(GLO)- Những năm trước, giá hồ tiêu có lúc lên đến 230.000 đồng/kg, nhiều người dân ở huyện Chư Pưh đổ xô trồng loại cây được cho là “vàng đen” này. Trong số đó, nhiều gia đình giàu lên nhanh chóng chỉ sau dăm năm. Giờ đây, giá cả xuống thấp cộng với cây hồ tiêu bị bệnh trên diện rộng khiến nhiều gia đình lâm vào cảnh khốn cùng.
Nhà giàu cũng khóc
 |
| Hồ tiêu giúp nhiều gia đình nhanh chóng làm giàu, nhưng cũng khiến không ít người lao đao. Ảnh: Đức Thụy |
Đến thị trấn Nhơn Hòa (huyện Chư Pưh), chúng tôi được nghe người dân kể về quá trình làm giàu cũng như suy sụp vì cây hồ tiêu của gia đình bà Lê Thị Vui. Thời vàng son, gia đình bà sở hữu gần chục héc-ta hồ tiêu. Những năm ấy, bà Vui luôn được xếp vào diện nông dân sản xuất giỏi, hễ có chương trình điển hình tiên tiến nào là bà đều được chính quyền nêu tên, các ngân hàng ở địa phương luôn trong tâm thế ân cần trải thảm đỏ.
Ngày ấy, gia đình bà Vui sở hữu 2 căn nhà đắt tiền, con cái có ô tô xịn để đi lại. Vậy mà giờ đây, dù đã bước vào tuổi 60 nhưng bà vẫn hàng ngày đi bán từng bó rau tự trồng trong vườn để mưu sinh. Bà Vui kể: Những năm trước, trồng hồ tiêu dễ lắm. Gia đình bà chỉ trúng vài vụ là đã có tiền tỷ mua đất, cất nhà. Hồ tiêu thì cứ hàng ngày tăng giá, thế là gia đình bà lấy lợi nhuận thu được của năm trước, vay thêm ngân hàng để mua đất xuống trụ, cho đến khi được 20.000 gốc.
Ba năm nay, hồ tiêu bị bệnh chết liên tục, gia đình bà Vui đã đổ vào đấy không biết bao nhiêu là thuốc nhưng vẫn không chữa khỏi. Khi tiền mặt trong nhà không còn thì cũng là lúc từng chiếc bìa đỏ lần lượt “cắm” vào ngân hàng nhưng hồ tiêu vẫn bệnh. Đến khi nợ lên đến con số 4 tỷ đồng thì cũng là lúc 20.000 trụ hồ tiêu chết sạch. Giờ đây, hàng tháng bà phải trả số lãi hơn 30 triệu đồng, trong khi cả gia đình chẳng có bất cứ nguồn thu nào khác. Để trả tiền lãi đến hạn, gia đình bà cực chẳng đã nhổ 12.000 trụ gỗ bán với giá 80.000 đồng/trụ. “Đau đớn lắm chú à, lúc mua là gần 300.000 đồng/trụ, giờ bán tháo không bằng 1/3 số vốn nhưng cũng phải bán chứ biết lấy tiền đâu mà trả lãi ngân hàng”-bà Vui chua xót.
Cũng theo bà Vui, số trụ còn lại là 8.000 trụ xi măng, không ai mua nên vẫn còn trong vườn chứ không thì cũng bán rồi. Bà muốn bán tất cả nhà và đất để trả ngân hàng cho rảnh nợ nhưng khổ nỗi dù treo biển đã lâu nhưng chẳng ai mua. “Tôi đã già rồi, sống chẳng được mấy năm nữa nhưng phải mang số nợ quá lớn nên không thể yên lòng. Mong Nhà nước có chính sách khoanh nợ, giãn nợ để gia đình chuyển đổi cây trồng, có cơ hội trả nợ ngân hàng”-bà Vui mong mỏi.
Cũng như bà Vui, trước đây, bà Hồ Thị Sinh trở thành “đại gia” ở thị trấn Nhơn Hòa nhờ hồ tiêu. Bà Sinh cho biết, sau khi dựng vợ gả chồng và chia đều vườn hồ tiêu cho các con, bà vẫn còn giữ gần 3.800 trụ hồ tiêu để dưỡng già. Ba năm nay, vườn hồ tiêu bị bệnh, bà Sinh đổ vào đó không biết bao nhiêu tiền thuốc nhưng vẫn không hiệu quả. Bà cầm cố nhà đất vay ngân hàng 900 triệu đồng để chữa bệnh cho hồ tiêu nhưng hồ tiêu vẫn chết sạch. Đến hạn trả lãi, không có nguồn nào khác, bà Sinh buộc phải cho nhổ 3.800 trụ gỗ lên bán được 220 triệu đồng. Số tiền trên chỉ trả lãi ngân hàng được một thời gian, giờ sắp đến hạn nữa rồi mà nhà đang túng thiếu chẳng biết xoay đâu ra. Khi chúng tôi hỏi vì sao các con bà không phụ cha mẹ trả nợ, bà Sinh buồn rầu nói: “Cả 4 đứa con cũng đang nợ ngân hàng tổng cộng gần 9 tỷ đồng, có đứa đã bị niêm phong nhà, ai cũng khốn khổ như nhau. Tôi rất lo cho các con, các cháu bởi cái “án” mất nhà đang treo lơ lửng, rồi chuyện học hành, tương lai chẳng biết đi về đâu”.
Ảm đạm một vùng quê
 |
| Nông dân Chư Pưh hoang mang vì nợ bủa vây. Ảnh: N.S |
Hay tin có nhà báo về tìm hiểu sự việc, hơn 20 hộ dân ở các thôn Hòa Thắng, Hòa Bình, Hòa An (thị trấn Nhơn Hòa) tìm đến gửi lời kêu cứu đến các cơ quan chức năng nhờ giúp đỡ. Trong số này, người nợ ít thì 100 triệu đồng, người nhiều lên đến 4,6 tỷ đồng, tất cả đều đang trong tình trạng không còn khả năng thanh toán thậm chí là tiền lãi. Ai cũng như đang ngồi trên đống lửa, hết sức lo lắng về tương lai.
Vợ chồng chị Lương Thị Bích Phượng trước đây được người dân trong vùng khen ngợi hiền lành, chịu thương chịu khó. Từ 2 bàn tay trắng, họ đã từng bước tạo lập được một cơ ngơi vững vàng nhờ trồng hồ tiêu. Song đáng buồn thay, việc chăm chỉ lao động, không ngừng mở rộng sản xuất lên đến con số 8.000 trụ hồ tiêu đã để lại cho gia đình chị Phượng số nợ ngân hàng 4,6 tỷ đồng. Chị Phượng cho biết, cứ năm nào làm có lãi là vợ chồng lại mua thêm đất để trồng hồ tiêu với hy vọng cuộc sống sau này đỡ cực, 4 đứa con sẽ có tương lai tốt đẹp hơn. Không ngờ, sướng đâu chưa thấy, chỉ sau 3 mùa hồ tiêu bệnh, gia đình phải suốt ngày chạy đôn chạy đáo để đáo nợ ngân hàng. Đến giờ thì gia đình chị Phượng đành bất lực trước món lãi hơn 40 triệu đồng/tháng. Theo người dân ở đây, sau khi dùng hạ sách là nhổ bán hết trụ hồ tiêu, họ đã trồng các loại cây ngắn ngày nhưng thu nhập chẳng thấm vào đâu so với số tiền lãi hàng tháng.
Làm việc với chúng tôi, ông Nguyễn Long Khánh-Phó Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Chư Pưh, cho biết: Toàn huyện có hơn 2.800 ha đất trồng hồ tiêu. Từ năm 2014 đến nay, có hơn 300 ha hồ tiêu ở các xã: Ia Blứ, Ia Hla, Ia Hrú và thị trấn Nhơn Hòa… chết hoàn toàn. Trước đây, vì Chư Pưh là đất mới nên trồng hồ tiêu dễ như trồng khoai lang. Giờ đây, đất đã bị ô nhiễm nặng, không thuốc nào có thể trị được dịch bệnh của cây hồ tiêu nên chuyện người dân trắng tay, nợ nần chồng chất là có thật. Theo ông Khánh, người dân luôn cho rằng giá hồ tiêu có thể ổn định mãi mãi nên đã tập trung tiền để mua đất, ồ ạt xuống trụ. Để trồng 1.000 trụ hồ tiêu, nông dân phải đầu tư hơn 1 tỷ đồng bao gồm cả tiền mua đất. Đó là lúc suôn sẻ, chứ hồ tiêu bệnh thì còn tốn kém hơn nhiều.
Cũng theo ông Khánh, huyện Chư Pưh có 80% dân số là nông dân. Hiện tại, cây hồ tiêu bị bệnh chết, giá cả lại thấp đương nhiên ảnh hưởng rất lớn đến nền kinh tế của địa phương. “Để giải quyết khó khăn, huyện đã nhiều lần đề xuất UBND tỉnh có biện pháp giúp nông dân vượt qua khó khăn. Bên cạnh đó, Phòng cũng đã tham mưu UBND huyện chỉ đạo các địa phương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư nhà máy chế biến các loại nông sản khác để tạo đầu ra ổn định, tránh phụ thuộc vào cây hồ tiêu”-ông Khánh nói.
Ngọc Sang
