Trước đây, cà phê và mắc ca của các thành viên Hợp tác xã (HTX) Kon Hà Nừng (làng Kon Lanh, xã Đăk Rong, huyện Kbang) sau khi thu hái, phơi khô và xay nhân đều được bán cho các đại lý. Sau khi nhận được sự hỗ trợ về khoa học kỹ thuật của Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH-CN tỉnh, từ năm 2024, HTX bắt đầu rang xay cà phê và chế biến sâu các sản phẩm từ hạt mắc ca nhằm gia tăng giá trị sản phẩm. Cùng với đó, HTX được hỗ trợ đào tạo, thiết kế bao bì, nhãn mác, quảng cáo, xây dựng thương hiệu sản phẩm.
Chị Trần Thị Thanh Tuyền-Chủ tịch Hội đồng Quản trị HTX Kon Hà Nừng-cho biết: “Từ sự hỗ trợ này đã góp phần nâng cao giá trị kinh tế cho cây trồng tại địa phương. Mô hình này không chỉ giúp các thành viên HTX tăng thu nhập mà còn đóng góp vào việc phát triển kinh tế địa phương, mở ra cơ hội cho nông dân trong khu vực ứng dụng các kỹ thuật canh tác và chế biến sản phẩm để tối ưu hóa giá trị cây mắc ca và cà phê”.
Năm 2024, Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH-CN tỉnh đã hỗ trợ bà con DTTS tại xã Đăk Tơ Ver (huyện Chư Păh) xây dựng mô hình sản xuất măng khô. Ông Lê Tiến Toàn-Chủ tịch Hội đồng Quản trị HTX Nông-lâm nghiệp và dịch vụ Đăk Tơ Ver-cho hay: “Thực hiện dự án khởi sự kinh doanh, khởi nghiệp và thu hút đầu tư vùng đồng bào DTTS và miền núi năm 2024, Trung tâm đã đồng hành cùng địa phương xây dựng mô hình sản xuất măng khô.
Theo đó, dự án đã hỗ trợ HTX với tổng kinh phí hơn 140 triệu đồng. Trong đó, Trung tâm tập trung hỗ trợ đào tạo nâng cao trình độ công nghệ, kỹ thuật sản xuất tại chỗ và hỗ trợ thiết kế bao bì, nhãn mác, quảng cáo, xây dựng thương hiệu sản phẩm”.
Bà Hích (làng Tuêk, xã Đăk Tơ Ver) chia sẻ: “Trước đây, gia đình mình lên rừng lấy măng le về luộc và phơi khô rồi đem ra chợ bán. Nhiều lúc măng phơi khô không đạt nên bán cũng khó khăn. Giờ mình chỉ lấy măng tươi về bán cho HTX làm măng khô. Măng khô do HTX phơi sấy đúng kỹ thuật nên thơm ngon và đảm bảo chất lượng, thời gian bảo quản được lâu hơn”.
Ngoài mô hình sản xuất măng khô tại xã Đăk Tơ Ver, năm 2024, Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH-CN tỉnh còn phối hợp với huyện Chư Păh triển khai 2 mô hình khởi sự kinh doanh, khởi nghiệp thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi gồm: khởi nghiệp du lịch cộng đồng; khởi nghiệp chăn nuôi gà tại xã Chư Đang Ya.
Dựa trên tiềm năng, thế mạnh và nguồn tài nguyên sẵn có tại địa phương, Trung tâm đã hỗ trợ đào tạo nâng cao trình độ công nghệ, kỹ thuật sản xuất tại hiện trường cho người dân; đồng thời, hỗ trợ thiết kế bao bì, nhãn mác, quảng cáo, xây dựng thương hiệu sản phẩm. Tại huyện Đak Đoa, Trung tâm cũng đã phối hợp xây dựng 2 mô hình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm cà phê và mắc ca với tổng kinh phí gần 500 triệu đồng.
Theo bà Võ Thị Thùy Ngân-Phó Giám đốc Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH-CN tỉnh: Năm 2024, Trung tâm đã phối hợp triển khai 11 mô hình khởi sự kinh doanh, khởi nghiệp thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Sở KH-CN đang triển khai tư vấn thực hiện các mô hình tiêu biểu như: sản xuất măng khô tại xã Đăk Tơ Ver (huyện Chư Păh); khởi nghiệp du lịch cộng đồng tại xã Chư Đang Ya (huyện Chư Păh); khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh tại xã Đak Sơ Mei (huyện Đak Đoa); sản xuất và tiêu thụ sản phẩm dứa không mắt; tư vấn xây dựng hồ sơ bảo hộ nhãn hiệu, thiết kế nhãn mác, bao bì sản phẩm chè dây ủ tuyết tại xã Đăk Rong (huyện Kbang)…
Phó Giám đốc Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH-CN tỉnh nhấn mạnh: “Việc tư vấn, triển khai các mô hình khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh trong vùng đồng bào DTTS nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng hàng hóa, dịch vụ ở khu vực các xã đặc biệt khó khăn; thúc đẩy tiến trình khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh trong đồng bào DTTS dựa trên tiềm năng, thế mạnh và nguồn tài nguyên sẵn có tại địa phương; tạo việc làm và thu nhập ổn định kết hợp với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, tri thức truyền thống của cộng đồng các DTTS”.
