Rộn ràng thanh âm mùa lễ hội

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
0:00 / 0:00
0:00
  • Nam miền Bắc
  • Nữ miền Bắc
  • Nữ miền Nam
  • Nam miền Nam
(GLO)- Giữa cái oi nồng của nắng tháng 4, trời bỗng nổi trống đì đùng rồi mưa như trút nước. Nhìn trời, tôi tự hỏi, những ngày mưa Gia Lai dường như đã bắt đầu? Giữa cơn mưa đầu mùa ấy, những cậu bé hồn nhiên, hiếu động người dân tộc thiểu số trong lễ hội mừng lúa mới ở Quảng trường Đại Đoàn Kết sáng nay đang trú ở đâu? Và, chính những cậu bé mình đầy bột vàng hóa trang như những “hạt thóc vui vẻ” hồn nhiên, nhịp nhàng, lắc lư theo tiếng cồng chiêng đã đánh thức trong tôi nỗi nhớ về những âm thanh rộn rã của mùa lễ hội năm xưa.

Bao nhiêu năm trôi qua, có những mùi vị, âm thanh đã vùi vào ký ức, ngủ yên như hạt ngủ đông, rồi một hôm như hôm nay, gặp mưa đầu mùa rơi xuống đất ẩm, chợt nhú mình lên như mầm vừa mở mắt, thức giấc vươn vai sau một giấc ngủ dài. Chúng tôi từng sống cách làng đồng bào dân tộc thiểu số chỉ đúng một con đường thảm nhựa. Kỷ niệm tuổi thơ tôi là những ngày hè rực rỡ, khi cơn mưa rào vừa tạnh ráo, khi đất còn dậy mùi ngai ngái hoang hoải của lá mục gặp mưa, chúng tôi đã í ới gọi nhau vào làng hái quả, lội máng nước.

Đêm đêm, giấc ngủ tuổi thơ tôi cũng chập chờn tiếng cồng chiêng của buôn làng Tây Nguyên vào mùa hội. Âm thanh từ xa xa vọng lại, ngân vang, rộn ràng suốt sáng, thâu đêm.

Các em thiếu niên dân tộc thiểu số tham gia lễ hội. Ảnh: Phương Duyên

Các em thiếu niên dân tộc thiểu số tham gia lễ hội. Ảnh: Phương Duyên

Tôi tin mỗi loại nhạc cụ đều có tiếng nói và “phong thái” riêng của nó. Guitar trầm bổng luyến láy thiết tha, tiếng piano thánh thót kiêu sa, violin chứa chan tâm sự. Cồng chiêng lại là thanh âm thuộc về đại ngàn, thuộc về không gian của buôn làng, đủ cao, xa để bay bổng, đủ bằng, rộng để ngân vang. Đó là âm thanh của cộng đồng, là tâm sự và khát vọng cộng đồng.

Khi âm thanh vừa là “ngôn ngữ” nối giao tế tâm linh, vừa là nhu cầu thưởng thức văn hóa thẩm mỹ trong sinh hoạt cộng đồng thì âm thanh cồng chiêng của đồng bào Tây Nguyên vừa có sự trầm hùng bề thế, ngân vang như lời thiêng nối thần linh với cộng đồng; vừa có cái ấm áp, nồng đượm của sự sống, của hồn nhiên mộc mạc người dân tộc thiểu số. Điều gì đã hun đúc cho nghệ nhân Tây Nguyên khả năng thẩm âm và sáng tạo tài tình đến vậy? Phải chăng không gian sống đã tác động và xuyên thấm vào cảm quan nghệ thuật, thiên hướng âm nhạc của con người.

Nét trầm hùng, bề thế và ngân vang của cồng chiêng Tây Nguyên có lẽ được sinh ra từ đại ngàn cao nguyên hùng vĩ, nét mộc mạc, nhẫn nại hình thành từ tính cách thuần đơn chất phác, sức hấp dẫn khó lý giải toát ra từ phẩm chất nghệ sĩ tự nhiên thiên bẩm của mỗi con người Tây Nguyên. Tôi từng chứng kiến nghệ nhân A Biu ở Kon Tum miệt mài chỉnh chiêng, gõ, thử, rồi gõ, lắng tai nghe, lại gõ từng chút một, từ trưa đến xế chiều, chăm chút, nhẫn nại không hề mệt mỏi. Tôi đã được ngắm những phụ nữ Bahnar, những bà, những chị cần mẫn dệt, đan, gỡ từng sợi chỉ màu thuần mộc bên khung cửi trên sàn nhà rông bập bùng tiếng đàn goong.

Chẳng hiểu sao, tôi cảm nhận những thanh âm ấy không quá vui, không quá rộn ràng giục giã như âm điệu cổ vũ lao động thường thấy. Nó từ tốn, thong thả, lưu luyến, khoan thai như thủ thỉ, như ân cần nâng niu từng cử chỉ, ngón tay khéo léo lúc lùa sợi lúc dập vải của người phụ nữ. Trong không gian lao động ấm ấp và mộc mạc ấy, nỗi cảm động và yêu mến len lỏi, thấm thía tận tâm hồn.

Tôi vẫn nhớ như in những đêm dài phố thị xa xăm, tiếng cồng chiêng của làng vào hội trong đêm khuya yên ắng dội ngân, rộn ràng, mời gọi, bập bùng theo ánh lửa, say sưa theo nhịp vít cần, nhặt khoan cùng điệu xoang thong thả của các chàng trai, cô gái Tây Nguyên, rồi dịu dàng, nhẹ trôi vào êm đềm giấc ngủ tuổi thơ tôi. Thanh âm cồng chiêng giữa lòng Phố núi hiện đại hôm nay như đánh thức thanh âm từ tiềm thức xa xôi, trong tim tôi, vẫn không thay đổi, vẫn nhịp nhàng, trầm bổng thiết tha gọi mời dù không gian diễn xướng của nó đã khác xưa nhiều.

Tôi chợt hiểu, sự lưu truyền và bảo tồn bản sắc văn hóa bằng tình yêu và niềm say mê mãnh liệt chảy trong huyết quản của những con người nghệ sĩ dân gian phóng khoáng và tự do là sâu bền và vĩnh viễn, để mỗi khi lễ hội trình diễn nghệ thuật cồng chiêng thường niên vừa kết thúc, tiếng cồng, tiếng chiêng rộn rã của người Tây Nguyên lại ngân vang, rộn rã nối nhịp vào miên man lễ hội.

Có thể bạn quan tâm

Mùa gặt

Mùa gặt

(GLO)- Nhắc đến Gia Lai, nhiều người sẽ nghĩ đến những dãy núi cao trùng điệp, những cánh rừng bạt ngàn xanh ngát, những rẫy cà phê, cao su ngút ngàn trên đất đỏ bazan trù phú.
Ly cà phê tím

Ly cà phê tím

Sông Túy Loan tím ngát. Những vệt ráng mây in bóng tím. Dãy núi xa xa in bóng tím. Đó là khi hoàng hôn, khi trời nước hoàng hôn, khi lòng người hoàng hôn! Nước nhuốm màu tâm trạng gã “trai Quảng” đã cũ, đã đi qua quãng đời gập ghềnh, sóng gió, nay về soi mặt vào sông quê.
Khoảng lặng bình yên

Khoảng lặng bình yên

(GLO)- Hàng ngày, cửa sổ phòng tôi vẫn mở về phía núi. Lâu nay, tôi vẫn nghĩ, chỉ cần phóng tầm mắt ra xa, nhấp một ngụm trà là đã có thể tự hào với bạn bè rằng mình thuộc về núi rừng và phố núi luôn là “background” phía sau cuộc đời mình.
Mùa trâm chín

Mùa trâm chín

(GLO)- Thấy cô bạn chia sẻ hình ảnh những quả trâm chín đựng trong chiếc nón lá với dòng status “Tuổi thơ dữ dội”, lòng tôi trào dâng bao hoài niệm. Những quả trâm chín tím mọng kia chính là một phần của tuổi thơ tôi.
Những cái nắm tay

Những cái nắm tay

(GLO)- “Gặp nhau tay bắt mặt mừng” từ lâu đã thành câu cửa miệng khi nói về giao tiếp và ứng xử trong giao tiếp. Điều này thể hiện sự bặt thiệp của đôi bên.
Bát nước chè xanh

Bát nước chè xanh

(GLO)- Hồi trước, cư dân ở đồng bằng Bắc Bộ thường uống nước lá vối. Đây là thứ lá rất dễ trồng ở vườn nhà, nước vàng xanh có mùi tinh dầu thơm thoang thoảng.
Khúc giao mùa

Khúc giao mùa

(GLO)- Mấy hôm nay, phố núi Pleiku có dấu hiệu chuyển mùa đổi tiết. Bầu trời không xanh trong miên man như những tháng đầu mùa khô, dù mỗi buổi mai, nắng vẫn ửng vàng trên những vòm cây xanh sẫm.
Tản mạn từ vuông cửa

Tản mạn từ vuông cửa

(GLO)- Cửa sổ phòng làm việc của tôi nhìn ra một vòm cây. Từ khoảng ô vuông này, có thể cảm nhận được sự luân chuyển của thời gian. Nếu dùng máy ảnh để ghi lại những thời khắc cây lá chuyển mình sẽ nhận ra thời gian có những bước đi tưởng chừng như vô hình mà cũng đầy dấu ấn.
Tháng ba này hoa gạo nơi đâu?

Tháng ba này hoa gạo nơi đâu?

(GLO)- Với tôi, ký ức một loài cây đến từ những câu chuyện cuộc đời. Ký ức ấy không chỉ là bóng mát, là lá phổi xanh cho sự sống của con người mà còn là chốn neo đậu biết bao tâm hồn yêu thiên nhiên.