* Gợi ý giải đề thi môn Ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026
GỢI Ý MÔN VĂN KỲ THI THPT NĂM 2026
Gợi ý 1
PHẦN 1 (4 điểm)
Câu 1: Theo văn bản, trước 1440, tri thức được lưu trữ ở trong các thư viện, tu viện, sau những cánh cổng sắt của lâu đài, trên những cuốn sách chép tay bằng da cừu.
Câu 2: Câu văn chứa đựng bằng chứng về vai trò của máy in đối với tác phẩm của William Shakespeare trong đoạn (4) là: "Nếu không có những bản in First Folio được xuất bản năm 1623, những vở kịch kinh điển như Macbeth hay Hamlet có lẽ đã tan biến vào hư không ngay sau khi tấm màn nhung của nhà hát Globe khép lại".
Câu 3: Hiểu về nghĩa của cụm từ "tài sản bị giam cầm" (đoạn 2) và "nhiên liệu cho Phục Hưng" (đoạn 5).
- "Tài sản bị giam cầm": Tri thức là tài sản đáng quý nhưng chỉ nằm trong phạm vi nhỏ hẹp của tầng lớp tinh hoa, chưa được phổ biến rộng rãi đến đông đảo quần chúng, giống như bị giam cầm.
- "Nhiên liệu cho Phục Hưng": Nhờ có máy in, tri thức không còn bị "giam cầm" mà được lan tỏa rộng rãi. Và khi tri thức được phổ biến đến tất cả mọi người, nó trở thành nguồn tư liệu, nguồn nhiên liệu quý giá, là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của văn hóa, khoa học và tư tưởng thời kỳ Phục Hưng.
- Cách nói giàu hình ảnh như trên đã khẳng định rõ vai trò quan trọng của máy in trong việc lan tỏa tri thức.
- Cộng hưởng trí tuệ là sự kết hợp, chia sẻ và bổ sung giữa nhiều nguồn trí tuệ khác nhau để tạo ra những ý tưởng, giải pháp hoặc thành quả tốt hơn so với khi mỗi cá nhân làm việc riêng lẻ.
- Trong bối cảnh cần có những đột phá về khoa học công nghệ hiện nay, cần có sự kết hợp giữa trí tuệ con người (khả năng tư duy sáng tạo, cảm xúc, kinh nghiệm, khả năng đánh giá) và trí tuệ nhân tạo (AI) (khả năng xử lý dữ liệu nhanh, tìm kiếm thông tin, hỗ trợ phân tích).
- Để tạo nên sự cộng hưởng trí tuệ tốt nhất, người trẻ cần sử dụng trí tuệ AI đúng đắn, hợp lý và khoa học:
- Khi kết hợp sức mạnh công nghệ với khả năng sáng tạo của con người, AI sẽ góp phần tạo nên sự cộng hưởng trí tuệ, thúc đẩy đổi mới và phát triển xã hội.
Câu 4. Nhận xét về mối liên hệ giữa luận đề và các luận điểm trong văn bản.
- Luận đề của văn bản là khẳng định vai trò to lớn của phát minh máy in đối với sự phát triển của tri thức và văn minh nhân loại.
- Các luận điểm được triển khai chặt chẽ, logic:
- Trình bày thực trạng tri thức trước khi có máy in.
- Nêu tác động của việc phát minh ra máy in của Gutenberg đối với việc phổ biến tri thức.
- Chứng minh ảnh hưởng của máy in đối với văn hóa, khoa học và sự phát triển của các quốc gia.
- Đối chiếu với trường hợp Đế quốc Ottoman để làm nổi bật giá trị của công nghệ in ấn.
- Nhận xét: Các luận điểm đưa ra phù hợp, hợp lý, chặt chẽ tập trung làm sáng tỏ luận đề, giúp cho người đọc hiểu được vai trò của máy in trong việc phát triển của tri thức và văn minh nhân loại.
Câu 5. Trong bối cảnh cần có những đột phá về khoa học công nghệ hiện nay, từ góc nhìn của người trẻ, theo anh/chị, cần sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như thế nào để tạo nên sự cộng hưởng trí tuệ?
+ Xem AI như một công cụ hỗ trợ học tập, nghiên cứu và sáng tạo thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nó. AI có thể giúp tìm kiếm thông tin, gợi ý ý tưởng và xử lý dữ liệu nhanh chóng, nhưng con người vẫn phải tư duy phản biện, kiểm chứng và đưa ra quyết định cuối cùng.
+ Bên cạnh đó, cần sử dụng AI có trách nhiệm, tôn trọng bản quyền và đạo đức số. Cần kiểm chứng nguồn thông tin mà AI cung cấp, không đặt niềm tin hoàn toàn vào AI – không phải lúc nào AI cũng đúng.
Gợi ý 2 (Phần I)
| Câu 1. - Theo văn bản, trước năm 1440, tri thức được lưu giữ: + Trong các thư viện, tu viện; + Sau những cánh cổng sắt của các lâu đài; + Trên những cuốn sách chép tay bằng da cừu có giá trị rất cao. |
| Câu 2: Câu văn chứa đựng bằng chứng về vai trò của máy in đối với tác phẩm của William Shakespeare là: "Nếu không có những bản in First Folio được xuất bản năm 1623, những vở kịch kinh điển như Macbeth hay Hamlet có lẽ đã tan biến vào hư không ngay sau khi tấm màn nhung của nhà hát Globe khép lại. |
| Câu 3: Tài sản bị giam cầm" (đoạn 2): là cách nói hình ảnh nhằm chỉ tri thức trước năm 1440 bị hạn chế khả năng tiếp cận, chỉ thuộc về tầng lớp tinh hoa, chưa được phổ biến rộng rãi đến cộng đồng. Tri thức là nguồn tài sản của nhân loại nên cần được phổ biến rộng rãi đến nhiều đối tượng để tăng giá trị của nguồn kiến thức. - "Nhiên liệu" (đoạn 5): là ẩn dụ chỉ vai trò thúc đẩy, tạo động lực cho sự phát triển của xã hội. Khi được phổ biến rộng rãi, tri thức trở thành nguồn lực quan trọng giúp thúc đẩy khoa học, kỹ thuật và sự tiến bộ của nhân loại. - Hai cách diễn đạt cho thấy sự thay đổi to lớn của tri thức từ trạng thái bị độc quyền sang trạng thái lan tỏa và trở thành động lực phát triển xã hội. |
| Câu 4: - Luận đề 1: Trước năm 1440, tri thức là một dạng tri thức bị giam cầm - Các luận điểm: Các tri thức được lưu giữ: Trong các thư viện, tu viện; Sau những cánh cổng sắt của các lâu đài; Trên những cuốn sách chép tay bằng da cừu có giá trị rất cao; Đặc quyền của tầng lớp tinh hoa; các quốc gia ở phía bên kia Địa Trung Hải, các Sultan của Đế quốc Ottoman…dần chìm vào sự trì trệ và lạc hậu. - Luận đề 2: Cuộc cách mạng: sự nhân bản công nghiệp của tri thức - Luận điểm: Tư tưởng của con người tách rời khỏi thể xác họ và nhân ra hàng ngàn bản sao với chi phí thấp; Ý tưởng vĩ đại lẫn nguy hiểm bắt đầu thẩm thấu vào đại chúng; William Shakespeare đã sống đúng vào điểm rơi của công nghệ in ấn và những vở kịch kinh điển được lan tỏa đến đại chúng; bảo tồn văn hóa là thước đo vận mệnh của các quốc gia như các quốc gia Anh, Hà Lan, Đức đã chứng kiến sự bùng nổ chưa từng có về dân trí và khoa học; tri thức trở thành nhiên liệu cho phục hưng và cách mạng công nghệ giúp con người phát minh ra những thành tựu khoa học kĩ thuật Sự phối hợp giữa các luận đề và luận điểm hợp lý và logic, tăng sức thuyết phục bởi những dẫn chứng cụ thể và tăng hiệu quả cho công việc. Trí thức chính là nguồn tài nguyên để mọi người được tiếp cận. |
| Câu 5: Trong bối cảnh hiện nay, để tạo nên sự cộng hưởng trí tuệ, người trẻ cần sử dụng AI một cách chủ động, có trách nhiệm và sáng tạo. AI nên được xem là công cụ hỗ trợ học tập, nghiên cứu và giải quyết vấn đề chứ không phải phương tiện thay thế hoàn toàn tư duy con người. Người trẻ cần biết khai thác AI để tiếp cận nguồn tri thức rộng lớn, kết nối ý tưởng, chia sẻ kiến thức và hợp tác với cộng đồng. Đồng thời, phải kiểm chứng thông tin, tránh phụ thuộc hoặc lạm dụng AI dẫn đến suy giảm khả năng tư duy độc lập. Khi kết hợp sức mạnh của AI với trí tuệ, bản lĩnh và đạo đức con người, chúng ta sẽ tạo ra những giá trị mới, góp phần thúc đẩy sự phát triển của khoa học công nghệ và xã hội. |
PHẦN 2 (6 điểm)
Câu 1 (2 điểm)
Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk là những tên tuổi mà đa số chúng ta đều biết. Những ý tưởng sáng tạo và phát minh công nghệ của họ đã góp phần làm phát triển và thay đổi thế giới một cách đáng kinh ngạc. Nước Việt Nam vừa thoát khỏi giai đoạn đói nghèo và bắt đầu bước chân vào thế kỷ vươn mình. Để sự vươn mình có thể thành công ở Việt Nam. Chúng ta rất cần những người như Steve Jobs. Làm thế nào để Việt Nam có thêm những "Steve Jobs" trong tương lai? Đó là một câu hỏi đơn giản nhưng thật sự khó khăn để thành hiện thực.
Để tạo nên những con người có khả năng đổi mới và dẫn dắt công nghệ, cần có sự chung tay của cá nhân, gia đình, nhà trường, xã hội và những chính sách đúng đắn của nhà nước. Trước hết, mỗi người trẻ phải nuôi dưỡng tinh thần học hỏi, đam mê khám phá. Những nhà sáng tạo lớn không chỉ có kiến thức mà còn biết tư duy độc lập, khả năng phản biện và kiên trì theo đuổi mục tiêu dù có quá nhiều lần thất bại. Ngoài nỗ lực của cá nhân, gia đình, nhà trường và chính sách đúng đắn của nhà nước cũng giữ vai trò rất quan trọng. Thay vì chỉ chú trọng điểm số, cần khuyến khích học sinh sáng tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển năng lực riêng. Một môi trường giáo dục hiện đại phải tạo điều kiện cho học sinh được trải nghiệm, thực hành, làm việc nhóm, ứng dụng kiến thức vào thực tiễn và tôn trọng sự khác biệt. Đồng thời, xã hội và Nhà nước cần đầu tư mạnh mẽ cho khoa học – công nghệ, xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp, hỗ trợ các dự án đổi mới sáng tạo và tạo cơ hội bình đẳng cho tất cả người trẻ phát huy tài năng. Tuy nhiên, để có những "Steve Jobs Việt Nam", chúng ta không nên chỉ mong chờ vào vài cá nhân xuất chúng mà cần xây dựng một thế hệ công dân sáng tạo, dám đổi mới và có khát vọng cống hiến. Chúng ta có thể tận dụng các phát minh mới của thế giới về công nghệ và khoa học một cách hiệu quả dù không có những cá nhân xuất sắc như Steve Jobs.
Tóm lại, để có những "Steve Jobs Việt Nam" thật sự chỉ là một ước mơ và định hướng để phấn đấu. Tất cả chúng ta sẽ cùng ``tận nhân lực'' để ``tri thiên mệnh''. Vận mệnh đất nước Việt Nam sẽ phụ thuộc rất nhiều vào sự nỗ lực, học tập và sáng tạo của tuổi trẻ chúng ta.
*** Tiếp tục cập nhật
ThS. Phan Thị Xuân Reo – ThS. Hồ Thị Giáng Thu
(Trường THPT Vĩnh Viễn, TP.HCM)
Theo Bích Thanh (TNO)
