi trình diễn, quảng bá văn hóa dân tộc Bahnar. Ảnh: N.M

Đinh Plih: Tự hào “vốn liếng” văn hóa Bahnar

(GLO)- “Ý nghĩa của công việc không phải chỉ nằm ở chỗ tiền bạc mà còn ở nhu cầu về tinh thần, biểu hiện của giá trị, một vốn liếng để tự hào”. Câu nói này thật đúng đối với ông Đinh Plih (xã Tơ Tung, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai). Với ông, hạnh phúc đơn giản là bản thân được sống trọn với đam mê.

Sức sống của lễ hội Tây Nguyên

Sức sống của lễ hội Tây Nguyên

(GLO)- Hoa pơ lang thắp lửa cuối khu nhà mồ làng Pyang, thị trấn Kông Chro, tỉnh Gia Lai. Nổi bật giữa lớp lớp nhà mồ cũ là 3 nhà mồ mới làm. Đó là những dấu hiệu mùa lễ hội giữa núi rừng Trường Sơn.

Lễ bỏ mả của người Bahnar ở Kông Chro

Lễ bỏ mả của người Bahnar ở Kông Chro

(GLO)- Từ 21 đến 23-2, làng Pyang (thị trấn Kông Chro, huyện Kông Chro, tỉnh Gia Lai) tưng bừng tổ chức lễ bỏ mả-một trong những lễ hội lớn và đặc sắc nhất của người Bahnar Đông Trường Sơn

Lễ báo hiếu: Thơm thảo tấm lòng con cái

Lễ báo hiếu, thơm thảo tấm lòng con cái

(GLO)- Trong đời sống sinh hoạt hàng ngày, người Bahnar luôn nhắc nhau: “Phải kính trọng cha mẹ như mặt trăng, kính trọng ông bà như mặt trời”. Khi đã trưởng thành, con cái đều nghĩ đến việc tổ chức lễ báo hiếu cha mẹ (teh nhung ăn kră).