Thu nhập ổn định từ cây mía
Mía là một trong những cây trồng chủ lực ở các huyện, thị xã phía Đông và Đông Nam tỉnh. Đây cũng là 2 vùng nguyên liệu chính của Nhà máy Đường An Khê (thuộc Công ty cổ phần Đường Quảng Ngãi) và Nhà máy Đường của Công ty cổ phần Nông nghiệp AgriS Gia Lai (thị xã Ayun Pa).
Những năm gần đây, với sự đồng hành của các doanh nghiệp trong xây dựng chuỗi liên kết sản xuất mía bền vững, nhiều nông dân “sống khỏe” nhờ cây mía.
Niên vụ 2024-2025, do ảnh hưởng của nắng hạn, năng suất mía tại một số vùng không chủ động được nguồn nước tưới bị sụt giảm. Bù lại, giá thu mua tại các nhà máy ổn định và cao hơn vụ trước nên người trồng mía vẫn có lãi. Nếu so với các loại cây trồng chủ lực khác ở phía Đông và Đông Nam tỉnh thì cây mía đem lại thu nhập ổn định hơn cả.
Gia đình anh Nguyễn Minh Sơn (thôn Kim Năng, xã Ia Mrơn, huyện Ia Pa) có 10 ha mía đang thu hoạch. Do nắng hạn xảy ra trong giai đoạn cây mía phát triển mạnh nhất nên năng suất giảm khoảng 10-20% so với vụ trước.
Tuy nhiên, với các chính sách đầu tư ngay từ đầu vụ của Công ty cổ phần Nông nghiệp AgriS Gia Lai cũng như giá thu mua vụ này tăng 50-70 ngàn đồng/tấn so với vụ trước nên gia đình anh vẫn có nguồn thu ổn định.
“Nắng hạn kéo dài khiến năng suất mía giảm so với vụ trước nhưng bù lại, nhà máy thu mua với giá cao hơn. Với 10 ha mía, sau khi trừ chi phí đầu tư, gia đình tôi lãi hơn 300 triệu đồng”-anh Sơn cho biết.
Tương tự, khoảng 3 năm trở lại đây, gia đình chị Trịnh Thị Na (thôn Đoàn Kết, xã Ia Hiao, huyện Phú Thiện) có thu nhập ổn định 500-600 triệu đồng/năm từ 12 ha mía.
Chị Na phấn khởi cho hay: “Bên cạnh việc được nhà máy hỗ trợ phân bón, bã bùn, cày sâu để cải tạo đất, cung cấp giống sạch bệnh, gia đình tôi cũng đầu tư hệ thống béc tưới cho toàn bộ diện tích mía. Nhờ đó, năng suất mía năm nào cũng đạt 80-90 tấn/ha.
Giá thu mua cũng luôn ổn định ở mức trên 1,1 triệu đồng/tấn mía chữ đường 10CCS. Sau khi trừ chi phí đầu tư, gia đình tôi bỏ túi khoảng 50 triệu đồng/ha, cao hơn các loại cây trồng khác như mì, bắp”.
Người trồng mía tại các huyện, thị xã phía Đông tỉnh cũng chung tâm trạng phấn khởi khi giá mía nguyên liệu được Nhà máy Đường An Khê thu mua với giá 1,1 triệu đồng/tấn và được hỗ trợ một phần chi phí vận chuyển từ ruộng về nhà máy.
Ông Trần Văn Hòa-Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn 10 (xã Yang Trung, huyện Kông Chro) thông tin: Những năm gần đây, cây mía đã mang lại thu nhập ổn định cho người dân. Nhà máy Đường An Khê đã có nhiều chính sách đầu tư cũng như thu mua mía nguyên liệu với giá ổn định và năm sau cao hơn năm trước. Nhờ đó, đời sống của người dân ngày càng ổn định.
“Điển hình như vụ này, năng suất mía có giảm khoảng 5 tấn/ha so với vụ trước do nắng hạn. Nhưng bù lại, giá thu mua của nhà máy cao hơn vụ trước khoảng 50 ngàn đồng/tấn.
Riêng năng suất mía của gia đình tôi đạt khoảng 70 tấn/ha, giảm 4 tấn/ha. Sau khi trừ chi phí đầu tư, tôi thu lãi bình quân 40 triệu đồng/ha, ổn định hơn nhiều so với trồng mì và bắp”-ông Hòa nói.
Theo ông Trần Văn Đấu-Phó Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Kông Chro: Niên vụ 2024-2025, toàn huyện có khoảng 10.500 ha mía nguyên liệu. Năm nay, mía chín sớm. Đến thời điểm này, người dân đã thu hoạch được khoảng 80% diện tích mía nguyên liệu cung cấp cho Nhà máy Đường An Khê.
Do thời tiết không thuận lợi nên năng suất mía bình quân đạt 75 tấn/ha, giảm 4-5 tấn/ha so với niên vụ 2023-2024. Song nhờ giá thu mua của Nhà máy Đường An Khê giữ ổn định ở mức hơn 1,1 triệu đồng/tấn mía chữ đường 10CCS nên người dân có lợi nhuận 35-40 triệu đồng/ha. Hiện nay, người dân đã đăng ký chuyển những diện tích mì năng suất thấp sang trồng mía để nâng cao hiệu quả kinh tế.
Còn ông Trần Minh Phương-Phó Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Ia Pa thì thông tin: Niên vụ 2024-2025, nắng hạn kéo dài đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của cây mía.
Cụ thể, nắng hạn khiến năng suất mía bình quân trên địa bàn huyện giảm 6-7 tấn/ha so với vụ trước. Tuy nhiên, giá thu mua trong vùng nguyên liệu của nhà máy ổn định và tăng so với vụ trước nên người trồng mía vẫn có thu nhập khoảng 40 triệu đồng/ha.
Hướng đến vùng nguyên liệu bền vững
Để hướng đến xây dựng vùng nguyên liệu mía bền vững, những năm gần đây, Công ty cổ phần Nông nghiệp AgriS Gia Lai đã có nhiều chính sách đầu tư, đồng hành cùng người dân.
Cụ thể, bên cạnh đầu tư không thu lãi 50 triệu đồng/ha trồng mới, 30 triệu đồng/ha mía gốc, Công ty còn hỗ trợ người dân thực hiện các giải pháp như cày sâu, cấp bã bùn, chế phẩm sinh học để cải tạo đất, đưa giống sạch bệnh vào sản xuất...
Nhờ đó, diện tích vùng nguyên liệu của Công ty tăng dần qua các năm, năng suất, sản lượng, hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích cũng tăng đáng kể, giúp nông dân trên địa bàn “sống khỏe” nhờ cây mía.
Bà Trần Thị Lê-Phó Giám đốc Công ty cổ phần Nông nghiệp AgriS Gia Lai-cho biết: Vụ mía 2024-2025, vùng nguyên liệu của Công ty đạt 14.500 ha, tăng 1.000 ha so với vụ trước; công suất nhà máy cũng được nâng từ 7.000 tấn/ngày lên 8.000 tấn/ngày.
Để tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân tái đầu tư, chăm sóc vụ mía tiếp theo, Công ty đã tổ chức thu hoạch mía nguyên liệu sớm hơn vụ ép trước, rút ngắn thời gian nghỉ Tết Nguyên đán để đảm bảo kế hoạch thu hoạch mía cho bà con.
Đến nay, Công ty đã thu hoạch được khoảng 70% diện tích mía trên vùng nguyên liệu. Dự kiến, Công ty sẽ kết thúc vụ ép trước mùa mưa để đảm bảo thời gian cho bà con cày, chăm sóc mía vụ tới.
“Vụ tới, chúng tôi dự kiến mở rộng vùng nguyên liệu lên khoảng 16.000 ha nhằm đáp ứng công suất ép nhà máy. Với mục tiêu phát triển vùng nguyên liệu theo hướng bền vững, Công ty tiếp tục triển khai các chính sách đầu tư theo chiều sâu nhằm nâng cao năng suất, chất lượng mía cũng như tăng hiệu quả kinh tế cho người dân.
Trong đó, tập trung ứng dụng cơ giới hóa vào các khâu cải tạo đất, bón phân, làm cỏ, thu hoạch; ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm, tiên tiến vào sản xuất”-bà Lê chia sẻ.
Tương tự, ông Nguyễn Hoàng Phước-Phó Giám đốc Nhà máy Đường An Khê-cho biết: Nhà máy luôn duy trì và phát triển ổn định vùng nguyên liệu mía khoảng 30.000 ha. Những năm qua, thực hiện chuỗi liên kết sản xuất, Nhà máy đã đầu tư kinh phí trang bị máy móc, thiết bị phục vụ trồng, chăm sóc và thu hoạch mía cho người dân trong vùng nguyên liệu.
Bên cạnh đó, Nhà máy cũng nghiên cứu thay thế giống cũ bằng các loại giống mới có năng suất, chất lượng cao cho người dân. Đồng thời, tăng cường sử dụng phân bón đặc hiệu, phù hợp với thổ nhưỡng từng vùng đất, giúp cây mía phát triển tốt.
“Nhờ đó, năng suất mía tăng từ 50 tấn/ha lên 80 tấn/ha, thậm chí trên 100 tấn/ha. Ngoài ra, cánh đồng mía lớn thu hoạch bằng máy giảm được chi phí cho người dân 50-70 ngàn đồng/tấn. Qua đó, người dân nâng mức thu nhập 15-20 triệu đồng/ha trước đây lên 40-50 triệu đồng/ha như hiện nay”-ông Phước thông tin.
Trao đổi với P.V, ông Đoàn Ngọc Có-Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường-cho biết: Gia Lai có diện tích mía lớn nhất cả nước với trên 40.000 ha, đáp ứng nguyên liệu cho 2 nhà máy đường trên địa bàn tỉnh. Những năm gần đây, các nhà máy đường đã chú trọng liên kết với người dân canh tác mía theo Nghị định số 98/2018/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp.
Trong đó, các nhà máy đường đã đưa cơ giới vào sản xuất từ khâu trồng, chăm sóc, thu hoạch, chế biến. Bên cạnh đó, chọn những giống mía có năng suất, chất lượng cao thay thế những giống đã nhiễm bệnh trắng lá. Không những vậy, người dân cũng đã chủ động ứng dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho cây mía, góp phần tăng năng suất lên 80-100 tấn/ha.
Ông Đoàn Ngọc Có-Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường: “Để cây mía phát triển bền vững, tỉnh sẽ rà soát, đánh giá những khu vực thuận lợi để định hướng người dân sản xuất theo hướng thâm canh, ổn định vùng nguyên liệu. Những diện tích không phù hợp sẽ chuyển đổi sang các loại cây trồng khác có giá trị kinh tế cao hơn.
Bên cạnh đó, cơ cấu lại ngành mía đường của tỉnh theo hướng bền vững bằng cách giảm diện tích không phù hợp với cây mía. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước, gắn vùng nguyên liệu mía cho các nhà máy đường đầu tư để nâng cao giá trị và hiệu quả kinh tế, tăng thu nhập cho người dân”.
