Công trình khổng lồ trong thung lũng
Tháng Tám, thời tiết ở Lào Cai đỏng đảnh. Buổi sáng nắng chang chang, trưa lại đổ mưa như trút. Nhưng mưa nắng chẳng thể cản bước chân chúng tôi đến với công trình hạ tầng đồ sộ đang thành hình - một bộ khung thép khổng lồ đang dựng lên giấc mơ kết nối cả vùng Tây Bắc với lưới điện quốc gia.
Đó chính là Trạm biến áp 500kV Lào Cai, nơi bắt đầu của tuyến đường dây 500kV kéo dài từ Lào Cai về Vĩnh Yên (Phú Thọ). Đây không chỉ là trạm điện đầu tiên có cấp điện áp 500kV tại địa đầu Tổ quốc, mà còn là biểu tượng của một giai đoạn phát triển mới, nơi dòng thủy điện của núi rừng Tây Bắc bắt đầu “nhanh như điện” xuôi về đồng bằng.
Anh Hoàng Quốc Đông - Giám sát trưởng Ban Quản lý Dự án (BQLDA) Điện 1, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, hướng dẫn chúng tôi đường vào trạm. Từ Quốc lộ 70 (thuộc xã Xuân Quang, Lào Cai) vào trạm chỉ chừng 2 km, đường đã được thảm nhựa phẳng lỳ. Xe tải lớn, xe cẩu, xe chở thiết bị vẫn ra vào, dù không còn tấp nập như giai đoạn cao điểm. Bên trong công trường, không khí vẫn rất rộn ràng.
Trạm nằm gọn trong một thung lũng rộng, bốn phía là những đồi thấp nhấp nhô, xa xa là dãy Hoàng Liên Sơn xanh thẫm, quanh năm mây mù bao phủ. Khuôn viên trạm đã cơ bản thành hình; các vị trí móng cột hoàn thành, giàn sứ đang được lắp đặt. Các hạng mục như đường nội bộ, hệ thống thoát nước, mương cáp thi công cuốn chiếu. Dãy cột kim loại cao vút, tua tủa, sừng sững chờ đón dòng điện đầu tiên.
Công trường khẩn trương đến từng phút. Tiếng máy cẩu gầm gừ tứ phía hòa cùng tiếng búa gõ keng keng trên những cấu kiện thép kích cỡ lớn. Càng gần ngày đóng điện, mọi công đoạn càng được rà soát kỹ lưỡng. Hạng mục nào xong, lập tức được các công nhân, kỹ sư và bộ phận giám sát kiểm tra từng con ốc, mối hàn, bảng điều khiển với tiêu chuẩn cao nhất của ngành điện hiện nay.
Chúng tôi di chuyển vào khu vực trung tâm. Tại đây, một nhóm công nhân cùng máy cẩu đang hối hả lắp đặt dây điện trên giàn sứ. Mới giữa buổi sáng trời trong vắt, nắng chói chang; điện thoại trên tay chúng tôi báo nhiệt độ khu vực này là 40oC. Những chiếc áo xanh trên người các công nhân đã ướt đẫm mồ hôi. “Không được phép sai. Chỉ cần một điểm lỗi là ảnh hưởng cả tuyến 500kV”, anh Nguyễn Xuân Đại - Phó đội trưởng Đội lắp đặt thiết bị, Công ty Cổ phần PC1 Mỹ Đình - chia sẻ.
Khi được hỏi về khó khăn về thời tiết và địa hình ở Tây Bắc mùa này, anh Đại cười nói: “Chúng tôi quen rồi. Mưa rừng thì nghỉ, nắng lên là tranh thủ kéo dây, dựng cột. Từ đầu tháng 6 đến giờ, anh em làm liên tục để kịp lắp xong thiết bị. Gần về đích rồi, vài hôm nữa đóng điện. Anh nhìn đấy, hàng trăm tấn thiết bị, tất cả đều do anh em lắp đặt!”.
Anh Đại quê ở Hà Tĩnh, cùng 30 công nhân khác nhận nhiệm vụ từ đầu tháng 6. Hơn hai tháng chưa về nhà, công việc lặp lại đều đặn: cơm trưa và tối đặt ở quán cách công trường 2 km, làm việc đến 19h thì nghỉ, về nhà trọ tắm rửa, gọi điện cho gia đình, lướt mạng ít phút rồi ngủ. “Hai tháng qua ngày nào cũng vậy” - anh Đại mỉm cười. Nhiều người bố mẹ, vợ con đau ốm không thể về, vui buồn đều ở công trường, không có ngày nghỉ. Thi thoảng, trong tổ đội, có sinh nhật ai đó, anh em mới có điều kiện để thư giãn chút ít.
Trạm đầu vào của dòng điện siêu cao áp
Trạm biến áp 500kV Lào Cai là công trình năng lượng cấp đặc biệt, do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đầu tư, Ban Quản lý Dự án Điện 1 làm đại diện. Theo tiến độ, ngày 19/8, trạm sẽ chính thức đóng điện. Từ đây, tuyến đường dây 500kV Lào Cai - Vĩnh Yên cũng vận hành, tạo trục truyền tải siêu cao áp nối Tây Bắc với trung du Bắc bộ.
“Đây là trạm 500kV đầu tiên của Lào Cai và là điểm đầu quan trọng nhất để giải tỏa công suất thủy điện toàn vùng Tây Bắc, truyền tải về đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung bộ” - anh Đông cho biết. Trạm được đặt tên Lào Cai - Vĩnh Yên vì là nơi tiếp nhận điện để đưa về xuôi.
Ngoài nhiệm vụ trong nước, trạm còn tiếp nhận điện nhập khẩu từ Trung Quốc, đấu nối vào hệ thống điện quốc gia - điểm “giao thoa” giữa điện nội và điện ngoại, giữa sức mạnh tự nhiên của Tây Bắc và kết nối quốc tế.
“Có công trình này, thủy điện phía Bắc sẽ không bị nghẽn. Nó như con đường cao tốc cho dòng điện về xuôi” - một cán bộ kỹ thuật ví von. Cùng với tuyến đường sắt cao tốc Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai sắp khởi công, công trình hứa hẹn thúc đẩy công nghiệp, dịch vụ, logistics. Điện đến đâu, đô thị hóa đến đó, nhà máy và kho hàng sẽ mọc lên. Vì vậy, công trình không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, dự án còn đóng vai trò xã hội quan trọng. Nhiều địa phương dọc tuyến đường dây đã và đang được cải thiện hạ tầng, đường sá được nâng cấp để phục vụ vận chuyển thiết bị. Điều này giúp bà con đi lại thuận tiện hơn, tạo điều kiện phát triển du lịch cộng đồng và nông nghiệp hàng hóa.
Khi hoàn thành, tuyến 500kV Lào Cai - Vĩnh Yên sẽ trở thành “mạch xương sống” của lưới điện Tây Bắc, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, tạo tiền đề cho phát triển kinh tế bền vững. Nó sẽ là lời khẳng định: dù ở địa đầu Tổ quốc, Tây Bắc vẫn có thể kết nối mạnh mẽ với toàn quốc và khu vực. Từ đây, dòng điện sẽ không chỉ thắp sáng ngôi nhà mà còn mở ra những con đường chưa từng có. Và tất cả bắt đầu từ những bước chân không ngừng nghỉ của người thợ nơi biên cương - nơi dòng điện khởi nguồn.
Dự án đường dây 500kV Lào Cai - Vĩnh Yên (Phú Thọ) dài 229,5 km, qua 31 xã thuộc Lào Cai và Phú Thọ. Trạm biến áp 500kV Lào Cai tại xã Xuân Quang là điểm khởi đầu của toàn tuyến, đóng vai trò “trái tim” hệ thống truyền tải mới ở Tây Bắc. Với khối lượng thi công lớn, địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt và yêu cầu kỹ thuật cao, việc đưa dự án vào vận hành đúng tiến độ là thách thức lớn. Đây là bước đi tất yếu để hoàn thiện hạ tầng năng lượng, thúc đẩy khu công nghiệp, khu kinh tế cửa khẩu và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia lâu dài.
(Còn nữa)
Đức Anh
