Những người đứng đầu cơ quan tư pháp của 24 bang cùng 2 thống đốc bang đã đệ đơn kiện chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump, phản đối các điều kiện mới gắn với việc phân bổ ngân sách liên bang dành cho ứng phó thiên tai và chống khủng bố.
Đơn kiện được nộp ngày 23/7 tại Tòa án Liên bang khu vực Rhode Island, cho rằng các điều kiện liên quan đến bầu cử, thực thi chính sách nhập cư và chấm dứt các khoản tài trợ đã vượt quá thẩm quyền của Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) và Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang (FEMA), đồng thời vi phạm Đạo luật Thủ tục Hành chính và Điều khoản chi tiêu trong Hiến pháp Mỹ.
Một trong những điều kiện bị phản đối là yêu cầu các bang phải thực hiện một loạt biện pháp liên quan đến bầu cử nếu muốn nhận đầy đủ kinh phí từ Chương trình Tài trợ An ninh nội địa (HSGP).
Các biện pháp này bao gồm xác minh quốc tịch của cử tri thông qua cơ sở dữ liệu liên bang, xây dựng kế hoạch thay thế một số hệ thống bỏ phiếu sử dụng mã vạch hoặc mã QR bằng thiết bị chấp nhận phiếu giấy được đánh dấu bằng tay, cũng như tiến hành kiểm toán sau bầu cử.
FEMA cho biết sẽ tạm giữ lại 20% giá trị của mỗi khoản tài trợ cho đến khi các bang chứng minh đã tuân thủ các yêu cầu trên. Hướng dẫn của DHS cũng nêu rõ việc không tuân thủ kéo dài có thể dẫn đến các biện pháp xử lý bổ sung, bao gồm cắt giảm một phần hoặc chấm dứt hoàn toàn khoản tài trợ.
Một nhóm điều kiện khác yêu cầu các đơn vị nhận tài trợ trong tài khóa 2026 phải hợp tác với chính quyền liên bang trong thực thi pháp luật về nhập cư, trong đó có việc tạm giữ người theo các lệnh tạm giam hợp lệ của cơ quan di trú.
Đơn kiện cho biết DHS và FEMA hiện chưa quyết định liệu các quy định này có được áp dụng đối với HSGP và các chương trình tài trợ khẩn cấp khác hay không.
Ngoài ra, các quy định mới còn cho phép FEMA chấm dứt các khoản tài trợ nếu xét thấy chúng không còn phục vụ mục tiêu chương trình hoặc ưu tiên của cơ quan.
Các khoản tài trợ theo hình thức tự quyết cũng có thể bị hủy nếu không còn đáp ứng lợi ích quốc gia, theo sắc lệnh hành pháp ban hành ngày 7/8/2025.
Theo nội dung đơn kiện, các bang tham gia vụ kiện được phân bổ hơn 740 triệu USD từ Chương trình HSGP trong tài khóa 2026, trong đó ít nhất 148 triệu USD có nguy cơ bị giữ lại nếu không đáp ứng các điều kiện liên quan đến bầu cử.
Riêng bang California và các thành phố trực thuộc mỗi năm nhận khoảng 150 triệu USD từ chương trình này.
Người đứng đầu cơ quan tư pháp bang California Rob Bonta cáo buộc chính quyền liên bang đang tìm cách gây sức ép buộc chính quyền các bang và địa phương phải chấp nhận những chính sách mà chính quyền liên bang mong muốn.
Trước đó, trong tuyên bố ngày 10/7, DHS khẳng định các điều kiện liên quan đến bầu cử được đưa ra nhằm ứng phó với những nguy cơ ngày càng gia tăng đối với hệ thống bầu cử của Mỹ.
Trong một tuyên bố khác ngày 17/7, cơ quan này cho biết đã phát hiện hơn 250.000 trường hợp nghi là người không có quốc tịch Mỹ xuất hiện trong danh sách cử tri tại các bang California, New Jersey, Nevada và Pennsylvania./.
Theo Phương Oanh (TTXVN/Vietnam+)
