Những dòng sông bị băm vằm

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Những dòng sông chảy qua địa bàn tỉnh Gia Lai như đang oằn mình trước nạn khai thác cát bừa bãi. Cùng với việc quản lý tài nguyên cát theo kiểu “cha chung không ai khóc” của cơ quan chức năng, mỗi năm nhiều diện tích đất ven dòng sông Ba, Sê San… thường bị sạt lở vào mùa mưa.
Quản lý tài nguyên cát: Nói hoài, nói mãi...
Khai thác cát trái phép dọc theo các dòng sông Ba, Sê San… chảy qua địa phận tỉnh Gia Lai đã diễn ra tự do từ nhiều năm nay. Hàng ngày, trên những nhánh sông lớn như sông Ba (chảy qua địa phận các huyện Kbang, Phú Thiện, Krông Pa, thị xã An Khê, Ayun Pa…), sông Sê San (qua địa phận huyện Ia Grai) và một hệ thống các nhánh sông nhỏ thường xuyên hứng chịu những đoàn người khai thác cát trang bị máy hút cùng hàng chục chiếc xe độ chế hoạt động ven sông.
Ở đâu có cát ở đó có dấu chân của họ. Ông Nguyễn Nhản (phường An Bình, thị xã An Khê)- một người dân sống ven sông Ba cho biết: “Mỗi ngày chỉ ven khúc sông quanh nhà tôi đã có hàng chục xe tải vào chở cát khai thác dưới sông. Khai thác xong, họ lại bỏ đi nơi khác. Những năm gần đây đất trồng ven sông đều bị sạt lở dần mỗi khi lũ về”.  
Khai thác cát một cách tự do giữa dòng sông Ayun. Ảnh: N.L
Khai thác cát một cách tự do giữa dòng sông Ayun. Ảnh: N.L
Cũng theo ông Nhản, người khai thác cát ở An Khê thường trang bị bè gỗ gắn máy hút cùng hàng chục mét ống lớn để dễ dàng di chuyển trên sông. Hết bãi cát này, họ lại tìm bãi cát khác tiếp tục khai thác một cách bừa bãi mà người dân thì chẳng ai dám ngăn cản, còn chính quyền thì chưa thấy có động tĩnh gì.

Mặc dù không được tổ chức quy mô như An Khê nhưng tại các huyện Phú Thiện, Krông Pa, Ia Grai… người khai thác cát trái phép thường sử dụng xe độ chế lội xuống sông và bố trí người xúc cát lên xe ben. Tuy nhiên, vì những phương tiện khai thác được trang bị khá dễ dàng nên nạn khai thác cát tại đây diễn ra trên diện rộng và rất khó quản lý.
Gặp chúng tôi khi đang khai thác cát dưới lòng sông Ayun, anh Lý Thanh Nga (thị trấn Phú Thiện) biện minh: “Chúng tôi cần cát để xây dựng nên mới khai thác thôi. Nhưng thú thật chúng tôi chỉ khai thác bằng xe độ chế nên không gây ảnh hưởng đến dòng sông!”. Tuy nhiên, theo người dân thị trấn Phú Thiện, tại các xã Ia Yeng, Ia Sol… những chiếc xe độ chế chở cát khai thác trái phép không chỉ mặc sức băm vằm dòng sông Ayun mà còn chạy thục mạng phá nát những tuyến đường liên xã. 
Hiện nay, trên thị trường Gia Lai, cát xây giá 70.000 đồng/m3, cát tô tường giá 90.000 đồng/m3. Với giá cả như thế nên theo ông Nguyễn Nhản: Mỗi chiếc máy hút cát dạng tầm trung đã có thể hút hơn 30 m3/ngày. Nếu tìm được bãi cát mới, mỗi máy hút đem về cho chủ khai thác từ 2.100.000 đồng đến 3.000.000 đồng/ngày!
Trước nguồn lợi trên, nhiều người đã sắm máy hút cát thi nhau “giày xéo” các dòng sông ở Gia Lai.
Tài nguyên cát “cha chung không ai khóc”!
Việc khai thác một cách vô tội vạ đã làm thay đổi một phần dòng chảy của các con sông đồng thời làm nhiều diện tích cây trồng của nông dân sống ven sông sạt lở. Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động khai thác cát của các cấp chính quyền, cơ quan chức năng trong suốt nhiều năm qua cũng chẳng đi đến đâu.
 Việc khai thác cát vô tại vạ đã làm nhiều diện tích đất ven sông sạt lở. Ảnh: N.L
Việc khai thác cát vô tại vạ đã làm nhiều diện tích đất ven sông sạt lở. Ảnh: N.L
Trao đổi với chúng tôi, ông Mai Thanh Sơn-Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã An Khê thừa nhận việc khai thác cát trái phép đang là vấn đề làm đau đầu các nhà quản lý. Theo ông Sơn, mặc dù phòng Tài nguyên và Môi trường đã nhiều lần triển khai phương án hình thành các bãi khai thác cát tập trung, rồi tiến hành đấu thầu để quản lý tài nguyên cát sông Ba nhưng không thực hiện được! Đơn cử, năm 2004, doanh nghiệp tư nhân Yang Trung (huyện Kông Chro) đến đặt vấn đề đấu thầu khai thác cát trên sông Ba thuộc địa phận An Khê, lãnh đạo thị xã ủng hộ, nhưng rồi doanh nghiệp không thực hiện vì xét thấy không hiệu quả. Mới đây cũng có một vài đơn vị trên địa bàn thị xã đặt vấn đề đăng ký khai thác cát, song chờ mãi chẳng thấy động tĩnh gì.

Một trong những nguyên nhân các doanh nghiệp, cá nhân “quay lưng” với  nguồn tài nguyên cát sông Ba là khối lượng cát dưới lòng sông quá ít, lại nằm rải rác.
Sau những “động thái” tích cực trên, sự quan tâm của các cơ quan chức năng trên địa bàn thị xã An Khê đối với nguồn tài nguyên cát sông Ba xem như bỏ ngỏ. Hiện nay, việc quản lý tài nguyên cát trên sông Ba được giao cho các xã, phường. Nơi nào có cát thì nơi đó tự quản lý và thu thuế khai thác. Tuy nhiên, sự “phân cấp” quản lý trên chưa mang lại hiệu quả.
Với cách quản lý theo kiểu “cha chung không ai khóc”, nên những người làm nghề khai thác cát lại có “đất” sống. Họ tung hoành khắp dòng sông Ba, đặt máy nổ giữa sông hút cát mà không phải lo lắng gì. Trước tình trạng khai thác cát đang diễn ra ồ ạt, UBND tỉnh Gia Lai đã ra Quyết định 01/2008/QĐ-UBND về việc phê duyệt Đề án một cửa liên thông trong việc cấp phép khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản được ủy quyền cho các huyện, thị xã, thành phố cấp giấy phép khai thác, chế biến đối với các loại khoáng sản là: đá xây dựng, cát, sỏi, đất sét sản xuất gạch  ngói cho các hộ cá thể có diện tích không quá 1 ha, công suất khai thác không quá 1.000 m3/năm… Song, việc khai thác cát trái phép trong tỉnh như hiện nay, có phải các cấp chính quyền cơ sở đang bất lực trong quản lý?
 Ngọc Linh

Có thể bạn quan tâm

Sống cả phần đồng đội đã hy sinh

Sống cả phần đồng đội đã hy sinh

Trở về thời bình sau cuộc chiến, như nhiều cựu chiến binh khác, ông Lê Trường Giang (Trưởng ban Liên lạc truyền thống Trung đoàn 16, Ủy viên Ban chấp hành Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh) bắt tay chăm lo kinh tế.
Hồn Huế dưới mái rường

Hồn Huế dưới mái rường

Những ngôi nhà rường ở Thừa Thiên Huế thường được xem là biểu tượng của sự phồn thịnh và văn minh của vùng đất này. Trong quá khứ, chỉ có tầng lớp quý tộc, các quan lại và những gia đình giàu có mới có khả năng xây dựng và sở hữu nhà rường.
Cánh chim bay ngang trời

Cánh chim bay ngang trời

Say mê tiếng sáo khi còn là cậu bé lên 7, NSND Trịnh Mạnh Hùng ví đời mình như cánh chim bay ngang trời từ miền núi xa xa vút qua đồng bằng trải dài rồi băng qua đại dương rộng lớn đến khắp nơi trên thế giới, chỉ mong để lại cho đời một thanh âm trong trẻo, mang dáng hình quê hương.

Ngựa bất kham thôi phó về Bồng Báo

Ngựa bất kham thôi phó về Bồng Báo

Mỗi khi cùng NSND Tiến Thọ về quê Bồng Báo, ông lại ngân nga cái câu ấy có trong tích trò khuyết danh Quan Âm Thị Kính. Hình như trong lộ trình thành danh, Lê Tiến Thọ đã sớm làu thuộc câu hát về miền quê mình có vùng đất xưa mang tên cái tên rất cổ.
Loạn phòng khám nam khoa 'chui'

Loạn phòng khám nam khoa 'chui'

Thời gian qua, Báo Thanh Niên nhận được nhiều phản ánh của bạn đọc về các phòng khám, cơ sở "chui" ở TP.HCM quảng cáo lố, không đúng sự thật về việc nâng cấp "cậu nhỏ" bằng phương pháp, công nghệ hiện đại, điều trị được nhiều bệnh sinh lý nam.
Chạm đến ước mơ bằng tình thương

Chạm đến ước mơ bằng tình thương

“Tạo hóa không sinh ra ai để sống những tháng ngày vô nghĩa. Dù chào đời không nhìn thấy ánh sáng, nhưng tôi tin rằng, bằng tình yêu thương, niềm tin và hy vọng, một ngày tôi sẽ chạm đến ước mơ của riêng mình”. Đó là chia sẻ của Nghiêm Vũ Thu Loan, Chủ nhiệm Mạng lưới sinh viên khiếm thị Việt Nam.
Tri ân - Mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn

Tri ân - Mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn

Với người dân tộc M’nông, Lễ mừng thọ là nghi lễ quan trọng, mang nhiều ý nghĩa xã hội sâu sắc. Đây là nghi lễ của gia đình nhưng được cộng đồng buôn làng quan tâm, thể hiện tinh thần cố kết, giúp đỡ lẫn nhau bền chặt giữa các thành viên.
Trở lại chốn 'địa đàng'

Trở lại chốn 'địa đàng'

Trekking khám phá, trải nghiệm lá phổi xanh Cát Tiên và chèo thuyền ngắm đàn cá sấu Xiêm thong dong bơi lội là cảm giác thú vị nhất mà du khách có thể thực hiện ở Vườn quốc gia Cát Tiên (Đồng Nai, Bình Phước, Lâm Đồng).