Các cuộc đàm phán về kiểm soát vũ khí tự hành sát thương, thường được gọi là “robot sát thủ”, tại Geneva (Thụy Sĩ) kết thúc sau gần 1 tuần thương lượng căng thẳng.
Các quốc gia thành viên Công ước về một số loại vũ khí thông thường (CCW) nhất trí tiếp tục xây dựng các quy định liên quan trong 2 năm tới, hướng đến khả năng hình thành một khuôn khổ quốc tế vào năm 2028.
Kết quả này chưa đáp ứng kỳ vọng của khoảng 100 quốc gia ủng hộ sớm thiết lập các quy định có tính ràng buộc pháp lý.
“Robot sát thủ” là những hệ thống có khả năng tự xác định và tấn công mục tiêu với các mức độ tự chủ khác nhau, hạn chế hoặc không cần sự can thiệp trực tiếp của con người.
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm gia tăng lo ngại về khả năng máy móc tự đưa ra quyết định liên quan đến sinh mạng con người trong chiến tranh.
Bất đồng lớn nhất tại hội nghị là mức độ kiểm soát cần thiết đối với các hệ thống này. Trong khi nhiều quốc gia yêu cầu xây dựng văn kiện pháp lý nhằm đặt ra những giới hạn cụ thể, các nước có ngành công nghiệp quốc phòng lớn như Mỹ, Nga và Israel phản đối việc áp đặt những ràng buộc chặt chẽ.
Các cuộc thương lượng còn gặp trở ngại từ cơ chế đồng thuận của CCW, hiện có 128 quốc gia thành viên.
Theo cơ chế này, mọi quyết định đều cần sự nhất trí của các bên, khiến 1 quốc gia phản đối cũng có thể cản trở tiến trình đạt thỏa thuận.
Trong khi đó, những lo ngại về vũ khí tự hành ngày càng gia tăng khi các hệ thống có ứng dụng AI được đề cập trong những cuộc xung đột tại Ukraine, Sudan và Trung Đông.
Trước hội nghị, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres, Giáo hoàng Leo XIV và Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế đều kêu gọi các nước sớm xây dựng những quy định có tính ràng buộc pháp lý, bảo đảm con người duy trì quyền kiểm soát và trách nhiệm đối với các quyết định sử dụng vũ lực.