IEA: Khủng hoảng Hormuz đe dọa an ninh năng lượng toàn cầu
Ngày 19-11, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cảnh báo khủng hoảng tại Trung Đông đang gây ra tình trạng gián đoạn nghiêm trọng nhất từ trước đến nay đối với thương mại dầu khí toàn cầu, tạo ra mối đe dọa lớn nhất trong lịch sử đối với an ninh năng lượng.
Trong báo cáo thường niên “Triển vọng Năng lượng thế giới 2026”, IEA cho biết lượng dầu và khí đốt thiếu hụt từ khu vực Vùng Vịnh kể từ khi xung đột bùng phát lên tới 2,8 tỷ thùng và 60 tỷ m³. Trước khủng hoảng, eo biển Hormuz đảm nhận vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Hoạt động vận tải qua tuyến hàng hải này suy giảm mạnh sau khi Iran phong tỏa và nhắm mục tiêu vào các tàu chở dầu, trong bối cảnh Mỹ và Israel không kích Iran hồi tháng 2.
Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol nhận định cuộc khủng hoảng đã vượt xa quy mô các cú sốc dầu mỏ trong thập niên 1970. Dù nhiều quốc gia đã tìm cách tăng nguồn cung, sử dụng tuyến vận chuyển thay thế và điều chỉnh hoạt động nhập khẩu, áp lực vẫn gia tăng khi dư địa ứng phó thu hẹp. Người tiêu dùng phải chịu chi phí năng lượng cao hơn, trong khi một số khu vực đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.
IEA dự báo nếu các nước đẩy mạnh điện khí hóa, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và chuyển sang nhiên liệu thay thế, nhu cầu dầu toàn cầu năm 2035 có thể giảm 4,4 triệu thùng/ngày so với kịch bản chính sách hiện hành. Báo cáo được công bố trong thời gian diễn ra Hội nghị COP31 tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Mỹ tiếp tục gây sức ép kinh tế nhằm ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân
Ngày 19-11, Mỹ cho rằng chiến dịch gây sức ép kinh tế nhằm vào Iran đang phát huy hiệu quả và Washington vẫn còn nhiều phương án để ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân mà không cần tái khởi động các chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Trung Đông.
Theo TASS, sau các cuộc tấn công nhằm vào Iran, Mỹ tuyên bố chấm dứt việc sử dụng vũ lực quy mô lớn và chuyển sang gây sức ép thông qua các biện pháp trừng phạt kinh tế. Đây vốn là công cụ chủ chốt trong chính sách của Washington đối với Tehran kể từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979.
Trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump, Mỹ tiếp tục theo đuổi chính sách “gây sức ép tối đa”. Tháng 8-2026, Washington công bố chiến dịch Operation Economic Outcast (Chiến dịch Cô lập Kinh tế), nhằm cắt giảm các nguồn lực tài chính của chính quyền Tehran.
Bất đồng trọng tâm giữa hai nước vẫn xoay quanh chương trình hạt nhân Iran, đặc biệt là hoạt động làm giàu uranium. Tháng 10-2026, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nhấn mạnh Iran cần giảm đáng kể năng lực làm giàu uranium nếu muốn đạt được thỏa thuận với Washington và tiến tới chấm dứt xung đột.
Mỹ hiện đặt kỳ vọng vào các biện pháp kinh tế và phương án phi quân sự để kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran.
Hàn Quốc siết an ninh kỳ thi đại học, ngăn gian lận bằng AI
Ngày 19-11, khoảng nửa triệu thí sinh Hàn Quốc bước vào kỳ thi tuyển sinh đại học trong bối cảnh giới chức nước này triển khai hàng loạt biện pháp nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn gian lận bằng trí tuệ nhân tạo (AI).
Tại nhiều điểm thi, wifi bị ngắt kết nối, số lượng giám thị tăng gấp đôi. Thí sinh chỉ được mang theo bút chì, còn tẩy do điểm thi cung cấp nhằm hạn chế nguy cơ thiết bị điện tử được ngụy trang thành dụng cụ học tập. Những người mặc trang phục có cúc áo cũng phải dán miếng che để ngăn việc sử dụng camera siêu nhỏ.
Ngoài ra, nhà chức trách phát thông báo khẩn cấp vào những thời điểm ngẫu nhiên nhằm phát hiện điện thoại thông minh được bí mật đưa vào phòng thi.
Các biện pháp được triển khai từ ngày 15-11, sau khi người đạt điểm cao nhất trong kỳ thi kế toán thuế quốc gia năm nay thừa nhận sử dụng camera siêu nhỏ và điện thoại thông minh để nhận đáp án do AI tạo ra, qua đó đạt số điểm gần như tuyệt đối.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đã yêu cầu xem xét các biện pháp khuyến khích người dân tố giác gian lận thi cử, trong đó có mức thưởng ít nhất 100 triệu won (khoảng 75.000 USD). Khoản thưởng có thể tăng tùy số người liên quan; những người tham gia gian lận cũng có thể được giảm nhẹ hình phạt nếu chủ động tố giác đồng phạm.
Trong ngày thi, Hàn Quốc đồng thời điều chỉnh nhiều hoạt động: tạm dừng các chuyến bay trong thời gian thi nghe tiếng Anh, lùi giờ làm việc tại nhiều cơ quan và mở cửa thị trường chứng khoán muộn hơn một tiếng nhằm giảm áp lực giao thông.
Vali hạt nhân Cheget của Tổng thống Putin gây chú ý tại Trung Quốc
Theo Newsweek, ngày 18-11, đài Rossiya-1 của Nga công bố video ghi lại cảnh một sĩ quan quân đội mang chiếc vali màu đen khi tháp tùng Tổng thống Putin tham dự hội nghị APEC tại Thâm Quyến. Khi được phóng viên hỏi có phải vali hạt nhân của Tổng thống Nga hay không, sĩ quan này xác nhận: “Đúng thế, đây là đồ thật”.
Cheget có màu đen, viền bạc và kích thước lớn hơn đáng kể so với các loại vali thông thường của quan chức Nga. Dù thường xuyên xuất hiện trong các chuyến công du của ông Putin, thiết bị này ít khi được ghi hình và công khai nhận diện trước công chúng.
Theo truyền thông Nga, Cheget là thiết bị liên lạc đầu cuối, cho phép truyền mệnh lệnh kích hoạt kho vũ khí hạt nhân của nước này. Thiết bị không có nút bấm trực tiếp để phát động tấn công hạt nhân như nhiều người lầm tưởng, mà đóng vai trò truyền lệnh tới quân đội.
Sau khi nhận tín hiệu, lực lượng hạt nhân Nga sử dụng mã riêng để xác nhận quyết định của Tổng thống, đồng thời thiết lập đường dây liên lạc với Tổng thống, Bộ trưởng Quốc phòng và Tổng tham mưu trưởng. Mệnh lệnh khai hỏa chỉ được thực hiện sau khi hoàn tất quá trình xác nhận.