Hiện anh đang chuẩn bị dựng thêm 1 ngôi nhà sàn khác làm nơi trưng bày tác phẩm.
Xã Ia Lâu có hơn 2.200 hộ với khoảng 92% đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó, phần lớn là dân tộc Mường di cư vào theo Dự án di dân vùng lòng hồ sông Đà (Thủy điện Hòa Bình) từ đầu những năm 90 của thế kỷ trước. Toàn xã hiện có khoảng 40% số hộ dân tộc thiểu số phía Bắc sinh sống trên nhà sàn. Khách phương xa đến đây không khỏi ấn tượng trước những ngôi nhà “cao cẳng” được bố trí dọc theo đường vào xã hay thấp thoáng dưới bóng cây.
Ngôi nhà sàn của nhà điêu khắc Triệu Tiến Dũng rất dễ nhận diện không vì sự bề thế mà nhờ hài hòa với khung cảnh xanh mướt bao quanh, có ao hồ, thảm cỏ và các tiểu cảnh nên thơ, dân dã. Nắng càng gay gắt, cả trăm cây hoa giấy trong khuôn viên gia trang rộng 6 sào càng bung tỏa rực rỡ, tôn lên vẻ đẹp cảnh quan. Đáng chú ý, người quyết tâm dựng nhà sàn Mường để ở lại chẳng có chút gốc gác nào với đồng bào nơi đây.
Quê anh Dũng ở Thanh Hóa. Năm 2009, anh tốt nghiệp Khoa Điêu khắc (Trường Đại học Nghệ thuật Huế). Sau đó, anh trở thành giáo viên Mỹ thuật của Trường Tiểu học Phạm Hồng Thái (xã Ia Lâu). Ngay khi đặt chân đến vùng đất này, anh đã bị mê hoặc bởi vẻ đẹp của những ngôi nhà sàn mà đồng bào Mường dựng lên như một cách lưu giữ bản sắc quê xứ.
Anh phân tích: Nhà sàn Mường phóng khoáng, bay bổng. Phần mái nghiêng khoảng 60 độ, từ xa trông ngôi nhà rất sáng sủa. Cách bố trí không gian cũng thoáng rộng nhờ vận dụng kỹ thuật làm “trụ trốn”.
Nghĩa là dù căn nhà bề thế, dưới gầm nhà có rất nhiều cột chống đỡ nhưng bên trên không gian sinh hoạt rộng rãi, như một hội trường vì “trốn” được trụ mà vẫn đảm bảo kỹ thuật. Kiểu kiến trúc này phù hợp với khí hậu nắng nóng thường trực của xã giáp biên.
Sau khi lập gia đình, năm 2013, anh Dũng bắt tay dựng ngôi nhà sàn Mường đầu tiên bằng gỗ cà chít, diện tích mặt sàn chừng 90 m2 với sự giúp sức của tốp thợ 10 người từ Hòa Bình vào.
Để phù hợp với nhu cầu sinh hoạt, một số chi tiết ngôi nhà đã được anh cải biến. Ví dụ, nhà sàn Mường nguyên bản không dùng vách ngăn để chia tách không gian mà kê thêm tủ, kệ hoặc sử dụng tấm rèm, nhưng anh Dũng đã mạnh dạn ngăn tách ngôi nhà một cách có dụng ý thành 1 phòng khách và 3 phòng ngủ; chấn song cửa sổ thay vì cao 1/3 thì được đẩy lên toàn bộ để đảm bảo an toàn cho trẻ nhỏ…
Thêm một chi tiết khiến ngôi nhà sàn này khác biệt với những ngôi nhà xung quanh, đó là treo khá nhiều tranh ảnh nghệ thuật, đúng như tính cách gia chủ.
Dù vậy, ngôi nhà “rất Mường” với cầu thang ở bên trái và có 9 bậc như quy chuẩn (cũng có nhà làm cầu thang chỉ 5-7 bậc tùy độ cao so với mặt đất nhưng phải là số lẻ).
Khác với đồng bào Tây Nguyên, người Mường không làm bếp ngay trên nhà sàn mà tách biệt ra 1 gian riêng.
Cũng vì vậy mà sau khi hoàn thiện ngôi nhà, anh Dũng tiếp tục dành dụm mua lại nhà sàn của một gia đình Mường có nhu cầu bán đi để chuyển ra huyện ở với con, tiếp đó mua thêm số gỗ dỡ ra từ hội trường thôn Bắc Thái (cùng xã) để dựng một căn bếp riêng gần đó.
Anh Dũng cho hay: Anh mất đến 7 năm để dựng 2 căn nhà sàn và tôn tạo cảnh quan hoàn chỉnh như hiện nay. Dưới gầm nhà sàn bố trí mấy bộ ghế, sập gỗ ngồi hóng mát và đồ trang trí. Chị Đỗ Thị Vương (vợ anh Dũng) còn giới thiệu một số vật dụng sinh hoạt của đồng bào Mường mà anh sưu tầm, chế tác như cối giã gạo, cối đá…
Khung cảnh xanh mát, đượm màu ký ức ấy đã chinh phục nhiều bà con người Mường xung quanh. Bà Bùi Thị Chần vui vẻ nói: “Tết vừa rồi, tôi rủ mấy người bạn mặc trang phục truyền thống đến nhà Dũng xin chụp hình check-in, livestream trên Facebook. Nhà của vợ chồng Dũng đẹp, có cối giã gạo, có ao hồ, mương nước, cây cỏ… nhìn y như nhà ở bản Mường ngoài Bắc. Thật đáng quý vì 2 vợ chồng không phải dân tộc Mường nhưng lại yêu thích, gìn giữ bản sắc văn hóa Mường”.
Chia sẻ về dự định sắp tới, anh Dũng cho biết: Trong năm nay, anh sẽ dựng thêm 1 ngôi nhà sàn Mường rộng rãi để làm nơi trưng bày những tác phẩm điêu khắc do mình sáng tác. Anh còn tính xa hơn về một cuộc triển lãm tại không gian độc lạ này, với sự quy tụ tác phẩm của anh em chuyên ngành Điêu khắc trong tỉnh để bà con nơi đây được tiếp cận với loại hình nghệ thuật hấp dẫn.
