Thăm lại Ngã ba Đồng Lộc

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Vào những ngày giữa cuối tháng 6 năm nay, tôi lại có dịp về thăm quê hương của 10 cô gái anh hùng liệt sĩ ở Ngã ba Đồng Lộc (tỉnh Hà Tĩnh). “Hướng dẫn viên” của tôi lần này là nguyên Tổng Biên tập Báo Hà Tĩnh Lê Hữu Quý. Biết đã khá lâu tôi mới lại về với Ngã ba Đồng Lộc, anh phát huy hết khả năng của… một hướng dẫn viên chủ nhà. Trên ô tô, anh đã tranh thủ “hướng dẫn, thuyết minh” bao điều kỳ diệu và huyền bí về nơi nằm lại của các anh hùng liệt sĩ, trong đó có 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc…
 Du khách thắp hương tưởng niệm 10 cô gái thanh niên xung phong. Ảnh: Đ.M.P
Du khách thắp hương tưởng niệm 10 cô gái thanh niên xung phong. Ảnh: Đ.M.P
Năm 2016, tôi cũng có dịp ghé qua tỉnh Hà Tĩnh. Thành phố và bãi biển Thiên Cầm là nơi chúng tôi dừng chân. Mấy bạn cùng đi khi ấy ai nấy đều không tiếc lời khen ngợi sự phát triển quá nhanh của một vùng đất vốn rất nghèo của dải đất miền Trung. Trong các cuộc chiến tranh chống xâm lược, người quê xứ Nghệ này rất anh hùng. Với khẩu hiệu “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”, “xe chưa qua nhà không tiếc”, mọi người, mọi nhà đều dốc hết sức người, sức của góp phần không nhỏ cho cuộc kháng chiến thắng lợi. Hòa bình rồi, hết địch họa thì lại đến thiên tai. Nghèo khổ đeo bám, nhất là một thời gian dài trong cơ chế bao cấp… Thế mà giờ đây TP. Hà Tĩnh đã vươn lên, phát triển vượt bậc và toàn diện. Một thành phố được quy hoạch bài bản, đầu tư xây dựng hạ tầng sản xuất và xã hội căn cơ. Nói chuyện với chúng tôi, Bí thư Tỉnh ủy Lê Đình Sơn cho biết, Hà Tĩnh giờ đã khá rồi, năm vừa qua thu ngân sách đạt gần 9.000 tỷ đồng. Tôi nghĩ đó là một con số mơ ước của nhiều địa phương. Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy Hà Tĩnh Hà Văn Thạch đưa chúng tôi thăm một vùng quê còn rất hoang sơ, trong lành, đang được quy hoạch đầu tư phát triển dịch vụ thương mại và du lịch ven biển. Anh đãi chúng tôi món lạ là… mực nhảy. Mực mà nhảy, lạ thật chứ, ý nói đến loài mực rất đặc trưng của vùng biển Hà Tĩnh, tươi-ngon-thơm-mát-bổ, mà du khách đã một lần thưởng thức thì không thể quên và tôi là một trong số đó.
Lòng vòng quanh ngoại ô thành phố một hồi lâu, tôi miên man suy nghĩ về một Hà Tĩnh vượt qua nghèo khó vươn lên. Rồi liên tưởng đến một đô thị Phố núi Pleiku của chúng ta, mục tiêu gần sẽ là đô thị loại I trực thuộc tỉnh, thế mà còn nhiều bề bộn lắm, quy hoạch chắp vá, đầu tư hạ tầng không đồng bộ, bộc lộ nhiều khiếm khuyết khi nhu cầu của nền kinh tế và xã hội ngày càng phát triển. Lúc này, anh Lê Hữu Quý nhắc bạn lái xe ngoặt về hướng tỉnh lộ 3, đến Ngã ba Đồng Lộc. Một vùng quê trù phú hiện ra, bầu trời trong xanh không một gợn mây, chợt nhớ về lời một bài hát năm xưa: “Trời mô xanh bằng trời Can Lộc…”. Con đường thẳng tắp, bê tông nhựa phẳng phiu, 2 bên là ruộng, là vườn, cây trái xanh um, nói lên sự đủ đầy của cuộc sống người dân ở nơi đây. Như hiểu ra tôi đang nghĩ gì, anh Quý bảo: “Nếu là người chưa biết ít nhiều về vùng đất này thì khó có thể hình dung mấy mươi năm về trước là “vùng trắng” vì bom đạn Mỹ dội xuống hàng ngày, hàng đêm suốt mấy năm ròng rã”.
Vài câu chuyện giữa khách và chủ nhà Lê Hữu Quý về vùng quê của những người anh hùng xứ Nghệ chưa kịp dứt thì quãng đường chừng hơn 20 cây số từ TP. Hà Tĩnh đến Ngã ba Đồng Lộc đã trôi vèo. Cụm công trình văn hóa-lịch sử, du lịch tâm linh ở đấy hiện ra. So với 5 năm về trước, khi tôi đến đây dâng nén nhang lòng đến hương hồn 10 cô gái-chiến sĩ, anh hùng liệt sĩ Ngã ba Đồng Lộc, cụm công trình này đã khác một trời một vực, đã được đầu tư xây dựng bài bản, tôn nghiêm. Dưới rừng cây xanh ngăn ngắt, nơi chúng tôi dừng lại trước tiên là nơi an nghỉ ngàn thu của những người nữ anh hùng thanh niên xung phong thuở nào với khói hương nghi ngút. Anh Quý đưa tôi đến từng ngôi mộ và chỉ dẫn rằng đây là mộ Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần, đây là Tiểu đội phó Hồ Thị Cúc… Tất cả họ, 10 cô gái ấy tuổi đời còn quá trẻ, người lớn nhất chỉ mới 24, người em út của Tiểu đội-Võ Thị Hà vừa tròn 17 tính đến lúc các chị ngã xuống nơi này. Buổi chiều định mệnh ấy, 16 giờ 40 phút ngày 24-7-1968, Mỹ dội bom trong khi các chị đang làm nhiệm vụ trên mặt đường. Nghe anh Quý kể mà nước mắt tôi lưng tròng…
 Hố bom Mỹ thả xuống Ngã ba Đồng Lộc làm 10 cô gái thanh niên xung phong hy sinh chiều ngày 24-7-1968. Ảnh: Đ.M.P
Hố bom Mỹ thả xuống Ngã ba Đồng Lộc làm 10 cô gái thanh niên xung phong hy sinh chiều ngày 24-7-1968. Ảnh: Đ.M.P
Trong khi tôi kính cẩn dâng những nén nhang lên từng phần mộ và cầu mong cho linh hồn các chị siêu thoát nơi suối vàng, phù hộ độ trì cho muôn năm quốc thái dân an thì một đoàn khách mới cũng vừa đến. Họ sắp mấy hàng ngang ngay ngắn và trật tự dâng hoa, dâng hương trước cụm tượng đài của các chị. Tìm hiểu thì biết, đó là hơn 50 thầy-cô giáo ở Trường THCS Phú Minh (huyện Sóc Sơn, TP. Hà Nội) do cô Hiệu trưởng Trần Thị Hương làm trưởng đoàn, tranh thủ dịp nghỉ hè cùng nhau về viếng các liệt sĩ. Bấy giờ chỉ mới hơn 9 giờ mà đã rất đông khách thập phương đến thắp hương. “Đoàn của cô giáo Hương đã là đoàn thứ 15”-chị Trương Thị Thúy, nhân viên quầy bán hàng lưu niệm tại đây, nhẩm tính. Nguyễn Thúy Huyền, bạn cùng làm với chị Thúy, cho biết thêm: “Nếu tính số người về đây mà đăng ký qua Ban Quản lý Khu di tích để có người hướng dẫn, thuyết minh thì bình quân mỗi ngày khoảng trên 1.000, còn đến tự do thì con số gần gấp 3 lần như thế. Đa số họ là thầy-cô giáo, học sinh, sinh viên, đoàn viên thanh niên, cựu chiến binh…”. Tôi may mắn được hỏi chuyện cô giáo Phạm Thị Thanh Nga, người cùng đoàn với cô Hương, cô Nga bảo đây là lần đầu tiên về viếng hương hồn 10 cô gái Đồng Lộc. “Biết và nghe qua sách sử, báo chí chỉ là một phần. Chỉ khi đến tận nơi, tự mình thắp nén hương tận đáy lòng mình dâng lên từng ngôi mộ của các chị, tôi mới thỏa lòng mong ước bấy lâu”-cô giáo Nga cho biết.
Khi viết bài này, sáng 15-7-2018, để rõ thêm vài chi tiết, tôi đã liên lạc với anh Hà Văn Thạch thì được biết tin vui. Đó là anh đang có mặt tại Ngã ba Đồng Lộc dự lễ khánh thành Đền thờ các anh hùng liệt sĩ thanh niên xung phong toàn quốc và các anh hùng liệt sĩ hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc. Anh Thạch cho hay, đây là công trình kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Ngã ba Đồng Lộc (24/7/1968-24/7/2018) nhằm tưởng nhớ, tri ân công lao to lớn của các anh hùng liệt sĩ đã xả thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc, đồng thời là nơi góp phần giáo dục truyền thống cách mạng cho các tầng lớp nhân dân, nhất là đối với thế hệ trẻ hôm nay và mai sau…
Ngã ba đồng lộc
Ngã ba Đồng Lộc
Để kết thúc bài viết này, tôi xin mạn phép được trích dẫn lời của Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói về Đồng Lộc: “Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Ngã ba Đồng Lộc thuộc huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh là một trọng điểm địch tập trung đánh phá vô cùng ác liệt hòng cắt đứt tuyến đường huyết mạch nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam. Quân và dân ta, nhất là lực lượng thanh niên xung phong trên trận tuyến Ngã ba Đồng Lộc, đã nêu cao tinh thần chiến đấu anh dũng quyết tâm đánh thắng chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ, dưới mưa bom bão đạn ngày đêm ác liệt vẫn thường xuyên đảm bảo thông đường, thông xe ra tiền tuyến, góp phần xứng đáng vào thắng lợi vĩ đại trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc. Nhiều anh hùng liệt sĩ đã oanh liệt ngã xuống để lại tấm gương cho các thế hệ người Việt Nam. Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành một mốc son chói lọi, một địa danh lịch sử oai hùng trên con đường chiến lược Trường Sơn mang tên Bác” (trích trong Khúc anh hùng ca Ngã ba Đồng Lộc, NXB Quân đội nhân dân-2016, trang 5).
Đoàn Minh Phụng 

Có thể bạn quan tâm

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

null