Truyền dạy cồng chiêng trong nhà trường: Thiết thực bảo tồn và phát huy di sản

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Vào mỗi buổi chiều, khuôn viên Trường THCS Lê Lợi (xã Ia Sao, thị xã Ayun Pa) lại rộn rã tiếng cồng chiêng. Đó là âm thanh vang lên từ lớp truyền dạy cồng chiêng do Trung tâm Văn hóa-Thông tin và Thể thao thị xã Ayun Pa phối hợp với Trường Trung cấp Văn hóa Nghệ thuật Gia Lai tổ chức. Tiếng chiêng tuy chưa thuần thục nhưng các em học sinh đã thể hiện được niềm đam mê, lòng tự hào trước giá trị âm nhạc truyền thống của dân tộc mình.
Lớp học do nghệ nhân Nay Phai truyền dạy từ ngày 21-5 đến 5-6, thu hút 32 học sinh tham gia, được “biên chế” thành 1 đội cồng chiêng và 1 đội múa xoang. Theo nghệ nhân Nay Phai, mặc dù từ nhỏ các em đã quen với tiếng cồng chiêng nhưng việc truyền dạy vẫn đòi hỏi nhiều thời gian và công sức. Bởi lẽ, đánh cồng chiêng thì dễ nhưng dạy các em cảm thụ được âm thanh cồng chiêng, truyền cho các em lòng đam mê để biểu diễn thuần thục, có hồn thì khó vô cùng, đòi hỏi sự cố gắng, tập trung cao độ của cả thầy và trò. “Tham gia dạy cồng chiêng cho học sinh từ năm 2009 đến nay, mỗi lần lên lớp gặp các cháu học sinh, mình thấy rất vui. Vui vì con cháu mình còn đam mê âm nhạc, nhạc cụ truyền thống của dân tộc và có cơ hội tiếp xúc khi còn đang ngồi trên ghế nhà trường. Tiếc rằng thời gian học ngắn nên nghệ nhân chỉ có thể hướng dẫn những kỹ năng cơ bản nhất để học sinh có thể cảm nhận được cái hay của tiếng chiêng, tiếng trống, biết thực hành để rồi say mê, giữ gìn nó”-nghệ nhân Nay Phai trải lòng.
Đây là lần đầu tiên học sinh Trường THCS Lê Lợi được trực tiếp tham gia lớp học diễn tấu cồng chiêng nên em nào cũng rất thích thú. Các em đăng ký khá đông nhưng vì số lượng giới hạn nên nhiều em chưa có cơ hội tham gia khóa học này. Mỗi chiều, những em được chọn đều có mặt tại nhà đa năng của trường từ rất sớm để được trò chuyện cùng thầy, nêu thắc mắc về những điều mình chưa rõ. Sau 2 buổi học lý thuyết cơ bản, các em được nghệ nhân Nay Phai dạy tiết tấu cồng chiêng theo 3 bài chiêng cổ: Theo gương cha ông, Ngôi nhà thói quen và Đam mê dệt vải. Mỗi bài chiêng có tiết tấu, nhịp điệu khác nhau, có bài chậm rãi, có bài sôi động nên đòi hỏi các em phải tập trung học hỏi để có thể biểu diễn thành thục.
Nghệ nhân Nay Phai và các em học sinh Trường THCS Lê Lợi (xã Ia Sao, thị xã Ayun Pa) tham gia lớp truyền dạy cồng chiêng. Ảnh: V.C
Nghệ nhân Nay Phai và các em học sinh Trường THCS Lê Lợi (xã Ia Sao, thị xã Ayun Pa) tham gia lớp truyền dạy cồng chiêng. Ảnh: V.C
Em Nay Mỹ Hà-học sinh lớp 9-chia sẻ: “Tuy thường được xem biểu diễn cồng chiêng nhưng đây là lần đầu tiên em được học diễn tấu. Nhờ thầy chỉ bảo tận tình, sau một thời gian, em và các bạn đã biết cách gõ nhịp, hiểu được ý nghĩa các bài chiêng và biểu diễn những bài cơ bản nhất. Em thấy rất tự hào về văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Em hy vọng những lớp học cồng chiêng như thế này sẽ được mở nhiều hơn nữa để văn hóa cồng chiêng được bảo tồn và phát triển”.
Trường THCS Lê Lợi có 199 học sinh, hầu hết là học sinh dân tộc thiểu số. Nhờ được Trung tâm Văn hóa-Thông tin và Thể thao thị xã tặng một bộ chiêng từ năm 2019 nên khóa học cồng chiêng tại trường có nhiều thuận lợi. Thầy Phan Đình Trọng Hiếu-Hiệu trưởng nhà trường-cho hay: “Sau khóa học này, nhà trường sẽ lên kế hoạch đẩy mạnh phong trào văn hóa-văn nghệ, tổ chức nhiều buổi ngoại khóa biểu diễn, giao lưu cồng chiêng, múa xoang để học sinh có dịp thể hiện năng khiếu, khơi dậy trong các em niềm tự hào, góp phần giữ gìn nét đẹp văn hóa của dân tộc mình”.
Thầy Nay Phai hướng dẫn học sinh đánh chiêng theo nhịp. Ảnh: V.C
Thầy Nay Phai hướng dẫn học sinh đánh chiêng theo nhịp. Ảnh: V.C
Trao đổi với P.V, ông Lại Quang Minh-Giám đốc Trung tâm Văn hóa-Thông tin và Thể thao thị xã Ayun Pa-cho biết: Nhằm bảo tồn và phát huy không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, những năm gần đây, Trung tâm phối hợp với Trường Trung cấp Văn hóa Nghệ thuật tỉnh mở 3 lớp dạy cồng chiêng cho học sinh các trường: Tiểu học và THCS Nguyễn Viết Xuân (xã Ia Rtô), THCS Phạm Hồng Thái (xã Chư Băh), THCS Đinh Tiên Hoàng (xã Ia Rbol) và hiện đang mở lớp thứ 4 tại Trường THCS Lê Lợi. Tuy chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nhưng các lớp học này đã mang lại hiệu quả rất tốt. Nhiều trường đã thành lập được đội cồng chiêng và múa xoang tham gia biểu diễn tại các hội thi văn hóa thể thao các dân tộc thiểu số. Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục mở lớp học tương tự tại Trường Tiểu học và THCS Lê Văn Tám (phường Cheo Reo) và Trường THCS Dân tộc Nội trú thị xã Ayun Pa.
VŨ CHI

Có thể bạn quan tâm

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

Nét đẹp cúng Quý xuân ở đình An Mỹ

(GLO)- Cứ đến ngày 10 tháng 2 hàng năm, người dân phường An Phú (tỉnh Gia Lai) lại tổ chức Lễ cúng Đình làng An Mỹ. Đây là nét đẹp trong đời sống tín ngưỡng của người dân, thể hiện lòng biết ơn các bậc tiền hiền, hậu hiền khai hoang lập đất và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

Các thung lũng ở Quy Nhơn xưa

(GLO)- Trong cuốn "Du ký Trung kỳ theo đường cái quan", Camille Paris - nhà khảo cổ người Pháp từng tham gia xây dựng đường điện báo tại Trung Kỳ giai đoạn 1885-1889 đã nhắc đến 2 thung lũng nổi tiếng của Quy Nhơn xưa: thung lũng Công và thung lũng Gà.

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

Lễ cúng Quý Xuân tại tổ đình An Khê

(GLO)- Sáng 28-3 (tức mùng 10 tháng 2 âm lịch), tại đình An Khê (phường An Khê, tỉnh Gia Lai), Ban Nghi lễ đình tổ chức lễ cúng Quý Xuân trong không gian linh thiêng, rộn ràng tiếng chiêng, trống giữa tiết trời đẹp nhất của mùa xuân.

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

Di tích Plei Ơi chào đón du khách

(GLO)- Khu di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Plei Ơi - điểm đến mang giá trị tâm linh, lịch sử gắn với truyền thuyết Vua Lửa của đồng bào Jrai ở xã Chư A Thai - vừa được đầu tư đồng bộ, khang trang, sẵn sàng chào đón du khách trong Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026.

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

Lặng lẽ tìm về ký ức nghề xưa

(GLO)- Cuối năm 2025, cuốn sách Nghề dệt truyền thống tỉnh Bình Định (từ thế kỷ XIX đến nay) của ThS. Hoàng Bình ra mắt bạn đọc như một công trình biên khảo công phu về một nghề thủ công từng gắn bó mật thiết với đời sống người dân đất Võ.

Bộ chiêng của các thủ lĩnh Jrai trở thành bảo vật quốc gia

Bộ chiêng Kơ Đơ trở thành bảo vật quốc gia

(GLO)- Bộ cồng chiêng Kơ Đơ (niên đại đầu thế kỷ XX) vừa được công nhận là bảo vật quốc gia. Không chỉ là nhạc cụ cổ, chiêng Kơ Đơ còn là hiện vật gắn với những thủ lĩnh Jrai xưa, phản ánh cấu trúc xã hội, đời sống tín ngưỡng và nghệ thuật âm nhạc độc đáo của cư dân Tây Nguyên.

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành

Những mùa xuân huy hoàng trên kinh thành Hoàng Đế

(GLO)- Thành Hoàng Đế thuộc huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định (cũ) là di tích duy nhất còn lại của vương triều Tây Sơn. Đây là một công trình kiến trúc thành cổ khá đặc biệt, sau 6 lần khai quật khảo cổ phục vụ nghiên cứu và trùng tu, đến nay vẫn còn nhiều bí ẩn...

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

Giai thoại về ba con ngựa nổi tiếng trong lịch sử

(GLO)- Trong dòng chảy lịch sử, không chỉ có những bậc anh hùng làm nên huyền thoại, mà còn có những chiến mã góp phần tạo nên kỳ tích. Trong những thời khắc sinh tử, có 3 con ngựa nổi tiếng đã đi vào sử sách như biểu tượng của lòng trung nghĩa và sức mạnh phi thường.

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

Chất thuần khiết nâng tầm thổ cẩm

(GLO)- Với việc hợp chuẩn OCOP, nhiều sản phẩm thổ cẩm Bahnar, Jrai ở Gia Lai bắt đầu định vị được thương hiệu. Quá trình này có công rất lớn của nhiều phụ nữ, nghệ nhân đã dồn tâm huyết từng bước đưa thổ cẩm truyền thống ra thị trường.

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

Tiến sĩ Lê Quang Lâm cùng câu chuyện tù và Jrai

(GLO)- Hiểu về văn hóa Tây Nguyên bắt đầu từ những hiện vật dân tộc học, đó cũng là một trong những cách tiếp cận của TS. Lê Quang Lâm (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) khi nghiên cứu về văn hóa của người Jrai. Trong hàng nghìn hiện vật mà ông dày công sưu tầm, có bộ sưu tập tù và Jrai độc đáo.

Giọt nước - Mạch nguồn văn hóa Jrai

Giọt nước - Mạch nguồn văn hóa Jrai

(GLO)- Ở Tây Nguyên, những bước chân đầu ngày của người Jrai hướng về giọt nước của làng. Nguồn nước trong lành từ đó đã đi cùng các buôn làng qua bao mùa rẫy, bao thế hệ; đồng thời lưu giữ những lớp trầm tích văn hóa, tín ngưỡng và nếp sinh hoạt cộng đồng từ ngàn xưa.

null