Ngành hàng chủ lực tăng trưởng ấn tượng
Trong 5 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh đạt gần 757 triệu USD (đạt 89,05% kế hoạch năm và tăng 57,7% so với cùng kỳ năm ngoái). Trong đó, sản lượng cà phê xuất khẩu đạt 131 ngàn tấn, tương ứng 731 triệu USD (tăng 70,79% về giá trị); mủ cao su đạt 221 tấn, tương ứng 0,48 triệu USD (tăng hơn 2 lần về lượng và 4 lần về giá trị); sản phẩm gỗ đạt 0,8 triệu USD; mặt hàng khác đạt 24,67 triệu USD. Sự bứt phá này phần lớn đến từ mặt hàng cà phê với giá xuất khẩu bình quân khoảng 5.500 USD/tấn, tăng hơn 70% so với cùng kỳ năm 2024.
Ông Thái Như Hiệp-Giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam-cho biết: Trong 6 tháng đầu năm, Vĩnh Hiệp đã xuất khẩu đạt khoảng 550 triệu USD, tăng 48% so với cùng kỳ năm trước. Thị trường được mở rộng sang gần 60 quốc gia trên thế giới đã giúp Vĩnh Hiệp trở thành một nhà xuất khẩu cà phê hàng đầu Việt Nam. Ngoài xuất khẩu cà phê nhân, doanh nghiệp đã bắt đầu mở rộng sang chế biến sâu như cà phê rang xay, cà phê hòa tan… nhằm nâng cao giá trị gia tăng và từng bước xây dựng thương hiệu cà phê Gia Lai trên thị trường quốc tế.
“Xuất khẩu cà phê không chỉ đóng vai trò đầu tàu mà còn là nhân tố chính kéo kim ngạch xuất khẩu của tỉnh bứt tốc. Năm nay, Vĩnh Hiệp sẽ đạt khoảng 750-800 triệu USD. Các doanh nghiệp khác thực hiện 250-300 triệu USD cũng là chuyện dễ. Do đó, mục tiêu xuất khẩu 1 tỷ USD của Gia Lai chắc chắn đạt được. Đây là mức tăng trưởng chưa từng có trong lịch sử hoạt động của doanh nghiệp và cũng là tín hiệu tích cực cho bức tranh xuất khẩu chung của tỉnh. Không chỉ kim ngạch tăng mà chất lượng sản phẩm và giá trị gia tăng từ khâu chế biến cũng được nâng cao rõ rệt nhờ sự chuyển dịch mạnh mẽ từ xuất khẩu thô sang sản phẩm rang xay, hòa tan”-ông Hiệp chia sẻ.
Hướng đến mục tiêu 1 tỷ USD
Gia Lai đặt mục tiêu đạt 850-900 triệu USD kim ngạch xuất khẩu trong năm 2025 với việc mở rộng nhiều mặt hàng mới như: trái cây tươi, nông sản chế biến, gỗ. Với xu hướng giá cà phê đang ở mức rất cao thì con số 1 tỷ USD trong năm nay cũng hy vọng sẽ là đích đến.
Nhìn nhận về ngành hàng xuất khẩu chủ lực của tỉnh, ông Hiệp cho rằng: Một trong những tín hiệu tích cực đó là các nhà nhập khẩu Nhật Bản bắt đầu quan tâm đến cà phê chế biến sâu của Gia Lai. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Gia Lai phải chủ động liên kết với hợp tác xã, vùng nguyên liệu để ổn định chất lượng; cùng với đó là đầu tư nâng cấp nhà máy chế biến đạt chuẩn xuất khẩu. “Dù được đánh giá là thị trường khó tính bậc nhất, song tôi cho rằng Nhật Bản không thực sự khó nếu doanh nghiệp biết kể câu chuyện sản phẩm của mình. Người Nhật mua hàng không chỉ bằng chất lượng mà còn bằng câu chuyện, trách nhiệm và niềm tin. Họ muốn biết vùng nguyên liệu ở đâu, quy trình chế biến thế nào, chứng chỉ ra sao, sản xuất có trách nhiệm với môi trường, cộng đồng hay không… Nếu đáp ứng được điều đó, việc bán cà phê sang Nhật là hoàn toàn khả thi. Bài học thành công của Vĩnh Hiệp là minh chứng rõ nhất cho điều đó”-ông Hiệp chia sẻ.
Hiện nay, thị trường xuất khẩu của Gia Lai chủ yếu là châu Âu, chiếm 50-60% tổng kim ngạch xuất khẩu, tiêu thụ phần lớn mặt hàng cà phê nhân xô, sản phẩm gỗ… Tiếp đến là thị trường châu Á (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Malaysia) với khoảng 30% tổng kim ngạch xuất khẩu, tiêu thụ chủ yếu sản phẩm cao su, mì lát, cà phê, sản phẩm gỗ.
Ông Phạm Văn Binh-Giám đốc Sở Công thương-cho biết: Tận dụng lợi thế về điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý, Gia Lai đã hình thành và phát triển nhiều vùng chuyên canh quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao để sản xuất các mặt hàng nông sản chủ lực có giá trị kinh tế cao như: cà phê, hồ tiêu, trái cây, điều, cao su… đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu sang nhiều thị trường lớn như EU, Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản... Gia Lai có nhiều doanh nghiệp xuất khẩu uy tín, thị trường xuất khẩu mở rộng tại 60 quốc gia trên thế giới. Vì vậy, xuất khẩu không chỉ là mục tiêu kinh tế mà còn là động lực quan trọng để nâng cao đời sống người dân, thúc đẩy sản xuất xanh, nông nghiệp hữu cơ, bảo vệ môi trường và hội nhập quốc tế.
Gia Lai đang nỗ lực đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế, khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, đồng thời hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp địa phương nâng cao năng lực cạnh tranh, tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường xuất khẩu. “Qua các lần kết nối với doanh nghiệp nước ngoài gần đây cho thấy, sản phẩm đặc trưng, sản phẩm tiêu biểu của Gia Lai có nhiều cơ hội để đi vào các thị trường khó tính với các tiêu chuẩn khắt khe, trong đó có thị trường Nhật Bản. Một khi hàng hóa qua được cánh cửa hẹp thì đồng nghĩa với việc sẽ có một cánh cửa lớn mở ra đi khắp các châu lục”-ông Binh nói.
Xuất khẩu của Gia Lai đang đứng trước cơ hội đạt mốc 1 tỷ USD. Song, để duy trì tăng trưởng bền vững và bảo vệ vị thế trên thị trường quốc tế, các doanh nghiệp buộc phải thay đổi tư duy sản xuất và xuất khẩu, từ việc xây dựng vùng trồng đạt tiêu chuẩn (GlobalGAP, VietGAP, hữu cơ) đến việc tạo vùng sản xuất lớn, đủ sản lượng, chất lượng đồng đều. Chuyển hướng xuất khẩu sản phẩm nguyên liệu thô sang sản phẩm giá trị gia tăng.
Theo đánh giá của ông Nguyễn Anh Sơn-Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), kim ngạch xuất khẩu bình quân hàng năm của Gia Lai tăng đều qua các năm trong giai đoạn 2021-2024. Năm 2020, xuất khẩu của Gia Lai xếp thứ 50/63 tỉnh, thành phố, đến năm 2024 xếp thứ 40/63 tỉnh, thành phố; 4 tháng đầu năm 2025, quy mô xuất khẩu của tỉnh tăng lên xếp hạng 27/63 tỉnh, thành phố. Cơ cấu hàng hóa chuyển dịch theo hướng tích cực, tăng tỷ trọng của ngành công nghiệp. Các sản phẩm xuất khẩu chính là cà phê, mủ cao su, sản phẩm gỗ...
“Gia Lai cần tập trung phát triển các nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng như cà phê đặc sản, hồ tiêu hữu cơ, mật ong, trái cây chế biến và sản phẩm gỗ tinh chế. Đã đến lúc tỉnh cần một chiến lược rõ ràng để xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm cà phê đặc sản, mở rộng vùng nguyên liệu chuẩn xuất khẩu, đầu tư chế biến sâu, đồng thời phát triển mạnh nhóm mặt hàng nông sản chủ lực khác như chanh dây, sầu riêng, cao su… Nếu làm được, Gia Lai sẽ giữ được vị thế xuất khẩu lâu dài, thực chất và bền vững trên bản đồ xuất khẩu nông sản Việt Nam”-ông Sơn nhấn mạnh.
