Mới đây, chúng tôi cùng Trung tá Rah Lan Tuấn Phương-Phó Đội trưởng Đội An ninh dân tộc (Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh) và Trung tá Lê Trọng Vũ-Trưởng Công an xã Ia Hla (huyện Chư Pưh) đến thăm vợ chồng ông Rmah Bi (53 tuổi) ở làng Dư Keo.
2 năm trước, ông Bi vượt biên sang Thái Lan, bỏ mặc bà Siu H’Riu vò võ trong căn nhà nhỏ. Vườn cà phê sau nhà ông Bi trông vàng vọt, đậu quả lưa thưa, còn chiếc đầu xe công nông nằm ở góc sân đã gần han rỉ.
“Nó bỏ nhà đi, vườn tược không ai chăm sóc. Nhà có gần 4 ha rẫy mà một mình tôi làm không đủ ăn”-bà H’Riu buồn bã nói.
Nhà có nhiều nương rẫy, lại lớn tuổi nhưng ông Bi không chăm chú vào công việc mà thường mơ tưởng hão huyền. Chính vì vậy, khi Rah Lan Đương (còn gọi là Ama Uk, SN 1982, ở làng Dư Keo, là đối tượng FULRO lưu vong ở Thái Lan) gọi điện về rủ rê vượt biên sang Thái Lan để từ đây đi Mỹ, Canada thì ông Bi tin tưởng ngay. Ông lẳng lặng bán 1,3 sào rẫy được 30 triệu đồng làm lộ phí vượt biên sang Thái Lan.
Ông Bi kể: “Thằng Đương nói chỉ cần đưa 26 triệu đồng là nó cho người đưa tôi qua Thái Lan, gặp UNHCR phỏng vấn là được đi Mỹ, Canada sống sung sướng. Nếu không được đi nước thứ 3 thì ở lại Thái Lan làm việc, tiền công từ 1 triệu đồng đến 1,5 triệu đồng/ngày, chẳng mấy chốc mà lấy lại vốn rồi gửi tiền về nhà cho vợ.
Nhưng tôi qua đó gần 2 năm, chờ mãi mà chưa được UNHCR gọi phỏng vấn lần nào, còn cuộc sống thì vô cùng cực khổ. Mỗi tuần, tôi được thuê đi cắt cỏ 1 lần. Những ngày còn lại cứ ru rú trong phòng trọ bởi ra ngoài thì sợ Cảnh sát Thái Lan bắt. Ngày 24-8-2024, họ bắt 25 người tại khu tôi ở, mỗi người phải nộp 50 triệu đồng mới được bảo lãnh về.
Đi làm thì ít việc, lương thì rẻ mạt, tiền ăn, tiền thuê phòng trọ không đủ, lúc nào cũng nơm nớp sợ hãi. Được 2 năm thì tôi thấy không cần đi Mỹ, đi Canada nữa. Tôi gọi điện nói vợ bán bò, gửi tiền qua để tôi về quê. Giờ thực lòng là không dám nhìn mặt vợ luôn. Có cho vàng tôi cũng không dám đi nữa”.
Chung chuyến xe hồi hương với ông Bi có ông Rmah Tuin (45 tuổi, ở cùng làng). Ông Tuin cũng bị Rah Lan Đương lôi kéo vượt biên sang Thái Lan từ tháng 1-2023 và phải trả cho đối tượng này 20 triệu đồng. Đến Bangkok, Đương đưa ông Tuin ở ghép với một người đàn ông tên Toàn trong một phòng trọ chật hẹp.
Ông Tuin kể: “Ở đó, tôi với Toàn chia nhau tiền trọ, mỗi người hơn 2 triệu đồng/tháng. Tôi đi làm phụ hồ cực nhọc 3 tháng, mỗi tháng họ trả chưa đến 5 triệu đồng. Tôi tức lắm nhưng biết đòi ai bây giờ, lao động bất hợp pháp mà. Sau đó, tôi nghỉ để đi làm công nhật nhưng bữa được bữa mất. Rượu, thuốc thì không bỏ được, mà cái gì cũng đắt đỏ.
Nhưng “đau” nhất là tôi đi Thái Lan được 6 tháng thì vợ ở nhà lấy chồng khác. Tôi buồn và giận nó lắm nhưng chỉ biết trách mình vì cả tin mà mất cả vợ lẫn con. Ở được hơn 1 năm, Toàn thấy làm ở đây không ăn thua nên gom góp tiền bạc để tự về Việt Nam trước. Nó về, tôi buồn lắm, lại không gánh nổi tiền trọ nên liên lạc với Công an Gia Lai để được hướng dẫn và hỗ trợ trở về”.
Hai trường hợp trên, mỗi người một hoàn cảnh nhưng họ có chung đặc điểm là trở về tay trắng cùng nỗi ân hận muộn màng. Điều đáng nói, nhiều người vượt biên sang Thái Lan đem theo cả vợ con để rồi cả gia đình phải chịu cảnh chui lủi khổ cực nơi đất khách quê người.
Theo chồng sang Thái Lan mong được đi Mỹ để hưởng cuộc sống giàu sang nhưng chị Siu H’An (43 tuổi, ở làng O Bung, xã Ia Ko, huyện Chư Sê) cũng vừa hồi hương vì không chịu nổi cảnh sống đói khổ nơi đất khách.
Nhớ lại những ngày kinh hoàng đó, chị H’An chia sẻ: “Bên đó đói lắm, tôi phải đi hái rau rừng để ăn. Một tuần người ta mới gọi đi làm một lần. Chồng tôi làm được bao nhiêu tiền thì mua rượu uống hết. Tôi chán lắm, gọi cho người nhà gửi tiền lo cho tôi về, còn chồng thì vẫn mắc kẹt bên đó”.
Nói về những trường hợp vượt biên nay đã hồi hương, Trung tá Rah Lan Tuấn Phương cho biết: “Để vượt biên qua được Thái Lan, mỗi trường hợp mất trung bình 26-30 triệu đồng. Thế nhưng, họ nhanh chóng thất vọng về cuộc sống ở Thái Lan. Do nhập cư bất hợp pháp nên họ phải sống chui lủi, bị bóc lột sức lao động, sống dựa vào sự cứu trợ của một số tổ chức từ thiện. Khi trở về Việt Nam, họ rất bức xúc, oán giận những kẻ như Rah Lan Đương chỉ vì đồng tiền mà lừa bà con đi vào con đường sai trái. Họ mong muốn cơ quan Công an xử lý nghiêm những đối tượng này”.
Cũng theo Trung tá Phương, để phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng người dân tộc thiểu số vượt biên, thời gian qua, lực lượng Công an đã phối hợp tuyên truyền để bà con nhận thức rõ âm mưu, thủ đoạn thâm độc của FULRO lưu vong. Đồng thời, lực lượng Công an cũng kêu gọi những ai đang sinh sống bất hợp pháp ở Thái Lan hãy trở về với gia đình, buôn làng. Chính quyền và Nhân dân sẵn sàng đón nhận những người con lầm lỗi hồi hương và tạo điều kiện để họ ổn định cuộc sống.
